dinsdag 17 januari 2012

Afhankelijk van Jezus of van mensen


Ik schreef in mijn vorige blog al dat ik in het boek ‘Kruistocht – Het leven van koning Jezus’ van Tim Keller naast veel theologische inzichten ook psychologische inzichten tegenkom. Zo geeft hij een mooi voorbeeld van ‘emotionele afhankelijkheid’. Emotionele afhankelijkheid doet zich voor als een persoon zich laat misleiden om zijn veiligheid en identiteit te zoeken in relaties in plaats van bij God. Je wordt voor je identiteit afhankelijk van een (of meerdere) perso(o)n(en). Anders gezegd: je probeert een leegte in de relatie met God te compenseren via relaties met andere mensen.

Keller schrijft in zijn boek het volgende: ‘Een jonge vrouw in onze kerk schreef dit briefje aan een vriendin: Een belangrijk [probleem] in mijn leven was dat ik altijd lief wilde zijn voor anderen. Ik had bevestiging nodig, wilde graag lief gevonden worden, bewonderd en aanvaard. Maar toen leerde ik inzien hoe belangrijk het was om me te identificeren met Christus – door zijn liefde ben ik in staat om emotionele grenzen aan te geven richting andere mensen, iets wat me daarvoor nooit lukte. Daardoor kan ik mijn vrienden en familie nu liefhebben om wie ze zijn en niet om iets van hen gedaan te krijgen, want alles wat ik mis is te vinden bij Christus. Ik voel me geweldig opgelucht, omdat ik nu eindelijk voldoende vrij ben om mensen lief te hebben en te weten dat ik in Christus veilig en beschermd ben en dat het gewoon goed is om mezelf te beschermen en voor mezelf op te komen.'

Keller zegt naar aanleiding van dit briefje: ‘Zie je hoe zij dankzij Jezus’ liefde minder nodig heeft en meer liefheeft? Ware liefde, belangeloze liefde, is heel vruchtbaar; het is de enige soort die zich gaandeweg vermenigvuldigt.’ 

maandag 9 januari 2012

Alleen Jezus geeft je echte liefde


Wat ik o.a. zo bijzonder vind aan het boek ‘Kruistocht – Het leven van koning Jezus’ van Tim Keller is, dat ondanks dat het een theologisch boek is je er ook psychologische inzichten in kunt vinden. Wellicht is dat niet zo verwonderlijk. Immers, theologie gaat over geloof, over de Bijbel, over God en mensen en psychologie gaat o.a. over het innerlijk leven en gedrag van mensen. Maar toch, Keller weet in zijn boek soms diepe psychologische waarheden voor het voetlicht te halen. In mijn blog ‘Het gaat in het leven om relaties’ noemde ik al een voorbeeld: ‘Als deze wereld door een drie-enige God geschapen is, dan draait alles in het leven eigenlijk om liefdesrelaties.

Een ander voorbeeld is wat Keller schrijft over het verschil tussen valse en echte liefde. Hij schrijft daar o.a. dit over: ‘Bij valse liefde gebruik je de ander voor je eigen geluk. Je liefde is voor­waardelijk: je geeft haar alleen als de ander jou zekerheid geeft en jouw verlangens vervult. Zulke liefde is niet kwetsbaar: je houdt dingen achter, zodat je je verlies kunt nemen als dat nodig is.’ ‘Maar bij ware liefde geef je jezelf en gebruik je jezelf voor het geluk van de ander, omdat je pas echt blij bent als de ander blij is. Daarom is je genegenheid onvoorwaardelijk: je geeft haar zonder je af te vragen of degene die jij liefde schenkt jouw verlangens vervult. Zulke liefde is uiterst kwetsbaar: je schenkt alles, houdt niets achter, geeft alles weg.’ Geen mens is in staat om volmaakt (!) ware liefde te geven. Iedereen is op zoek naar die ware liefde. Keller schrijft dat alleen Jezus ons radicaal, onvoorwaardelijk en kwetsbaar liefheeft. Alleen Jezus heeft ons om onszelf lief. Keller schrijft verder: ‘Als we die vorm van liefde zouden ontvangen, dan zouden we ons zo gewaardeerd voelen, dan zou dat zoveel voldoening gegeven, dat we zelf misschien ook op die manier gaan liefhebben.

Wat Keller schrijft over valse en echte of ware liefde lijkt heel veel op het model ‘de relatiedriehoek’ zoals Hans Groeneboer die heeft ontwikkeld en beschrijft in zijn boek ‘Erf-goed – de bijl aan de wortel’. Hans geeft aan dat de meest belangrijke relatie in je leven, de relatie met God is. Die persoonlijke relatie met God vormt het fundament voor je andere relaties. ‘Dit fundament bepaalt de mogelijkheid van het kunnen geven en ontvangen.’ Alleen volmaakte ware liefde kan als fundament dienen voor andere (liefdes)relaties. Alleen zo voelen we ons gewaardeerd en alleen deze relatie geeft veel voldoening. 

woensdag 4 januari 2012

Jezus en ons onrecht


Ik moest ook denken aan ‘onrecht’ bij het lezen van Marcus 6: 1 – 6. Jezus is in Nazaret en geeft onderwijs in de synagoge. De luisteraars zijn stomverbaasd over de wijsheid van Jezus en de wonderen die hij deed. En wordt Jezus daarom geprezen? Krijgt hij waardering? Het tegendeel is waar: ‘En ze namen aanstoot aan hem.’

Ze zien in Jezus vooral een mens (timmerman, zoon van Maria en de broer van Jakobus en Joses en Judas en Simon). Maar zelfs als je Jezus ziet als mens en niet als Godmens, is hier sprake van onrecht. Jezus geeft wijsheid en wonderen en krijgt er ‘aanstoot’ voor terug. Als dat geen onrecht is! Het feit dat Jezus ook God is, maakt het onrecht natuurlijk nog veel groter. Zijn wijsheid en wonderen zijn goddelijke wijsheid en wonderen. Gewone mensen nemen aanstoot aan de Godmens. Ze hebben geen gevoel voor de juiste verhouding (God – mens). Wat een onrecht! We schudden ons hoofd over de inwoners van Nazaret. Hoe durven ze! En wij hebben ons oordeel klaar: schuldig.

Maar …….. zijn wij anders dan de inwoners van Nazaret? Ook wij prijzen Jezus vaak niet om wat hij zegt en doet. Ja, wij zijn zelfs veelal niet eens stomverbaasd bij het horen van de woorden van Jezus en het zien van zijn daden. Ook wij hebben weinig gevoel voor verhoudingen (God – mensen). Wat een onrecht! Hoe durven we. Als wij eerlijk oordelen over onszelf kan het eindoordeel alleen maar zijn: wij zijn schuldig. Zullen we daarom maar onze veroordeling over de mensen in Nazaret achterwege laten? Natuurlijk was wat zij (en wij) deden (en doen) zondig, maar wij hebben niet de positie (mede-schuldenaar) om de mensen van Nazaret (of andere mensen) te veroordelen.

Jezus stond verbaasd over hun ongeloof. Hoe kijkt Jezus tegen ons aan?

maandag 2 januari 2012

Onrecht en schuld


Het onderwerp ‘onrecht’ houdt mij de laatste tijd bezig. Hans Groeneboer helpt mij in zijn boek ‘Op de schouders van ouders – in vrijheid verbonden’ om structuur aan te brengen in mijn gedachten over dit onderwerp.

Hans schrijft, dat recht/onrecht alles te maken heeft met schuld. Onrecht of onrechtvaardigheid leidt tot schuld. Schuld kan alleen worden vastgesteld als recht kan worden bepaald. Er zijn verschillende soorten recht/onrecht en schuld.
Zo kan er sprake zijn van een juridische schuld. Je overtreedt in dat geval de wet of de regels van Nederland. En als onduidelijk is of je deze daadwerkelijk overtreden hebt, kan de rechter een uitspraak doen.
Je kunt ook spreken van kerkelijk onrecht. Dit doet zich voor als je kerkelijke regels (o.a. de kerkorde) hebt overtreden.
Er is ook geestelijk onrecht en geestelijke schuld. ‘Het is de schuld die we op het geestelijke terrein hebben ten opzichte van God en elkaar.’ Onze schuld ten opzichte van God kan alleen door Jezus Christus vergeven worden. En zoals Jezus onze schuld vergeeft zo worden wij opgeroepen de geestelijke schuld naar elkaar te vergeven. Het iemand iets geven of ontnemen op onjuiste Bijbelse gronden is ook een vorm van geestelijk onrecht. Op geestelijk terrein ontstaat er door dit onrecht een schuld ten opzichte van een persoon.
Bij relaties gaat het om geven en ontvangen. Als er geen evenwicht (balans) is tussen dit geven en ontvangen, dan spreken we over relationele schuld of onrecht. Dit geldt niet voor alle relaties. In de relatie tussen God en mensen en tussen ouders en kinderen gaat dit niet op. In deze relaties wordt meer gegeven dan ontvangen. Deze ‘onbalans’ is bij dit soort (asymmetrische) relaties rechtvaardig.

Ik denk dat het onderscheid tussen deze verschillende soorten (on)recht (en schuld) belangrijk is. Zo kan een echtscheidingsprocedure juridisch afgerond zijn, terwijl de relationele en geestelijke schuld nog bestaat. In een kerk kan iets kerkrechtelijk juist zijn (recht), terwijl er wel sprake is van geestelijk en relationeel onrecht. Het is van belang dat al die verschillende soorten onrecht opgeruimd worden.

Hans schrijft dat onrecht alleen gestopt kan worden door recht. Door het toegeven van schuld, door het vragen om vergeving en door het nemen van je verantwoordelijkheid. Zo ontstaat er ruimte in relaties. Onrecht blijft bestaan door het veroordelen van de dader, het ontkennen van de schuld en door het blijven hangen in onmacht en frustratie. Op die manier blokkeert de relatie met alle negatieve gevolgen van dien. 

Arjan Gelderblom © 2008 Template by Dicas Blogger.

TOPO