Arjan Gelderblom

Afhankelijk van Jezus of van mensen

2012-01-17T21:14:00.001+01:00

Ik schreef in mijn vorige blog al dat ik in het boek ‘Kruistocht – Het leven van koning Jezus’ van Tim Keller naast veel theologische inzichtenook psychologische inzichten tegenkom. Zo geeft hij een mooi voorbeeld van‘emotionele afhankelijkheid’. Emotionele afhankelijkheid doet zich voor als eenpersoon zich laat misleiden om zijn veiligheid en identiteit te zoeken in relaties in plaats van bij God. Je wordtvoor je identiteit afhankelijk van een (of meerdere) perso(o)n(en).Anders gezegd: je probeert een leegte in de relatie met God te compenseren viarelaties met andere mensen.

Keller schrijft in zijn boek het volgende: ‘Een jonge vrouwin onze kerk schreef dit briefje aan een vriendin: Een belangrijk [probleem] inmijn leven was dat ik altijd lief wilde zijn voor anderen. Ik had bevestigingnodig, wilde graag lief gevonden worden, bewonderd en aanvaard. Maar toenleerde ik inzien hoe belangrijk het was om me te identificeren met Christus –door zijn liefde ben ik in staat om emotionele grenzen aan te geven richtingandere mensen, iets wat me daarvoor nooit lukte. Daardoor kan ik mijn vriendenen familie nu liefhebben om wie ze zijn en niet om iets van hen gedaan tekrijgen, want alles wat ik mis is te vinden bij Christus. Ik voel me geweldigopgelucht, omdat ik nu eindelijk voldoende vrij ben om mensen lief te hebben ente weten dat ik in Christus veilig en beschermd ben en dat het gewoon goed isom mezelf te beschermen en voor mezelf op te komen.'

Keller zegt naar aanleiding van dit briefje: ‘Zie je hoe zijdankzij Jezus’ liefde minder nodigheeft en meer liefheeft? Ware liefde, belangeloze liefde, is heel vruchtbaar;het is de enige soort die zich gaandeweg vermenigvuldigt.’

Alleen Jezus geeft je echte liefde

2012-01-09T06:00:00.000+01:00

Wat ik o.a. zo bijzonder vind aan het boek ‘Kruistocht – Hetleven van koning Jezus’ van Tim Keller is, dat ondanks dat het een theologischboek is je er ook psychologische inzichten in kunt vinden. Wellicht is dat nietzo verwonderlijk. Immers, theologie gaat over geloof, over de Bijbel, over Goden mensen en psychologie gaat o.a.over het innerlijk leven en gedrag van mensen.Maar toch, Keller weet in zijn boek soms diepe psychologische waarheden voorhet voetlicht te halen. In mijn blog ‘Het gaat in het leven om relaties’ noemdeik al een voorbeeld: ‘Als deze wereld door eendrie-enige God geschapen is, dan draait alles in het leven eigenlijk omliefdesrelaties.’

Een ander voorbeeld is wat Keller schrijft over het verschiltussen valse en echte liefde. Hij schrijft daar o.a. dit over: ‘Bij valse liefde gebruik je de ander voor je eigen geluk. Jeliefde is voorwaardelijk: je geeft haar alleen als de ander jou zekerheidgeeft en jouw verlangens vervult. Zulke liefde is niet kwetsbaar: je houdtdingen achter, zodat je je verlies kunt nemen als dat nodig is.’ ‘Maar bij ware liefde geef jejezelf en gebruik je jezelf voor het geluk van de ander, omdat je pas echt blijbent als de ander blij is. Daarom is je genegenheid onvoorwaardelijk: je geefthaar zonder je af te vragen of degene die jij liefde schenkt jouw verlangensvervult. Zulke liefde is uiterst kwetsbaar: je schenkt alles, houdt nietsachter, geeft alles weg.’ Geen mens is in staat om volmaakt (!) wareliefde te geven. Iedereen is op zoek naar die ware liefde. Keller schrijft datalleen Jezus ons radicaal, onvoorwaardelijk en kwetsbaar liefheeft. AlleenJezus heeft ons om onszelf lief. Keller schrijft verder: ‘Als we die vorm van liefde zouden ontvangen, dan zouden weons zo gewaardeerd voelen, dan zou dat zoveel voldoening gegeven, dat we zelfmisschien ook op die manier gaan liefhebben.’

Wat Keller schrijft over valse en echte of ware liefde lijktheel veel op het model ‘de relatiedriehoek’ zoals Hans Groeneboer die heeftontwikkeld en beschrijft in zijn boek ‘Erf-goed – de bijl aan de wortel’. Hansgeeft aan dat de meest belangrijke relatie in je leven, de relatie met God is.Die persoonlijke relatie met God vormt het fundament voor je andere relaties.‘Dit fundament bepaalt de mogelijkheid van het kunnen geven en ontvangen.’Alleen volmaakte ware liefde kan als fundament dienen voor andere(liefdes)relaties. Alleen zo voelen we ons gewaardeerd en alleen deze relatiegeeft veel voldoening.

Jezus en ons onrecht

2012-01-04T09:03:00.002+01:00

Ik moest ook denken aan ‘onrecht’ bij het lezen van Marcus 6: 1 – 6. Jezus is in Nazaret en geeft onderwijs in de synagoge. De luisteraarszijn stomverbaasd over de wijsheid van Jezus en de wonderen die hij deed. En wordtJezus daarom geprezen? Krijgt hij waardering? Het tegendeel is waar: ‘En zenamen aanstoot aan hem.’

Ze zien in Jezus vooral een mens (timmerman, zoon van Mariaen de broer van Jakobus en Joses en Judas en Simon). Maar zelfs als je Jezusziet als mens en niet als Godmens, is hier sprake van onrecht. Jezus geeftwijsheid en wonderen en krijgt er ‘aanstoot’ voor terug. Als dat geen onrechtis! Het feit dat Jezus ook God is, maakt het onrecht natuurlijk nog veelgroter. Zijn wijsheid en wonderen zijn goddelijkewijsheid en wonderen. Gewone mensen nemen aanstoot aan de Godmens. Ze hebbengeen gevoel voor de juiste verhouding (God – mens). Wat een onrecht! Weschudden ons hoofd over de inwoners van Nazaret. Hoe durven ze! En wij hebbenons oordeel klaar: schuldig.

Maar …….. zijn wij anders dan de inwoners van Nazaret? Ookwij prijzen Jezus vaak niet om wat hij zegt en doet. Ja, wij zijn zelfs veelal nieteens stomverbaasd bij het horen van de woorden van Jezus en het zien van zijndaden. Ook wij hebben weinig gevoel voor verhoudingen (God – mensen). Wat eenonrecht! Hoe durven we. Als wij eerlijk oordelen over onszelf kan heteindoordeel alleen maar zijn: wij zijn schuldig. Zullen we daarom maar onzeveroordeling over de mensen in Nazaret achterwege laten? Natuurlijk was wat zij(en wij) deden (en doen) zondig, maarwij hebben niet de positie (mede-schuldenaar) om de mensen van Nazaret (ofandere mensen) te veroordelen.

Jezus stond verbaasd over hun ongeloof. Hoe kijkt Jezustegen ons aan?

Onrecht en schuld

2012-01-02T19:20:00.000+01:00

Het onderwerp ‘onrecht’ houdt mij de laatste tijd bezig.Hans Groeneboer helpt mij in zijn boek ‘Op de schouders van ouders – invrijheid verbonden’ om structuur aan te brengen in mijn gedachten over ditonderwerp.

Hans schrijft, dat recht/onrecht alles te maken heeft metschuld. Onrecht of onrechtvaardigheid leidt tot schuld. Schuld kan alleenworden vastgesteld als recht kan worden bepaald. Er zijn verschillende soortenrecht/onrecht en schuld.

Zo kan er sprake zijn van een juridische schuld. Je overtreedt in dat geval de wet of deregels van Nederland. En als onduidelijk is of je deze daadwerkelijk overtredenhebt, kan de rechter een uitspraak doen.

Je kunt ook spreken van kerkelijkonrecht. Dit doet zich voor als je kerkelijke regels (o.a. de kerkorde) hebtovertreden.

Er is ook geestelijkonrecht en geestelijke schuld. ‘Het is de schuld die we op het geestelijketerrein hebben ten opzichte van God en elkaar.’ Onze schuld ten opzichte vanGod kan alleen door Jezus Christus vergeven worden. En zoals Jezus onze schuldvergeeft zo worden wij opgeroepen de geestelijke schuld naar elkaar tevergeven. Het iemand iets geven of ontnemen op onjuiste Bijbelse gronden is ookeen vorm van geestelijk onrecht. Op geestelijk terrein ontstaat er door ditonrecht een schuld ten opzichte van een persoon.

Bij relaties gaat het om geven en ontvangen. Als er geenevenwicht (balans) is tussen dit geven en ontvangen, dan spreken we over relationele schuld of onrecht. Ditgeldt niet voor alle relaties. In de relatie tussen God en mensen en tussenouders en kinderen gaat dit niet op. In deze relaties wordt meer gegeven dan ontvangen.Deze ‘onbalans’ is bij dit soort (asymmetrische) relaties rechtvaardig.

Ik denk dat het onderscheid tussen deze verschillende soorten (on)recht (en schuld) belangrijk is. Zo kan een echtscheidingsprocedure juridischafgerond zijn, terwijl de relationele en geestelijke schuld nog bestaat. In eenkerk kan iets kerkrechtelijk juist zijn (recht), terwijl er wel sprake is vangeestelijk en relationeel onrecht. Het is van belang dat al die verschillendesoorten onrecht opgeruimd worden.

Hans schrijft dat onrecht alleen gestopt kan worden doorrecht. Door het toegeven van schuld, door het vragen om vergeving en door hetnemen van je verantwoordelijkheid. Zo ontstaat er ruimte in relaties. Onrechtblijft bestaan door het veroordelen van de dader, het ontkennen van de schulden door het blijven hangen in onmacht en frustratie. Op die manier blokkeert derelatie met alle negatieve gevolgen van dien.

Het gaat in het leven om relaties

2011-12-24T10:15:00.000+01:00

Tim Keller begint zijn boek ‘Kruistocht – Het leven van koning Jezus’ met een hoofdstuk over de drie-enige God. Dat doet hij omdat hij in zijn boek begint bij vers 1 van het Bijbelboek Marcus: ‘Het begin van het evangelie van Jezus Christus, Zoon van God.’ Het gaat in Marcus niet om een Jezus (een veelgebruikte naam) of om een Christus (een gezalfde koninklijke figuur), maar om de ‘Zoon van God’. In dit hoofdstuk zegt o.a. dit: ‘Als deze wereld door een drie-enige God geschapen is, dan draait alles in het leven eigenlijk om liefdesrelaties.’ Deze stelling werkt hij vervolgens uit voor verschillende godsbeelden.

Dat het in dit leven draait om liefdesrelaties of relaties is mij dit seizoen op de school voor pastoraat (Koinonia) duidelijk gemaakt. We zijn gemaakt om relaties te hebben. De basis van iedere menselijke relatie, maar ook de relatie tussen God en mensen, is het geven en ontvangen. Niet geven en nemen, maar geven en ontvangen. Ontvangen is anders dan nemen. Hans Groeneboer schrijft in zijn boek ‘Op de schouders van ouders – in vrijheid verbonden’ dat het principe van geven en ontvangen je de mogelijkheid biedt om je te verbinden met andere mensen. Geven en ontvangen is een basisvoorwaarde in het leven van de mens (als relationeel wezen).

Dit principe van geven en ontvangen doet mij ook beter begrijpen waarom in dit verband het godsbeeld zo belangrijk is. Stel je een abstract godsbeeld voor. In dat geval is God meer een Iets dan een Iemand. Van een relatie tussen God en mensen is dan nauwelijks sprake. Immers, hoe kan een mens geven aan en ontvangen van een Iets? Hoe kan een mens zich verbinden met een Iets? Misschien bedoelde Tim Keller dat met deze woorden, zoals neergeschreven in zijn boek: ‘Hoewel ik al jong geloofde dat de Bijbel het woord van de Heer is, had ik de Heer van dat woord nog niet persoonlijk ontmoet. Toen ik de evangeliën las, werd hij werkelijkheid voor mij.’ Hij geloofde wel in de Heer, maar die Heer was voor hem meer een Iets dan een Iemand. De Heer was voor hem geen levende werkelijkheid. Het komt er dus nogal op aan welk godsbeeld wij hebben.

Stomverbaasd, verbijsterd, ontzet

2011-12-17T16:54:00.000+01:00

Naar aanleiding van het boek ‘Kruistocht – Het leven van koning Jezus’ van Tim Keller ben ik het Bijbelboek Marcus aan het lezen. Volgens mij zit er een soort refrein in Marcus.

Marcus 1 : 22 : Ze waren diep onder de indruk ……

Marcus 1 : 27 : Iedereen was zo verbijsterd …..

Marcus 2 : 11 : …. allen die dit zagen, stonden versteld …..

Marcus 4 : 41 : Ze werden bevangen door grote schrik …..

Marcus 5 : 15 : …. en ze werden door schrik bevangen.

Marcus 5 : 20 : …. en iedereen stond verbaasd.

Marcus 5 : 42 : Iedereen was met stomheid geslagen.

Marcus 6 : 2 : … en vele toehoorders waren stomverbaasd ….

Marcus 6 : 51 : Zijn leerlingen waren helemaal van hun stuk gebracht.

Marcus 7 : 37 : De mensen waren geweldig onder de indruk en …..

Marcus 9 : 6 : ….., want ze waren door schrik overweldigd.

Marcus 9 : 15 : De mensen waren verbaasd toen ze hem zagen, ….

Marcus 9 : 24 : De leerlingen schrokken van zijn woorden.

Marcus 9 : 26 : Nu waren ze nog meer ontzet, …..

Marcus 12 : 17 : En ze waren met stomheid geslagen.

Marcus 16 : 8 : …., want ze waren bevangen door angst en schrik.

Waarom waren de mensen diep onder de indruk en verbijsterd? Waarom stonden ze versteld, werden ze door schrik bevangen, waren ze verbaasd ja zelfs stomverbaasd en ontzet? Waarom waren ze met stomheid geslagen en werden ze door angst en schrik overweldigd? Door wat Jezus Christus deed en zei.

Kennen wij als christenen soortgelijke ervaringen over Jezus Christus? Is het refrein uit Marcus ook het refrein in ons (geloofs)leven? Of geldt wat Keller overkomen is, ook voor ons? Dit overkwam Keller: ‘Hoewel ik al jong geloofde dat de Bijbel het woord van de Heer is, had ik de Heer van het woord nog niet persoonlijk ontmoet. Toen ik de evangeliën las, werd hij werkelijkheid voor mij.’ Is Jezus een levende werkelijkheid voor ons? Misschien is de aanwezigheid (of afwezigheid) van de hierboven genoemde ‘emoties’ wel een goede graadmeter. Een graadmeter om vast te stellen in hoeverre wij Christus echt persoonlijk ontmoet hebben!

Worsteling

2011-06-01T09:42:00.001+02:00

Wat kunnen mensen liefdeloos, zondig met elkaar omgaan. Wat kunnen we worstelen met het doorgeven van Gods genade aan anderen. Hoe moeilijk is het om vergeving te schenken aan degene die ons kwaad heeft aangedaan. Zeker als dat christenen zijn. Afgelopen zondag zongen wij opwekking 629. Een lied waarin die worsteling mooi onder woorden is gebracht.

Hoe kan ik verder leven, hoe moet ik verder gaan.
Kan ik ooit vergeven, wat mij is aangedaan.
De woorden in mijn ziel, de haat en bitterheid,
lijken niet te helen niet door woorden, niet door tijd.

Refrein:
Maar als er vergeving is, kan er genezing zijn,
van de pijn en het verdriet diep van binnen.
Als er vergeving is,kan er genezing zijn,
en de weg van herstel kan beginnen.

O God, ik heb U nodig, Ik kan het zelf niet.
Ik lijk haast te verstikken, in angst en in verdriet.
Hoe kan ik ooit vergeven, zoals U mij vergeeft,
dwars door alles heen wat mij beschadigd heeft.

Geef mij de kracht van Uw liefde om verder te gaan,
ook al zal er een litteken blijven bestaan.
Want is Uw liefde niet sterker dan de dood,
en Uw vergeving niet dieper dan mijn nood?

Want waar Uw vergeving is, zal genezing zijn,
van de pijn en het verdriet diep van binnen,
waar Uw vergeving is zal genezing zijn
en de weg van herstel kan beginnen.

Randkerkelijk tegen wil en dank

2011-05-30T09:54:00.000+02:00

Ik sprak laatst een zuster van onze kerkelijke gemeente. We informeerden bij elkaar naar ons geestelijk welzijn. Het gemeentelid gaf aan zich steeds meer een randkerkelijke te voelen. Dat verbaasde mij omdat zij trouw de kerkdiensten bezoekt, tot voor kort actief deelnam aan commissie(s), aanwezig is op gemeentevergaderingen, de kerk lief heeft, etc. Hoe kan zij zich dan randkerkelijk voelen?

Maar wat is een randkerkelijke eigenlijk? Dat is iemand die zich aan de rand of de marge van de kerk ophoudt, de kerkdiensten en vergaderingen niet of nauwelijks bezoekt, niet deelneemt aan kerkelijke activiteiten, etc. Ik denk dat de zuster vooral dit bedoelde: dat ze zich steeds meer terugtrekt naar de rand van de kerk. Weg uit het centrum van de kerk. Maar waarom? Het predicaat ‘randkerkelijke’ past helemaal niet bij haar. Zij, ik en anderen zijn randkerkelijke tegen wil en dank.

Nu is daar terecht tegen in te brengen, dat het je terugtrekken naar de rand van de kerk een keuze is. Je wil speelt een rol in die terugtrekkende beweging. Maar anderzijds kun je met zoveel demotivatoren in de gemeente te maken krijgen, dat je op adem moet komen in de betrekkelijke rust aan de rand van de kerk. Mensen zoeken de rand op vanwege alles wat ze hebben meegemaakt in het centrum van de gemeente. Ze zijn teleurgesteld. Ze zijn moe. Brede randen en een smal centrum in de kerk zijn symptomen van een zieke gemeente. Juist bij randkerkelijke-tegen-wil-en-dank kan een gemeente ontdekken welke blokkades er zijn in de gemeenschap en welke krachten er werken. Zij houden de gemeente een spiegel voor (Anselm Grün).

Positie van geliefd-zijn

2011-05-26T21:48:00.000+02:00

Ik schreef al eerder over het verschil tussen de zondaar en zonde. Over onze positie en ons gedrag. Cloud schrijft in ‘4 stappen naar een sterke identiteit’ daar ook mooie woorden over.

“Het echte punt is de zonde, niet de zondaar. We moeten niet in een draaimolen van gevoelens zitten alsof we goed zijn als we goede dingen doen en slecht als we slechte dingen doen. We staan in een constantie positie van geliefd-zijn. Veel christenen blijven in de draaimolen zitten. Ze denken dat ze van een positie van vergeving naar een positie van schuld gaan, en dan weer terug naar vergeving, enzovoort. Ze voelen zich nooit veilig aanvaard.”

Als kind van God (positie, identiteit) weten we ons aanvaard, geliefd. En als kind van God zien we goede én slechte dingen in ons leven. Door die slechte dingen wordt onze positie van geliefd kind gelukkig niet anders. Die positie hebben wij niet aan onszelf te danken. We zijn door Christus aanvaard als Gods kinderen. Dat is genade.

Aanvaard het werkelijke ik

2011-05-23T19:51:00.000+02:00

Henry Cloud schrijft in zijn boek ‘4 stappen naar een sterke identiteit’ over goed en kwaad, over het ideale ik en de werkelijke ik. Hij schrijft dat het heel belangrijk is om te kunnen gaan met het tegelijkertijd aanwezig zijn van goed en kwaad (slechtheid), omdat wijzelf, de wereld, de kerk, andere mensen precies hetzelfde zijn: goed en slecht. Cloud schrijft: “Hij (AG: God) zegt dat we ongelooflijk mooi zijn en ook uiterst zondig.” Deze zin komen we ook in iets andere vorm tegen bij Keller: “Je bent zondiger en gebrekkiger dan je ooit kunt geloven én meer geaccepteerd en bemint dan je ooit hebt durven hopen.”

Hoe gaan we hier nu mee om? Het lijkt zo’n tegenstelling. Volgens Cloud is aanvaarding het antwoord op het dilemma van ideaal tegenover echt (werkelijk). Aanvaarding is genade. “Als we op het punt komen van ‘geen veroordeling’ van het werkelijke ik zoals het is, kunnen we belijden wat fout is en in relatie staan zoals we zijn, zonder druk om ideaal te moeten zijn. Het ideale en het werkelijke bevechten elkaar niet en er kan een goede relatie groeien. Een goede relatie betekent vasthouden aan het ideaal en tegelijkertijd het werkelijke aanvaarden. Deze strategie splitst het goede en het slechte niet en het is niet boos of veroordelend, maar neemt het goede en slechte tegelijkertijd. Net zoals we het slechte en het goede in onszelf aanvaarden, moeten we het ook in anderen aanvaarden.”

De echte kerk

2011-05-21T01:55:00.003+02:00

Theologie, vorming, gemeenschap, missie.

“De kerk waar ik bij wil horen, een echte kerk, zal een geestelijke theologie onderwijzen die een honger naar geestelijke vorming opwekt, die de behoefte aan een geestelijke gemeenschap naar boven haalt, die dan haar middelen mobiliseert voor een geestelijke missie."

De ideale kerk – Waar onvolmaakte mensen God ontmoeten van Larry Crabb

Een preek is niet voldoende

2011-05-17T19:29:00.002+02:00

Jos Douma schreef een vijftal blogs over ‘Hoe word ik vriendelijker?’. Het is vooral zijn inleiding die mij tot nadenken aanzet. “Naar een preek luisteren die gaat over vriendelijkheid heeft nog niet direct als effect dat je ook vriendelijker wordt.” Het horen van een preek over de ´vrucht van de Geest´ betekent niet per definitie dat er vervolgens daadwerkelijk ´een leerproces c.q. veranderingsproces´ op gang komt bij de luisteraars.

Dat lijkt een open deur. Je hoeft de Bijbel maar open te slaan om allerlei voorbeelden te vinden. Jezus preekte wat af, maar bij (een deel van) de luisteraars kwam er geen veranderingsproces op gang. Ook de gelijkenis van de zaaier (Matteüs 13) gaat over hoorders (luisteraars) die wel onder het gehoor zitten, maar niet veranderen.

Blijkbaar kan een predikant zich het vuur uit zijn sloffen preken terwijl het geen of weinig effect heeft. Er is meer nodig dan alleen een voluit Bijbelse preek. Voor mij is dat al een belangrijke constatering. Temeer omdat we steeds meer een zondagskerk lijken te worden. Christenen moeten het in toenemende mate vooral van de zondagse eredienst hebben en dan constateren we ook nog dat het effect van al die prediking soms ver te zoeken is. Een kerkenraad is dus niet klaar met het zetten van een stempel van goedkeuring op de noeste preekarbeid van een predikant.

Jos realiseert zich dat en schrijft: “Hoe stimuleer ik dat mensen daadwerkelijk gaan participeren in het veranderingsproces dat de Geest op gang wil brengen (…)?” Hij gebruikt daarvoor het patroon dat Larry Crabb aanreikt in zijn boek ‘De ideale kerk’. Een patroon met de elementen: spirituele theologie, spirituele vorming, spirituele gemeenschap en spirituele missie. Ik zal het belang van de zondagse erediensten niet ontkennen, maar zetten we niet te eenzijdig onze kaarten op de woordverkondiging? Moet de aanpak niet veelmeer een gecombineerde aanpak zijn van theologie, vorming, gemeenschap en missie?

Lees ook mijn blog ‘Veranderen door te begrijpen’

Ingrediënten voor groei

2011-05-14T15:46:00.001+02:00

Henry Cloud schrijft in zijn boek ‘4 stappen naar een sterke identiteit’ drie ingrediënten voor groei. Groei in de zin van veranderen naar het beeld van God. In het steeds meer lijken op Jezus. De drie ingrediënten zijn: Genade, waarheid en tijd.

Genade is het eerste ingrediënt dat nodig is om te groeien naar het beeld van God. ‘Genade is de onverdiende goedheid van God voor mensen.’ ‘Anders gezegd, genade is onvoorwaardelijke liefde en aanvaarding.’ Vanwege God genade voor ons, is er een relatie mogelijk tussen Hem en ons. ‘Het is de soort relatie die de mensheid had met God in het paradijs.’ Liefde, die relatie tussen God en ons is niet grenzeloos. De in zondegevallen mens heeft een richting, structuur nodig. Mensen hebben waarheid nodig. Liefde zonder richting, zonder grenzen, zonder waarheid leidt tot losbandigheid.

Waarheid is het tweede ingrediënt dat nodig is om te groeien naar het beeld van God. Cloud noemt in dit verband de wet als voorbeeld. ‘De wet is een blauwdruk of basisplan voor mensen om naar te leven. Het geeft hen richting en zorgt voor grenzen.’ Genade en waarheid gaan samen. Waarheid zonder genade betekent oordeel. De Bijbel noemt Jezus vol van genade en waarheid. ‘Het is door hem (AG: Jezus) dat we terug kunnen komen in de relatie die Adam had: een ongebroken verbintenis (genade) met de Ene die werkelijkheid is (waarheid).’

Het derde ingrediënt is tijd. Groei kost tijd, dus ook geestelijke groei. “Tijd is niet alleen een daad van Gods genade voor ons, ‘om ons wat ruimte te geven.’ God houdt te veel van ons om toe te laten dat we ook maar een moment langer doorgaan met zondigen dan nodig is. Tijd is geen luxe, maar noodzaak.” God is geduldig en daarom geeft hij ons tijd.

Veranderingen die genezen

2011-05-10T22:56:00.001+02:00

Ik las het boek ‘4 stappen naar een sterke identiteit’ (oorspronkelijke titel: Changes That Heal) van Henry Cloud. Cloud betoogt in zijn boek dat er geen verschil bestaat tussen emotionele en geestelijke problemen. Problemen die in de praktijk vaak het stempel ‘emotioneel probleem’ meekrijgen zoals depressie, angst, paniek, schuldgevoel of verslaving, zijn volgens Cloud ook geestelijke problemen. Deze problemen ontstaan vanuit ons onvermogen om het beeld van God te weerspiegelen. “Omdat Adam en Eva in het paradijs in zonde vielen, hebben we ons ‘beeld zijn’ van God in de belangrijke gebieden van onze persoonlijkheid niet ontwikkeld. We functioneren niet zoals we geschapen zijn.”

De oplossingen liggen volgens Cloud in bepaalde ontwikkelingstaken. “Dit zijn taken die je hoogstwaarschijnlijk niet hebt afgerond toen je opgroeide. Werken aan deze taken brengt de verandering die geneest (AG: ‘changes that heal’). Deze taken houden in dat je volwassen wordt en groeit in het ‘lijken op’ degene die je heeft gemaakt. Lijken op Jezus is een proces, waarbij de Geest en de mens als het ware samenwerken. De mens wordt ingeschakeld in dat veranderproces.

Cloud schrijft: “In de loop van mijn geestelijke en professionele reis heb ik vier aspecten leren onderscheiden van Gods persoonlijkheid die, als we ze zouden ontwikkelen, ons dagelijks functioneren enorm zouden verbeteren. God is in staat vier dingen te doen die wij, zijn kinderen, moeilijk vinden:
1. Ons hechten aan anderen.
2. Onafhankelijk zijn van anderen.
3. Goed en kwaad op orde hebben.
4. Verantwoordelijkheid nemen als volwassen persoon.”
“Zonder het vermogen om deze fundamentele functies van Gods beeld in ons uit te werken, kunnen we jarenlang letterlijk vast blijven zitten. We krijgen geen grip op groei en verandering.” In zijn boek beschrijft Cloud deze vier fundamentele ontwikkelingstaken.

Scheid het gedrag van de persoon

2011-03-29T09:07:00.001+02:00

Ik las in MT (Management Team) het artikel: ‘Zo houdt De Boer zijn spits in het gareel’. Het artikel gaat over het managen van lastige mensen. In het artikel worden vijf principes opgesomd waarmee lastige mensen beter in het gareel te houden zijn. Het artikel viel mij niet op omdat het over voetbal of lastige mensen gaat. Het was vooral het derde principe die mij aandacht trok: ‘Aanspreken op gedrag’. “Scheid het gedrag van de persoon. Spreek de lastpak aan op hoe hij doet en wat hij zegt en heel nadrukkelijk niet op wie hij is. De kans is daarmee veel groter dat de woorden aankomen en er voldoende ruimte overblijft om de relatie succesvol voort te zetten. (…) Als conflicten op de man worden gespeeld, is de kans klein dat het ooit nog goed komt.”

Dit principe deed mij weer terugdenken aan wat ik schreef op mijn blog ‘Anders-zijn van de ander’. Ik schreef over begrip en onbegrip over het anders-zijn van andere mensen. Na het lezen van genoemd artikel in MT realiseerde ik mij des te meer dat hier persoon en gedrag (of mening) gescheiden worden. Het gaat Boersma in het artikel over het begrip hebben voor de persoon ondanks afwijkend gedrag (of mening). Ook als je het oneens bent met iemand, moet je nog wel begrip hebben voor die persoon. Voor wie hij is.

Als Nouwen ons oproept oog te hebben voor het onvoorwaardelijk houden door God van de andere, dan gaat het om de persoon (en niet om zijn gedrag). God houdt onvoorwaardelijk van ons ondanks afwijkend gedrag of een onjuiste mening. Daarom mogen conflicten ook niet op de man (persoon) gespeeld worden. Wel kan en mag gedrag, een mening, etc. onderwerp van gesprek zijn. Ik vraag mij af of christenen niet meer werk moeten maken van het scheiden van het gedrag (of mening) en de persoon?

Geen ideale kerk zonder opwekking

2011-03-24T09:48:00.000+01:00

Larry Crabb vertelt in zijn boek ‘De ideale kerk’ dat hij bidt om een opwekking. Een opwekking voor hem persoonlijk, maar ook voor de kerk.

“Hoe meer ik bid om een opwekking, hoe meer een voor de hand liggende waarheid duidelijk wordt. Tenzij de Geest ons laat zien wat de Vader het meest verheugd (en ergert) wanneer we bijeenkomen, zullen we komen aanzetten met allerlei soorten ideeën en hoop en manieren om dingen te doen, zoals aanbidding en preken en kleine groepen, die allemaal een duivels ding gemeenschappelijk hebben, een duivels ding dat we als engelachtig zullen beschouwen: hanteerbaarheid.” Geen opwekking zonder de Geest.

In het laatste hoofdstuk ‘conclusie’ schrijft Crabb (o.a.) dit: “Dus wij kunnen noch een echte kerk tot stand brengen noch mensen naar een echte kerk trekken. Dan blijft alleen het gebed over. Opwekking hangt af van het gebed om Gods Geest, om ons te laten zien en horen wat Jezus zag en hoorde.” En in zijn ‘epiloog’ lees ik: “Als je je aangesproken voelt door wat ik in dit boek gezegd heb, bid dan om opwekking.” Geen ideale kerk zonder een opwekking.

De ideale kerk

2011-03-21T21:06:00.005+01:00

Larry Crabb schreef een boek met de titel ‘De ideale kerk’ met als ondertitel ‘Waar onvolmaakte mensen God ontmoeten’. Voordat we Larry verdenken van idealisme noem ik ook nog de Engelse titel van het boek: Real Church. Het boek gaat dus over de ware of de echte kerk.

Crabb vertelt in het boek waarom hij deze schreef: “De kerk waar ik heen wil – waar is die? Wat is dat voor kerk? Welke kerk zou me aantrekken? Wat voor soort kerkdienst zou ik niet graag missen? Bij welke kerk zou het een voorrecht zijn om ertoe te behoren? Ik had er moeite mee om een antwoord te vinden. Daarom heb ik besloten om er meer over na te denken. Ik kan het beste nadenken met een pen in mijn hand. Vandaar dit boekje.”

Crabb begint zijn boek met een probleemstelling: “Waarom verlies ik – en anderen die al tientallen jaren trouwe, regelmatige kerkgangers zijn – de interesse om zelfs maar naar de kerk te gaan, laat staan daar actief in te worden? Is het tijd voor weer zo’n vernieuwings- of hervormingsbeweging, (…)? Of is het tijd voor mij (…) om onze toewijding te hernieuwen, onze wegen te hervormen en weer braaf terug te gaan naar de kerkbanken?”

Crabb stelt zichzelf in zijn boek allerlei vragen. Vragen zoals: Wat is een kerk? Waarom zou ik naar de kerk gaan? Naar wat voor kerk wil ik dan wel? Ook beschrijft hij de kenmerken van de ideale kerk. Crabb schreef dit boekje om zo met deze en nog veel andere vragen over de kerk te worstelen en er over na te denken.

Jos Douma schreef een aantal blogs over ‘De ideale kerk’.

In het Friesch Dagblad verscheen een recensie over ‘De ideale kerk’.

Anders-zijn van de ander

2011-03-10T09:38:00.002+01:00

In mijn vorige blog schreef ik over ‘onbegrip’: ‘Onbegrip is zomaar gebaseerd op onwetendheid’. Tjeerd Boersma schrijft ook over begrip en onbegrip en wel in ‘Het conflict te lijf’.[1] Volgens hem ontstaan “verreweg de meeste conflicten door een ‘onschuldig anders-zijn’ van de ander, en maar weinig door echt boevengedrag en kwade opzet”. “Doordat iedereen uniek en dus anders is, is er ook niemand die ik helemaal begrijp. Dat levert spanning op – niet te voorkomen en heel normaal.” Hij geeft aan dat je met die spanning twee kanten op kan: het kan leiden tot meer begrip óf meer onbegrip. Begrip leidt tot vertrouwen, acceptatie, respect en verrijking. Onbegrip leidt tot wantrouwen, afwijzing, verachting en scheiding.

Onschuldig anders-zijn van de ander. Over anders-zijn schrijft ook Henri Nouwen mooie woorden.[2] “Vreemden, mensen die anders zijn dan wij, maken ons vaak angstig, achterdochtig, vijandig zelfs. Hun anderszijn zorgt ervoor dat wij ons onzeker voelen.” Hoe komen wij hier van af? Hoe gaan wij om met het anders-zijn van de ander? Henri schrijft verder: “Pas als we innerlijk echt overtuigd zijn dat God onvoorwaardelijk van ons en van die ‘anderen’ houdt, kunnen we inzien dat die rijke schakering van mensen beantwoordt aan Gods onuitputtelijke innerlijke rijkdom.” Op die manier zal onze vooringenomenheid en onze vooroordelen tegen mensen langzaam verdwijnen.

[1] CV•Koers, 4 maart 2011, nr 2
[2] Een jaar met Henri Nouwen, 8 maart: leven zonder vooringenomenheid.

Jij en Gods genade

2011-03-05T14:58:00.003+01:00

In CV•Koers van maart 2011 (nummer 02) staat een mooi artikel van Arie de Rover: ‘Jij en Gods genade’. In dit artikel gaat het over identiteit, gedrag, over genade e.d. Over de oudste zoon (uit de gelijkenis van de verloren zoon) en over vrij zijn in Christus.

Ik hoorde het verhaal ooit live van Arie de Rover. Een indrukwekkend verhaal door de manier waarop Arie het verhaal bracht. Maar zeker ook een indrukwekkend verhaal vanwege de inhoud. Ik denk dat het een heel fundamenteel verhaal is. Een verhaal dat velen nog niet kennen of wel kennen maar niet begrijpen of toepassen in het dagelijks leven, het geloofsleven en kerkelijk leven. Nu is dat verhaal heel kernachtig uitgeschreven op drie A4-tjes.

In veel van mijn blogs vind je genoemde onderwerpen terug: identiteit, gedrag, genade, in Christus zijn. Ook in mijn blog ‘Zonde, schuld en genade’ en de blogs die daaraan voorafgaan, vind je terug wat Arie in genoemd artikel schrijft. Het zijn onderwerpen die mij na aan het hart liggen. Die mij bezighouden. Ik hoop van harte dat nog veel mensen kennis nemen van het artikel. Onbegrip is zomaar gebaseerd op onwetendheid. En wat een onwetendheid is er over datgene waar Arie in het artikel over schrijft.

De genoemde A4-tjes zijn via de website van CV•Koers als pdf-bestand te downloaden. De hoofdredacteur van CV•Koers zegt daar het volgende over: ‘Voor dit nummer vroegen we coach/trainer Arie de Rover hierover een artikel te schrijven. Geen theologisch gepraat, maar heel praktisch: hoe verandert het Evangelie mij? Het is een verhaal geworden dat je gerust mag kopiëren en ronddelen (zie cvkoers.nl voor een pdf). Graag zelfs!’ Ik begrijp van de hoofdredacteur dat we ons geen zorgen behoeven te maken over het copyright op dit artikel. Dus: zeg het voort, downloaden, kopiëren en ronddelen maar!

Zonde, schuld en genade

2011-02-17T11:51:00.007+01:00

Marnix Bassie schreef op zijn weblog ‘…ik ben niet van hier…’ over vergeving en schuld. Ik sprak met hem daarover en wil nu ook graag reageren via mijn blog. Om misverstanden te voorkomen (gelukkig kent Marnix mij): ik wil met deze blog op geen enkele manier beweren dat ik de wijsheid in pacht heb. Ik voel mij verbonden met Marnix en ga naast hem staan om zo samen met hem na te denken over vergeving, schuld, genade.

Ik schreef al eerder hierover en zeg het hier opnieuw: ik denk dat wij een onderscheid moeten maken tussen onze positie, onze identiteit en ons gedrag. Onze identiteit ligt in Christus, wij zijn dood voor de zonde en levend voor God. Onze oude mens is in Christus gestorven en onze nieuwe mens met Hem opgestaan. In onze statusverandering (2000 jaar geleden bewerkstelligd door Christus) ligt de sleutel tot ons geluk. God ziet ons aan in Jezus Christus, die ons door zijn Geest deel geeft aan zijn weldaden. Wij zijn geliefde kinderen en erfgenamen van God! Duur gekocht en betaald met het bloed van Jezus Christus. Wij zijn een nieuwe schepping omdat wij één zijn met Christus. In Christus zijn wij rechtvaardig voor God.

En als wij nu zonde doen, is dat dan niet van invloed op hoe God tegen ons aan kijkt? Wordt daardoor onze positie, onze identiteit een andere? Wij doen slecht en dus zijn wij slecht? Nee, wij mogen geen isgelijkteken zetten tussen het doen van slechte dingen (gedrag) en het slecht zijn (positie, identiteit). Zonde belemmeren wel de relatie tussen God en ons, zetten die relatie onder druk, maar onze positie in die liefdesrelatie is daarmee niet een andere. Die belemmeringen moet wel weg genomen worden: God vraagt van ons bekering (berouw) en gehoorzaamheid.

Wij doen zonde en daarmee staan wij schuldig voor God. Schuld is niet voldoen aan de norm. De norm is dat wij in alles (alles = 100%!) gericht zijn op de eer van God. Zonde is ten diepste zelfgerichtheid, een gerichtheid op namaakgoden in plaats van op God. Daardoor staan wij schuldig voor God. Wij voldoen niet aan Gods norm. Om een beeld van Marnix te gebruiken: we lopen niet voor de Jordaan heen en weer zonder het beloofde land in te trekken. Nee, wij zijn het beloofde land ingetrokken en wonen daar nu (positie). Ondanks dat wij inwoners zijn (identiteit) van het beloofde land zondigen wij wel en daarmee ontstaat er schuld tegenover God. Deze schuld verandert onze positie, onze identiteit niet (wij zijn nog steeds inwoners van het beloofde land). Het belemmert wel onze relatie met God. Met onze zonde doen wij God op een ontstellende wijze tekort. Wij gedragen (gedrag) ons niet als kind van God. Gelukkig staat diezelfde God ons al op te wachten om onze zonde te vergeven, weg te doen (genade). Laten wij ons omkeren (bekeren, berouw) en naar hem toe rennen. Hij wil ons graag als zijn kind in zijn armen sluiten en tegen ons zeggen: Ik hou van je. Hij doet alsof wij nooit zonde hebben gedaan.

De grootheid van God volgens Johannes

2011-02-15T22:36:00.000+01:00

Wie zich wil verdiepen in de grootheid (of heerlijkheid) van God moet het evangelie volgens Johannes eens lezen. Vooral in dit evangelie komt heel expliciet de grootheid van God aan bod. In het Nieuwe Testament komt het woord ‘grootheid’ 25 keer voor, waarvan 19 keer in het evangelie volgens Johannes.

Een aantal voorbeelden: Het begint al in hoofdstuk 1 in het bekende vers 14: “Het Woord is mens geworden en heeft bij ons gewoond, vol van goedheid en waarheid, en wij hebben zijn grootheid gezien, de grootheid van de enige Zoon van de Vader.” Het eerste wonderteken beschrijft Johannes in hoofdstuk 2. Tijdens de bruiloft van Kana verandert Jezus water in wijn. In vers 11 staat dat Jezus zo zijn grootheid toonde. In het gebed van Jezus zoals we dat lezen in hoofdstuk 17 noemt hij een aantal keren de grootheid van zichzelf en zijn Vader.

De grootheid van Jezus Christus

2011-02-10T01:59:00.001+01:00

Hoe kunnen wij er zeker van zijn dat het Bijbelse portret van Jezus waar is? Die vraag stelt John Piper in het boek ‘Jezus zien en ervaren – en intens van Hem genieten’. Er zijn volgens Piper twee manieren: door historisch onderzoek en doordat ‘de goddelijke waarheid haar eigen echtheid kan bewijzen’. Het gaat Piper daarbij in genoemd boek vooral om die tweede manier. Jezus, zoals hij naar ons toekomt in de Bijbel, heeft een heerlijkheid (glorie, grootheid) waarvoor geen ander bewijs nodig is.

‘Het is alsof we de zon zien en weten dat die licht is en niet donker, of honing proeven en weten dat die zoet is en niet zuur. Er is geen lange redenering nodig, van vooronderstelling tot conclusie. Je voelt direct aan dat deze Persoon waar is en dat zijn heerlijkheid de heerlijkheid van God is.’ Kijk goed naar de Jezus van de Bijbel. Kijk naar Hem. Piper schetst in genoemd boek het Bijbelse portret van Jezus, zodat wij Jezus zien zoals Hij werkelijk is.

Volgens Piper is het doel van het evangelie niet verlossing, vergeving, rechtvaardiging, heiliging, kindschap Gods. Dit zijn slechts wegen naar iets groters: Vader, u hebt hen aan mij geschonken, laat hen dan zijn waar ik ben. Dan zullen zij de grootheid zien die u mij gegeven hebt omdat u mij al liefhad voordat de wereld gegrondvest werd (Joh. 17 : 24). Het evangelie is ‘het evangelie van de heerlijkheid van Christus’, omdat het einddoel ervan is dat we de heerlijkheid (AG: of grootheid) van Christus zien, genieten en tonen.’

Discipelschap en de glorie van God

2011-02-07T12:42:00.006+01:00

Ik verkeerde zaterdag in de gelukkige omstandigheid dat ik de mannendag in Wezep kon meemaken. Patrick Nullens en Jos Douma spraken daar over het thema ‘Ben ik discipel’. Patrick concentreerde zich daarbij vooral op Matteüs 5 : 1 – 16 en Jos op Matteüs 28 : 16 – 20. Jos gaf tijdens de mannendag de volgende omschrijving van een leerling van leraar Jezus: ‘een leerling van Jezus ben je als je Jezus bewondert om zijn wijsheid en goedheid, (…).’ Ik beperk mij nu even tot dit deel van de omschrijving.[1]

Ik moest bij deze omschrijving denken aan hoe Wolter Rose in ‘Verder met het evangelie van Jezus Christus’ het woord ‘glorie’ omschrijft. Rose geeft in genoemd document aan dat je minimaal vier woorden nodig hebt om het Evangelie uit te leggen: vrijspraak, adoptie, glorie, en transformatie. Het gaat bij glorie om een eigenschap of bijzonderheid waardoor iemand of iets een unieke uitstraling heeft, of om het feit dat iemand die bijzondere uitstraling heeft’. En dat de glorie van God een gezicht heeft gekregen, als het ware belichaamd wordt door en in Jezus Christus.

De definitie van een leerling van Jezus lijkt veel op de omschrijving van het woord glorie. Een leerling van Jezus ben je als je de glorie van God ziet. Als je oog hebt of krijgt voor het bijzondere, het unieke van Jezus Christus. Als je zicht krijgt op de grootheid van Jezus Christus. Het woord ‘glorie’ raakt ons leerling-zijn. Als wij oog krijgen voor waar het woord ‘glorie’ voor staat, als wij Jezus bewonderen om wie hij is, om het unieke, het bijzondere van deze Persoon, dan worden wij daarmee leerlingen van leraar Jezus.

[1] Jos schrijft over deze mannendag o.a. op zijn blog ‘Ben ik discipel?’. Ook schreef hij daarover een ‘bronwater’. Jos schrijft over discipelschap en het bewonderen van Jezus vooral op zijn blog 'Jezus bewonderen (Ben ik discipel? 2)'

Glorie van God: Jezus zien

2011-02-04T19:38:00.001+01:00

Ik word steeds weer geraakt als ik ‘Verder met het evangelie van Jezus Christus’ van Wolter Rose lees. Rose is er wat mij betreft in geslaagd op een beperkt aantal pagina’s kernachtig de rijkdom van het evangelie onder woorden te brengen! Ik schreef daar al eerder over.

Waar het mij nu om gaat is het woord ‘glorie’. In plaats van het woord ‘glorie’ komen we ook woorden tegen als: heerlijkheid, luister, grootheid of majesteit. Rose schrijft dat het bij glorie gaat om een eigenschap of bijzonderheid waardoor iemand of iets een unieke uitstraling heeft, of om het feit dat iemand die bijzondere uitstraling heeft. En glorie maakt iets los bij mensen: ze zijn er trots op, ze zijn onder de indruk.

Mensen in de tijd van het Oude Testament (bijvoorbeeld Mozes) zagen de glorie van God en ervoeren dit als een overweldigende ervaring. Die glorie valt echter helemaal weg als deze vergeleken wordt met de glorie van Christus. Gods glorie heeft een gezicht gekregen: Jezus Christus. Die glorie kan je niet onberoerd laten. ‘Als je zijn glorie ziet en je eraan tegoed doet, dan doet dat iets met je. Als je kijkt naar en je te goed doet aan de glorie van Christus, dan ga je op Christus lijken.’

Volgens Rose is er echter een probleem: ‘Mensen kunnen de glorie van God niet meer zien, ze zijn blind voor het licht van de glorie van het Evangelie van Christus (2 Korintiërs 4:4). Zelfs als ze de feiten van Jezus’ optreden op onze planeet onder ogen zien, laat het ze onberoerd. Ze zien niet hoe bijzonder het is, hoe indrukwekkend mooi het is, ze voelen niet de onweerstaanbare aantrekkingskracht die ervan uitgaat. Het laat ze koud. Hun leven gaat niet ondersteboven.’ ‘Zonde is ten diepste het “missen” van de glorie van God: mensen gaan achteloos aan de glorie van God voorbij. Zonder ingrijpen van God zijn mensen blind voor zijn glorie.’ Maar wat voor mensen onmogelijk is, is mogelijk bij God. Alleen de Geest kan en wil onze ogen openen zodat we oog krijgen voor de glorie van God.

Het juiste woord op het juiste moment

2011-02-01T01:38:00.001+01:00

Is het altijd goed als iemand Bijbelse woorden spreekt? Of als mensen elkaar vanuit de Bijbel van repliek dienen? Ja toch! Het gaat toch om de Bijbel, om het ‘verdedigen’ van de Bijbelse waarheid?! Ds. Mark van Leeuwen denkt er toch anders over. Hij schrijft in de Reformatie [1] naar aanleiding van Spreuken 25 : 11 en 12: Het juiste woord op de juiste tijd is als een gouden appel op een zilveren schaal. Een wijze vermaning voor een luisterend oor is als een gouden ring, een sieraad van het zuiverste goud.

Het gaat om het spreken op de juiste tijd. Dat heeft dus met timing te maken. ‘Wat je zegt, moet passen bij het moment.’ Het gaat ook om het spreken van het juiste woord. ‘Je kunt flinke brokken maken, zelfs met woorden van God.’ ‘Je moet ze doseren en goed timen, weten wie je voor je hebt en in welke situatie die persoon zich bevindt; en bidden of God je de juiste woorden in je mond wil leggen. Zulke gedoseerde woorden, woorden waar over nagedacht en waarvoor gebeden is, dat zijn gouden appels op zilveren schalen.’

Volgens Mark van Leeuwen laat vers 12 zien wat een goede timing is: ‘iemand zo toespreken dat hij naar je luistert.’ Je schept zomaar afstand met je woorden. Woorden (ook Bijbelse woorden) kunnen meer kapot maken dan je lief is. Een wijze spreker is iemand die heeft geleerd te luisteren. Eerst naar God en daarna ook naar die ander, naar de luisteraar. Dien hem niet gelijk van repliek, maar vraag eerst wat hij precies bedoelt. De verantwoordelijkheid ligt niet alleen bij de spreker. De luisteraar moet ook bereidheid tonen om echt te luisteren. Het gaat tenslotte om wijze woorden. Dat zijn bij uitstek woorden van God. De luisteraar toont wijsheid als hij daarnaar luistert. ‘Wijze woorden spreken tegen iemand die luistert, die combinatie is als een gouden ring en een sieraad van het zuiverste goud.’

Het gaat dus niet alleen om het spreken van Bijbelse woorden, maar ook om wijsheid. Ik wens iedereen (ook mezelf) veel wijsheid toe.

[1] De Reformatie, nummer 31 – jaargang 85 – ‘Spreken is goud’

Over kwetsbaarheid, intenties, persoon – zaak en wijsheid

2011-01-24T21:17:00.004+01:00

Ik schreef op mijn blog ‘Zijn zoals Adam’ over kwetsbaarheid. Ook de blog ‘Hoe kwetsbaar is de kerk?’ gaat over (het peilen van) kwetsbaarheid. Mijn blog ‘Ongepland interactief moment’ gaat vooral over het stellen van de juiste vraag om zo door te dringen tot de kern. Doordringen tot de kern is nodig om uit te komen bij het kwetsbare, het gekwetste in mensenlevens. Om duidelijk te krijgen waar het iemand om gaat.

We geven door woorden een stukje van onze gedachten aan anderen. Dat heb ik gedaan met het schrijven van de genoemde blogs. Dat hebben anderen gedaan door hun reactie daarop te geven. Het is een vorm van je kwetsbaar opstellen. Je laat mensen in je hart kijken. Door te reageren vanuit anonimiteit geef je (wellicht onbewust) aan, dat we nog niet in alle opzichten een kwetsbare kerk zijn. Aan Anoniem en Sekel vraag ik in dit verband: waarom kom je niet voor je echte identiteit uit? Waarom stel je je niet kwetsbaar op?

Ik schreef eerder dat niet een mening of standpunt belangrijk is, maar waarom je die mening of dat standpunt hebt. Het gaat om het achterliggende motief, de intenties die je hebt. Die geven de doorslag of iets goed of fout is. Sekel verwijt mij gebrek aan (wederzijdse) liefde, ja zelfs liefdeloosheid. Liefde (en dus ook liefdeloosheid) heeft alles te maken met je hart, je motief. Over mijn motief voor het schrijven van genoemde blogs, schreef ik echter niet. Sekel kent mijn motief niet. Het is daarom ongepast om in dit verband zulke grote woorden als ‘liefdeloosheid’ te gebruiken. Waarom denk je dat ik mij liet leiden (motief) door ‘liefdeloosheid’ bij het schrijven van deze blogs?

Ik denk dat in sommige reacties persoon (predikant) en zaak (dat wat hij zegt/schrijft) met elkaar vereenzelvigd zijn (samenvallen). Ik schreef mijn blog over wat hij zegt (zaak) en dat moet je los zien van de persoon. Het (onder)scheiden van persoon en zaak kom je veel vaker tegen in kranten, bladen of op blogs. Het gaat mij in mijn blog helemaal niet om de predikant, maar om de reactie (tijdens de dienst en in het kerkblad). Die reactie is op zich niet onjuist, maar peilt niet het kwetsbare en dat was het onderwerp van genoemde blogs. Denk je dat het onderscheiden van persoon en zaak niet mogelijk is? Nee, scheiden van persoon en zaak is niet mogelijk, maar het onderscheiden van beiden wel. Bijvoorbeeld het geven van feedback is gebaseerd op precies dat principe: het gaat om gedrag (woorden, daden) en niet om de persoon. Waarom denkt Sekel dat ik de predikant onrecht aangedaan heb met mijn blog?

Zoals al eerder gemeld had ik afgelopen vrijdagavond een gesprek met iemand over deze blogs en zijn bedenkingen daartegen. Het was een goed en mooi gesprek. Zo zie je maar wat voor moois er uit kwetsbaarheid kan voortkomen! Dat had Henri Nouwen ook ervaren in Daybreak. Uit dit gesprek heb ik o.a. deze vraag voor mijzelf meegenomen: Was het wel wijs van mij om het ‘ongepland interactief moment’ als voorbeeld te noemen op m’n blog? Wijsheid heeft alles te maken met het zeggen of schrijven van het juiste woord op de juiste tijd (timing) op de juiste plaats (mondeling, per mail, een blog, etc.). Ik denk dat het een juist woord was, maar was het ook de juiste tijd en juiste plaats? Dat is een vraag voor mij.

Aangenomen kind krijgt vergeving

2011-01-21T09:46:00.003+01:00

In mijn blog ‘Geaccepteerd en tegelijk zondig’ schrijf ik over Packer. Packer onderscheidt God als Vader en God als Rechter. Datzelfde onderscheid kom ik ook tegen bij Wolter Rose [1]. Rose zegt o.a. dit: “Het Evangelie is vergeving, of rechtvaardiging, maar ook heiliging. Ik ga nog een stap verder. Rechtvaardiging en heiliging samen is nog maar een half Evangelie. Rechtvaardiging en heiliging — daar zit nog het een en ander tussen. Je hebt minimaal vier woorden nodig om het Evangelie uit te leggen: vrijspraak, adoptie, glorie, en transformatie.” ‘Rechtvaardiging’ splitst Rose als het ware op in vrijspraak en adoptie en het begrip ‘heiliging’ in glorie en transformatie. Vrijspraak koppelt Rose aan zonden en aan God als Rechter. Bij adoptie ontmoeten we God als Vader. Een Vader die zegt ‘jij bent mijn aangenomen kind’. Voor de adoptie was ik slaaf en na de adoptie ben ik Gods zoon (of dochter). Ik krijg een bevoorrechte positie, een heel andere identiteit.

Ik vraag mij af of het verschil tussen ‘vrijspraak’ en ‘adoptie’ wel voldoende aandacht krijgt in ons spreken over zonden, schuld en vergeving. Adoptie: mijn zelfbeeld en identiteit hangt niet af van mijn morele (wan)prestaties. Door Christus en in Christus ben ik kind van God. Vrijspraak: mijn morele (wan)prestaties vragen om de bede ‘vergeef ons onze schulden’. Toch denk ik dat er veel mensen zijn die zonden en schuld (onbewust) betrekken op hun identiteit en zich zondaar (in de betekenis van slaaf) voelen in plaats van aangenomen kind van God. Ook denk ik dat er veel mensen zijn die hunkeren naar God als Vader die zegt: ‘Je bent mijn kind. Ik hou van je, mijn hart gaat naar je uit.’ Weten ze dat dan niet? Wordt dat hun niet verteld in de kerk? Wist Henri Nouwen het dan niet?[2] Ik denk het wel, maar ook hij had het zo nodig om dat te horen. Heel expliciet, steeds maar weer.

Rose pleit voor genoemd onderscheid tussen ‘vrijspraak’ en ‘adoptie’. Hij zegt daar dit over: ‘Je kunt het christelijke leven vergelijken met een vierwielaangedreven voertuig. Met alleen maar aandrijving op één wiel, dat van de vrijspraak, kom je niet ver: je blijft in een cirkeltje rondbewegen. Met aandrijving op twee wielen, vrijspraak en transformatie, kun je een eind komen, maar alleen zolang je je op de verharde weg bevindt. Als het terrein ruiger wordt, met hobbels en kuilen, hellingen, zand en modder kom je met tweewielaandrijving vroeg of laat vast te zitten. Een mensenleven speelt zich meestal op ruig terrein af. Als je in die omstandigheden vooruit wilt komen, dan heb je de vierwielaandrijving van het Evangelie nodig: vrijspraak, adoptie, glorie, en transformatie.’

[1] Verder met het evangelie van Jezus Christus
[2] Zie mijn blog 'Zijn zoals Adam'

Geaccepteerd en tegelijk zondig

2011-01-20T21:07:00.002+01:00

Ik schreef eerder over de vraag die J.I. Packer in het boek ´Groeien in Christus´ stelt bij de bede ‘vergeef ons onze schulden’. Het gaat om de volgende vraag: “Als de dood van Christus alle zonden verzoend heeft, die van het verleden, het heden en de toekomst, (en dat is ook zo) en als Gods uitspraak die de gelovigen rechtvaardigde (‘Ik aanvaard je als gerechtvaardigde om Jezus wil’) voor eeuwig geldig is (en dat is het ook), waarom moeten christenen dan hun dagelijkse zonden bij God brengen?”

Ik wil het antwoord van Packer op deze vraag ook graag doorgeven: “Het antwoord ligt in het onderscheid tussen God als Rechter en God als Vader en tussen de gerechtvaardigde zondaar zijn en de aangenomen zoon zijn. Het Gebed des Heren is het gebed voor de familie, waarin Gods aangenomen kinderen hun Vader aanspreken. Hoewel hun dagelijkse gebreken hun rechtvaardiging niet ongedaan maken, kan het toch niet goed zijn tussen hen en hun Vader totdat zij ‘sorry’ hebben gezegd en Hem gevraagd hebben hun fouten over het hoofd te zien.”

Als ik Packer goed begrijp zegt hij dat ik als aangenomen (geadopteerd) kind van God het ‘Onze Vader’ bid. De zonden (schulden) die ik gedaan heb, maken mijn positie, mijn identiteit van aangenomen kind niet ongedaan. Mijn positie als geadopteerd kind staat als het ware niet ter discussie door mijn zonden. Ik ben geaccepteerd in Christus. Ik kan niets toevoegen aan én niets afdoen van mijn identiteit als kind van God. En tegelijk zondig ik als geadopteerd kind. Voor die zonden bid ik ‘vergeef ons onze schulden’. Deze bede bidden we dus niet om zo weer hersteld te worden in ons kind-zijn van God. De bede ‘vergeef ons onze schulden’ bid je juist als aangenomen kind van God. In de Vader-kind relatie gaat er (vanuit de mens gezien) het nodige fout (zonden) en daarom zeggen we ‘sorry’ tegen Vader.

Ongepland interactief moment

2011-01-11T02:40:00.004+01:00

Ik schreef in mijn vorige blog over het ‘ongeplande interactieve moment’ in een morgendienst van onze gemeente waarin iemand hardop de vraag stelde: “Als wij geloven dat Jezus onze Heer is en dat Hij één keer is gestorven voor al onze zonden, waarom staan wij hier dan schuldig?” Als reactie daarop verwees de predikant naar het Onze Vader, naar de bede ‘vergeef ons onze schulden’. Maar is deze reactie een antwoord op de gestelde vraag? Een antwoord dat duidelijkheid geeft?

Packer stelt in zijn boek ‘Groeien in Christus’ bij de bespreking van de bede ‘vergeef ons onze schulden’ deze vraag: “Als de dood van Christus alle zonden verzoend heeft, die van het verleden, het heden en de toekomst, (en dat is ook zo) en als Gods uitspraak die de gelovigen rechtvaardigde (‘Ik aanvaard je als gerechtvaardigde om Jezus wil’) voor eeuwig geldig is (en dat is het ook), waarom moeten christenen dan hun dagelijkse zonden bij God brengen?” Met andere woorden de verwijzing naar de bede uit het Onze Vader kan dezelfde vraag oproepen. Met alleen een verwijzing naar de bede ‘vergeef ons onze schulden’ komen we niet verder.

‘Omdat wij nog steeds zonde doen.’ Maar is dat een antwoord op de vraag? De vraagsteller weet echt wel dat hij nog steeds last heeft van zonde. Er zijn niet zoveel mensen (in onze gemeente) die beweren dat ze geen zonde doen. Maar wat bedoelt de vraagsteller dan wel precies? Ja, is dat niet de juiste reactie op zo’n vraag? Beste broer, wat bedoel je nu precies met je vraag? Is die vraag de vraagsteller gesteld? Niet tijdens de kerkdienst (dat is ook wel voorstelbaar en begrijpelijk). Is die vraag de vraagsteller gesteld voordat er aandacht aan besteed werd in het kerkblad?

Hoe kwetsbaar is de kerk?

2011-01-10T08:54:00.003+01:00

Bij het lezen van het boek ‘Adam – een vriendschap’ van Henri Nouwen dacht ik aan de blog van Jos Douma: ‘Kerst: kwetsbaar kerk zijn’. Jos brengt op een heel mooie manier onder woorden wat kwetsbaar kerk zijn is: “Dat vraagt om een kerk waar niet in algemene (theologische en vrome en ongetwijfeld ook correcte) termen wordt gesproken over zonde en schuld en genade en liefde, maar om geloofsgemeenschappen (groot of klein, oud of nieuw) waar mensen kwetsbaar kunnen zijn, waar gelovigen zich niet hoeven te schamen voor hun worstelingen, voor hun falen, voor hun pijn en frustratie.” De kerk zou een soort Daybreak-gemeenschap moeten zijn waar kwetsbare mensen liefdevol worden opgevangen. Waar ‘sterke’ mensen (zoals Henri) mogen ontdekken juist door de omgang met gekwetste en kwetsbare mensen (zoals Adam) hoe kwetsbaar ze feitelijk zelf zijn.

Ik moest denken aan het ‘ongeplande interactieve moment’ in een morgendienst van onze gemeente waarin iemand hardop de vraag stelde: “Als wij geloven dat Jezus onze Heer is en dat Hij één keer is gestorven voor al onze zonden, waarom staan wij hier dan schuldig?” De predikant wees als reactie op deze vraag naar de bede ‘vergeef ons onze schulden’. Maar is dat niet vooral een theologische reactie? Misschien was de vraagsteller wel een diep gekwetst mens die zo zielsgraag in de kerk hoort, dat hij een geliefd kind van God is. De genoemde reactie peilt die (mogelijke) gekwetstheid en kwetsbaarheid niet. Willen wij kwetsbaar kerk zijn? Een kerk waar een gekwetst mens ook echt kwetsbaar mag zijn? Een kerk waar ook ‘sterke’ mensen gaan ontdekken dat ze netzo kwetsbaar zijn als (andere) kwetsbare broers en zussen? Juist in onze kwetsbaarheid krijgt de Geest volop de ruimte om zijn werk te doen. Ik verlang naar zo’n kwetsbare kerk.

Zijn zoals Adam

2011-01-09T21:03:00.001+01:00

Ik ben ‘Adam – een vriendschap’ van Henri Nouwen aan het lezen. Wat een ontroerend boek. Henri ging werken in de Arkgemeenschap van geestelijk en lichamelijk gehandicapten. Daar wordt hij geconfronteerd met het kwetsbare in de vorm van gehandicapten mensen (vooral in de persoon van Adam), maar ook met het liefdevolle van de Daybreak-gemeenschap.

Juist daar, in die veilige en vriendelijke omgeving brokkelde de verdedigingsmechanismen die Henri rond zijn innerlijke handicaps had opgetrokken af. ‘In dit klimaat van liefdevolle zorg, waar competitie en individuele prestatie geen druk op mij legden leerde ik mijzelf kennen als een heel onzekere, afhankelijke en kwetsbare persoon.’

Henri belandde in een crisis. Hij werd ‘opgenomen’ en daar leerde hij om te luisteren naar een innerlijke stem die zachtjes zei: ‘Je bent mijn kind. Ik hou van je, mijn hart gaat naar je uit.’ “Heel lang bleef ik die stem wantrouwen. Ik zei alsmaar tegen mezelf: ‘Dat is niet waar. Ik weet hoe ’t zit. Er is niets in mij dat het de moeite waard maakt om van mij te houden.’ Gelukkig had ik begeleiders die me bleven stimuleren om naar die stem te luisteren en zo kon die stem sterker gaan klinken. Toen ik eenmaal de stem kon vertrouwen was ik klaar voor de terugkeer naar Daybreak om mijn leven daar te hervatten.”

Hoeveel mensen zijn er niet die net zoals Henri last hebben van innerlijke handicaps met bijbehorende verdedigingsmechanismen. Hoeveel mensen zijn er niet die net zoals Henri zielsgraag willen horen: ‘Je bent mij kind, ik hou van je, mijn hart gaat naar je uit.’

Met Aad Kamsteeg op reis (3)

2011-01-07T00:19:00.002+01:00

Aad Kamsteeg houdt in zijn boek de kerk ook een spiegel voor. Zeker in het tweede deel (vijf pijlers onder een gezonde gemeente in de 21e eeuw), maar ook al in het eerste deel. Het eerste deel is als het ware een aanzet voor deel twee van zijn boek.

Zo schrijft Aad in het eerste deel: “De vrijgemaakte kerken die ik liefheb, waren allerminst vrij van wetticisme en lopen ook in de 21e eeuw nog steeds dat gevaar. Bij mij wint de overtuiging veld dat veel persoonlijke en kerkelijke scheefgroei ten diepste te verklaren is uit onvoldoende besef van genade.” Aad houdt de kerk een spiegel voor als hij de negen kernwaarden van de Redeemer Presbyterian Church beschrijft. Kernwaarden die gericht zijn op vernieuwing van hart, kerk en stad. Hij doet ons verslag van zijn gesprek met John Miller over hoe een introverte kerk missionair kan worden. Hij geeft in zijn boek Jerram Barrs het woord en deze werkt de stelling ‘juist je sterke punten zijn ook je zwakke punten’ uit richting de gereformeerde traditie. Aad spreekt met John Piper die vertelt dat er kerken zijn waar men orthodox is in de leer, maar waar het tegelijk nogal saai is. “Maar daardoor dreigt wel het besef weg te ebben dat God kennen alles te maken heeft met houden van, met vreugde in Hem, met vervoering, met een levende band.” Aad schrijft over Tim Keller (Redeemer) en de principes die hij hanteert bij zijn prediking. Wat zou het een zegen zijn als deze principes ook wat meer gehanteerd zouden worden door andere predikanten. Aad schrijft over huisgroepen, “dat ze niet alleen essentieel zijn bij het elkaar helpen discipel van de Here Jezus te zijn, maar ook om de gemeente een missionair karakter te geven.”

Wat moet het voor Aad e.a. een boeiende reis zijn geweest. Fijn dat wij via het boek ‘de kerk die leeft’ als het ware de reis kunnen meemaken en meebeleven. Een leerzame reis was het voor Aad. Het kan ook een leerzame reis voor ons zijn.

Met Aad Kamsteeg op reis (2)

2011-01-05T09:27:00.001+01:00

Aad schrijft verder: “’(…) geen realistisch mens vindt het gemakkelijk zichzelf lief te hebben of te vergeven, en daarom moet iemands zelfaanvaarding gefundeerd zijn in het bewustzijn dat God hem aanvaardt in Christus. In zekere zin is de sterkste zelfliefde die we kunnen hebben (…) niet meer dan het spiegelbeeld van de levende overtuiging dat God ons liefheeft. Geloof dat in staat is zich te warmen aan het vuur van Gods liefde, en dat het niet nodig heeft liefde en zelfaanvaarding te stelen van andere bronnen, is in feite de wortel van heiliging.’”

Aad vraagt in zijn boek aandacht voor wie je in Christus bent. “’Alleen wie zich bewust van de voorrechten van zijn positie in Christus heeft de mogelijkheid om werkelijk te leven tot eer van God en naar Gods bedoeling.’” Wat zijn er veel mensen die worstelen met hun zelfaanvaarding en zelfliefde. Wordt de boodschap over wie we zijn in Christus in de kerk wel voldoende voor het voetlicht gehaald? Ook de boodschap wie wij zijn in Christus is een boodschap van genade.

De mate van onze aanvaarding door God hangt niet af van de mate van onze heiliging. “’We worden allemaal automatisch aangetrokken door de veronderstelling dat we gerechtvaardigd worden door de mate van onze heiliging.’” Dat onze redding niet zozeer afhangt van genade (Jezus Christus) maar van onze heiliging (onze prestaties, onze goede werken). “Maar wanneer dat onze grondhouding is, concentreren we ons voortdurend op de toereikendheid van onze eigen gehoorzaamheid en niet op Christus.” “’Veel van wat we hadden geïnterpreteerd als een gebrek aan heiliging in kerkmensen is in feite een gevolg van het kwijtraken van het juiste perspectief op de rechtvaardiging.’”

Met Aad Kamsteeg op reis (1)

2011-01-03T00:45:00.002+01:00

Het boek ‘de kerk die leeft – vijf pijlers van de christelijke gemeente’ van Aad Kamsteeg bestaat uit twee delen. Een deel waarin Aad schrijft over zijn ontmoetingen begin jaren negentig met Noord-Amerikaanse voorgangers (hedendaagse puriteinen). En een deel waarin hij vijf pijlers ‘onder een gezonde gemeente in de 21e eeuw’ beschrijft. In het eerste deel komt vooral aanbod wat we rechtvaardiging en heiliging noemen. Aad geeft daarbij regelmatig het woord (via citaten) aan genoemde voorgangers.

Rechtvaardiging en heiliging hebben alles met elkaar te maken, horen onverbrekelijk bij elkaar: “(…) wanneer heiliging een andere basis krijgt dan genade, ontaardt het streven om goed te doen algauw in moralisme en wetticisme.”

Er is sprake van een volgorde: “Eerst moet ik in geloof mijn positie ‘in Christus’ innemen (AG: identiteit). (…) Pas als je dat in geloof hebt aangenomen, ga je het actief toepassen (AG: gedrag e.d.).”

“(…) in Christus zijn we volmaakt voor God (Kol. 2 : 10). En tegelijk is volmaaktheid de situatie waarnaar de gelovige zich voortdurend behoort uit te strekken.” Aad zegt het ook zo: “Ik moet tot mijn laatste snik – vertrouwend op de heilige Geest – vechten om mij mijn nieuwe identiteit te binnen te brengen en om in overeenstemming daarmee te denken en te doen.”

Wij moeten niet alleen kennis hebben van genade, maar genade moet diep in ons hart landen. Het is belangrijk dat je diep geraakt wordt door wat Christus voor je deed (genade). Juist dan ga je meer last krijgen van je zonden en ‘begint’ de heiliging door te breken in je leven.

De geestelijke en menselijke kant van de kerk

2010-12-27T18:57:00.006+01:00

Ook bij David Heek kom je in zijn blog ‘Interview 2’ twee kanten van eenzelfde mediale (de kerk) tegen. Op de vraag ‘Houd je eigenlijk wel van de kerk?’ antwoord David: “‘Absoluut, maar dan bedoel ik de geestelijke kant: het lichaam van Christus. Maar die andere, menselijke kant, dat systeem, die vaak opgelegde manier van doen, die haat ik! Daar ben ik uiterst kritisch op, juist omdat het het lichaam van Christus is.”

De kerk heeft een geestelijke kant en een menselijke kant. Die geestelijke kant vormt principieel gezien geen tegenstelling met de menselijke kant. Over die menselijke kant mag en moet je wel kritisch zijn, omdat het risico bestaat dat de gerichtheid op Christus ontbreekt. Maar laten we oppassen om de geestelijke kant en de menselijke kant (standaard) als tegenpolen van elkaar te zien. In de (zondige) praktijk kunnen die twee kanten wel zomaar tegenpolen van elkaar worden. En ja, in de kerk komt het helaas voor dat de geestelijke kant en de menselijke kant een tegenstelling vormen. Wij niet de Heer van de kerk dienen, maar (namaak)goden. Dat David (e.a.) daar aandacht voor vraagt, is niets mis mee. Integendeel.

Gerichtheid op Christus. Bij Jezus Christus was er een volmaakte harmonie tussen Geest en mens. In zijn mens-zijn was hij altijd voor de volle 100% gericht op zijn Vader. Hoe meer wij (en de kerk) ons richten op Jezus, des te meer wij (en de kerk) ook gaan lijken op Jezus. Hoe meer wij op Jezus lijken, zoals kinderen op hun ouders lijken, des te meer wij ook in ons mens-zijn gericht zijn op Christus. Des te meer er in de kerk geen tegenstelling is tussen de geestelijke en menselijk kant.

Laten we in de kerk ons vooral richten op een groeien in gerichtheid op Christus. Verandering van vormen en structuren zijn hierbij (slechts) randvoorwaarden. Alleen aandacht besteden aan het veranderen van deze randvoorwaarden is nutteloos.

Gods werk en mensenwerk in de kerk

2010-12-24T19:47:00.003+01:00

In de kerk komt Gods werk én mensenwerk bij elkaar. Je kunt bij het nadenken over de kerk de Bijbel als uitgangspunt nemen. Hoe God tegen de kerk aankijkt (‘van boven’). En je kunt over de kerk nadenken door deze ‘van beneden’ te bezien. De benadering ‘van boven’ en die ‘van beneden’ horen bij elkaar, moeten met elkaar verbonden worden en zijn niet te scheiden van elkaar. Ze vormen principieel gezien geen tegenstelling. Het wordt pas een tegenstelling als het mensenwerk niet gedaan wordt vanuit een gerichtheid op Christus, door de Geest.

Deze tweeslag (van boven en van beneden) zie ik ook in de blog ‘David Heek stoort me’ van Jos Douma. Jos zegt daar o.a. dit over: “Het kan toch niet zo zijn dat kerkdiensten, waar zoveel energie in wordt gestoken, van nul en generlei betekenis zijn voor de opbouw van Christus’ gemeente? Het kan toch niet zo zijn dat kerkdiensten alleen maar het plichtmatig afwerken van een orde van dienst is? Kom op, David, je hebt toch theologie gestudeerd, en je kent toch de diepgaande en rijke Bijbelse en theologische betekenis van het samenkomen van de gemeente rond het Woord van God?”. Dit is kijken naar de kerk vanuit de Bijbel (van boven).

Er is in genoemde blog van Jos ook een kijken naar de kerk ‘van beneden’: “Soms vind ik het zelf eigenlijk ook wel een beetje een poppenkast, die zondagse diensten, (…).‘Het gaat best goed in de gemeente. Er is tenminste geen gedoe. Nee, erg gepassioneerd is het allemaal niet, maar ja wat wil je, dat kun je toch ook niet verwachten? En we moeten ook niet vergeten dat we in een heel veeleisende tijd leven, en dat christenen er toch ook recht op hebben om op zondag een beetje tot rust te komen in een vertrouwde en veilige omgeving, om weer op adem te komen voor een nieuwe werkweek?’”

David Heek reageert heel uitgelaten op deze blog van Jos en noemt het ‘breaking news’. Maar is dat het wel? Ik vind dat Jos heel mooi de twee kanten van kerk-zijn beschrijft. Wat mij (en David waarschijnlijk ook) het meest raakt in de blog van Jos is, dat hij heel eerlijk de menselijke kant (‘van beneden’) beschrijft. Onder woorden brengt dat er in de kerk ook mensenwerk is dat niet gericht is op Christus. In dat geval is er inderdaad sprake van ‘een poppenkast’. Jos en David hebben er beiden oog voor dat er soms ‘poppenkast’ gespeeld wordt in de kerk. Het is goed dat daar de vinger bij gelegd wordt. Het is geen wereldschokkend nieuws. Wel verdrietig nieuws, omdat de kerk zo antireclame maakt voor Jezus Christus, terwijl reclame maken voor Jezus het wezen van de kerk is. Dit vraagt van kerken (kerkleden) dat ze eerlijk in de spiegel kijken en oog krijgen voor het mensenwerk in de kerk dat niet gericht is op Christus. Dit vraagt om verandering, bekering en vernieuwing.

De Geest, genade verandert de kerk

2010-12-18T22:41:00.003+01:00

Eten, bidden en beminnen. Daniel & Tanja de Wolf gebruiken deze woorden als een synoniem voor radicaal discipelschap. Radicaal discipelschap als sleutel om als kerk aansluiting te vinden bij onze samenleving. “Ik zou christenen, inclusief mezelf, willen uitdagen om meer op Jezus te lijken en van hem vervuld te zijn. Jezus at met mensen (…). Hij bad tot de Vader. Hij beminde deze wereld.” Maar hoe komen wij tot radicaal discipelschap? Door Jezus na te volgen, maar hoe doe je dat? Radicaal discipelschap is het leven van de Geest in onszelf. Navolging is worden als God. Laten we ons uitstrekken naar de Geest zodat hij van ons discipelen, navolgers maakt. Er is innerlijke (geestelijke) vernieuwing nodig.

David Heek’s beeld van de kerk is: “Kerk zijn is ‘eat, pray, love’. Eten, bidden, beminnen. That’s all.” Een kerk dus waar sprake is van een gemeenschap (eten), waar we van elkaar houden (beminnen) en wij voor elkaar bidden (bidden). Dit beeld van de kerk vindt David niet of onvoldoende terug in de GKv. Als de GKv niet verandert, is de kerk volgens David ten dode opgeschreven. Maar, hoe gaan we de kerk veranderen? Hoe krijgen we dan wel het niveau van eten, bidden en beminnen? Door een vorm te kiezen waarin eten, bidden en beminnen tot zijn recht komt? Verwachten wij het in de kerk niet te vaak van aanpassingen van vormen, structuren en systemen? Worden we in de kerk niet te vaak opgeroepen Jezus na te volgen en er een niveau van eten, bidden en beminnen op na te houden zonder te vertellen hoe dat moet? Alleen met het aanpassen van vormen, structuren, systemen, gedrag komen we er niet. Christenen en kerken veranderen ten diepste niet door dit soort aanpassingen. Maar hoe dan wel?

Daarom vind ik het mooi dat in deze discussie ook het onderwerp ‘genade’ om de hoek is komen kijken, want genade verandert mensen. Remmelt Meijer en anderen schrijven daar over. Hij schrijft: “Genade is vrij van geweld, verbaal en fysiek. Maar wel hard: stop slappe praat, stop met angst en heb het lef om puur en alleen voor genade te gaan. Genade is voor mij vertrouwen. Overgave. Niets moeilijker dan dat. (..) Kerken die dit durven zullen nooit verlamd kunnen raken door systemen. Hoe nodig systemen ook zijn. Maar alles dienstbaar aan genade. (…) Zonder die radicale genade zie ik geen toekomst voor kerken.” Hoe meer christenen bezig zijn met genade en genade echt doorgronden, hoe meer kerken zullen veranderen. Als er in de kerk sprake is van geestelijke lauwheid en gebrek aan vitaliteit, moeten we dan niet de conclusie trekken dat wij de grootheid van Gods genade blijkbaar niet of onvoldoende begrijpen? “God vergeeft en redt zondaars (AG: genade) juist zodat Hij ze kan veranderen in mensen die op Christus lijken en in zijn beeld delen, deel hebben aan zijn goddelijke natuur.” Genade én vernieuwing. Genade verandert (vernieuwt) mensen, verandert (vernieuwt) de kerk.

Kerk in de 21e eeuw

2010-12-13T01:09:00.001+01:00

In het afgelopen weekend las ik het boek ´eten, bidden, beminnen´ (oorspronkelijke titel: eat, pray, love) van Elizabeth Gilbert uit. Ik was al in het boek begonnen voordat de titel een eigen (religieus) leven ging leiden.

De titel kwam ik tegen in het interview met David Heek (gepubliceerd in het ND van 27 november: ‘Amos uit Spakenburg’). David Heek gebruikte de titel van het boek om daarmee de kerk te typeren: “Onrustige zielen willen thuiskomen bij God, maar dat niveau halen we niet in de kerk. En dan al die energie voor dat ene uurtje kerkdienst. Terwijl het daar niet om gaat. Kerk zijn is anders, draait om eenvoud. Kerk zijn is ‘eat, pray, love’. Eten, bidden, beminnen. That’s all”.

Het interview bracht nogal wat digitale pennen in beweging. Afgelopen week kwam er zelfs een heuse weblog beschikbaar waarop allerlei reacties zijn samengebracht: ‘Weer kerk zijn in de 21e eeuw, eten bidden beminnen’. In deze reacties kreeg David Heek niet alleen bijval. Wel was er eensgezindheid over dit punt: de huidige vorm van kerk-zijn moet veranderen. Jos Douma zegt het zo: “Maar ik realiseer me ook steeds meer dat de huidige manier van kerk zijn een vrij radicaal transformatieproces door moet om én voor de nieuwe generaties een plek te zijn waar ze de dynamiek van Jezus’ evangelie kunnen ervaren én voor niet-christenen een ruimte te zijn waar ze zich thuis kunnen voelen in de omhelzing van de Drie-enige God.”

Meningsverschillen in de kerk

2010-12-09T02:31:00.000+01:00

Ds. Jacob Glas schrijft in de Reformatie[1] over (menings)verschillen in de kerk. Verschillen die als verdeeldheid worden ervaren. Maar zijn meningsverschillen in de kerk een symptoom van ‘verdeeldheid’? Is verdeeldheid een synoniem voor meningsverschillen? Zijn verschillen per definitie verkeerd? Bedreigen verschillen de eenheid in de kerk?

Glas zegt er dit over: “Het doet er niet toe wanneer christenen onderling van mening verschillen over allerlei zaken die het christelijk leven of het kerkelijk samenleven betreffen waarvoor God geen geboden heeft gegeven. (…) Wat er echt toe doet is of je denken en handelen gericht zijn op de Heer. Het gaat om je hart, je motivatie. Niet jouw standpunt is belangrijk, wel waarom je dat standpunt hebt.”

Dus als in een gemeentevergadering de uitslag van een stemming ongeveer evenveel voor- als tegenstemmers oplevert, is daarmee niet gezegd dat dit een teken is van verdeeldheid in de gemeente. Dat weet je pas nadat je voor- en tegenstanders hebt bevraagd over het waarom van hun stemgedrag. Alleen het feit (uitslag van de stemming) mag niet leiden tot de kwalificatie ‘verdeeldheid’. Ook het stemgedrag op zich is niet belangrijk. De motivatie achter het stemgedrag (bij zowel voor- als tegenstemmers) bepaalt of je uitgebrachte stem goed of verkeerd is. Van belang is of je je stem laat bepalen door een gericht zijn op de Heer of door je eigen voorkeuren.

Maar wanneer is er dan wel sprake van verdeeldheid? Op welk moment is de eenheid in de gemeente wel in het geding? Als wij niet (meer) Christus in het middelpunt van ons leven hebben staan. Als wij niet (meer) Jezus volgen en ons niet houden aan zijn geboden. Dan is er sprake van verdeeldheid en is de eenheid in het geding. Of dit aan de orde is, laat zich niet altijd zomaar aflezen uit gedrag van mensen. Daarvoor is een diepgaand gesprek nodig. “Mensen die met elkaar van mening verschillen, kunnen dus toch een eenheid vertonen.”

[1] De Reformatie, nummer 4 – jaargang 86 – 19 november 2010

Jezus op bezoek in GKv

2010-12-06T21:29:00.001+01:00

In mijn blog ‘Oude tijden herleven’ schreef ik dat God en mensen nog steeds dezelfde zijn. Wat voor het OT geldt, geldt ook voor de tijd die beschreven is in het Nieuwe Testament (=NT). De mens uit het OT is niet anders dan de mens uit het NT. In dit verband moet ik denken aan een tweet van Jan Meijer: “Benieuwd hoe wij als GKv zouden reageren wanneer Jezus in cognito op bezoek kwam op de manier zoals Hij dat 2000 jaar geleden deed…”

Als wij (mensen van onze tijd) niet wezenlijk verschillen van de mensen uit de tijd van Jezus, dan kunnen we de evangeliën openslaan om zo te ontdekken hoe wij zouden kunnen reageren. De kerk in Jezus’ dagen doodde Jezus na drie jaar publiekelijk optreden. Hoe zouden wij (kerk van onze tijd) reageren als Jezus bij ons op bezoek komt? Zelfs als Jezus niet in cognito op bezoek komt?

Nu komt Jezus niet als mens op bezoek in de GKv. Wel is Jezus door zijn Geest aanwezig. Ook mogen wij Jezus zien, ontmoeten in andere mensen. Hoe reageren wij als Jezus op bezoek komt? Mensen die door de Geest lijken op Jezus worden soms genadeloos aan de schandpaal genageld. Zouden wij niet zelfs Jezus (opnieuw) aan de schandpaal (het kruis) nagelen? Helaas herhaalt de geschiedenis zich juist omdat God en mensen niet veranderen. Wij kunnen veel leren van het NT.

Oude tijden herleven

2010-12-03T14:37:00.000+01:00

Onze tijd verschilt niet wezenlijk van de tijd zoals beschreven in het Oude Testament (=OT). God wilde omgaan met zijn volk Israël, onder zijn volk wonen. En Israël vervreemdde steeds weer van God en liep de afgoden (namaakgoden) achterna. God wil omgang met mensen, maar de mens wil (van nature) geen omgang met God.

Vooral het boek ‘Namaakgoden’ van Tim Keller laat mij zien hoe actueel (van deze tijd) afgoderij is. Veel voorbeelden die Keller ter illustratie van namaakgoden gebruikt, zijn uit het OT: Jakob met Rachel en Lea (love is niet all you need), Naäman (succes als verzoeking), Nebukadnessar (de macht en de heerlijkheid), Jona (de verborgen afgoden in ons leven) en Jakob’s worsteling bij Peniël (het einde van namaakgoden). Keller vertaalt deze voorbeelden naar vandaag en maakt daardoor het OT actueel. Oude tijden herleven.

Er is niets nieuws onder de zon. Waarom niet? God en mensen zijn niet veranderd. Het zit in elk mens om voor zichzelf te gaan en daarmee dus namaakgoden te dienen in plaats van God. Volgens Paulus is het OT ons ten voorbeeld gegeven (1 Korintiërs 10). We kunnen nog veel leren van het OT.

Verhouding Bijbel en cultuur

2010-12-02T12:21:00.000+01:00

Ik schreef op deze weblog het nodige over de cultuur en beïnvloeding vanuit de cultuur. Ik las in het rapport deputaten kerkelijke eenheid een mooi stukje over cultuur en de verhouding tussen Bijbelse voorschriften en de cultuur. Mooi ook in de zin van evenwichtig, recht doen aan beide kanten, niet denken in tegenstellingen. In het rapport is het volgende te lezen.

‘De verhouding tussen Bijbelse voorschriften en de cultuur is er overigens niet per definitie een van confrontatie, maar kan twee kanten op. Het Woord van God staat haaks op elke cultuur (de patriarchale van het oude Israël, de rationalistische van de vorige eeuw en de postmoderne van vandaag de dag), maar kan anderzijds ook aansluiting vinden bij en ingang vinden in elke cultuur.‘

‘De tijdgeest, welke dan ook, kan vijand zijn van het Evangelie, maar kan anderzijds ook dienstknecht van datzelfde Evangelie zijn. De heilige Geest stelt elke tijdgeest onder kritiek, confronteert zich ermee en doorlicht elke tijdgeest tot op de kern van zijn Godevijandigheid, maar kan evenzeer elke tijdgeest in dienst nemen, heiligen en gebruiken als voertuig van zijn werk in de harten en levens van mensen. Dat geldt evenzeer voor de tijdgeest van de postmoderne cultuur van de 21e eeuw als die van vroeger tijden die we maar al te gemakkelijk koesteren als beter en christelijker dan die van nu.’ Secularisatie is iets van alle tijden.

‘De cultuur kan werken als een filter dat ons het zicht ontneemt op Gods bedoeling en wil, maar kan ook fungeren als een bril waarop we scherper zicht krijgen op Gods wil voor het hier en nu. Persoonlijke, maatschappelijke en culturele omstandigheden kunnen de Schrift toesluiten én ontsluiten. Ze kunnen ons verstaan van de Schrift en daarmee van Gods wil verduisteren (denk aan hedendaagse visies op en omgang met huwelijk en seksualiteit en meer in het algemeen de ik-gerichtheid van onze cultuur). Maar ze kunnen ook nieuw licht werpen op (het verstaan van) de Schrift en onze ogen openen voor wat we eerder niet zagen (denk aan veranderde visies op slavernij, rassenverhoudingen en milieu).’

Deputaten DKE en de doop

2010-11-30T08:37:00.001+01:00

Recentelijk kwam mij het rapport deputaten kerkelijke eenheid (DKE) van de GKv onder ogen. In dit rapport beschrijven de deputaten voor de generale synode van 2011 (Harderwijk) de contacten met o.a. de Christelijke Gereformeerde Kerken en de Nederlands Gereformeerde Kerken.

In dit rapport nemen de deputaten als bijlage een notitie op over de leer van de doop, Heilige Geest, kerk en avondmaal. De deputaten schrijven o.a. het volgende: “In prediking en onderwijs moet glashelder uitkomen wat een gereformeerde kerk op dit punt gelooft en leert. Tegelijk blijft het belangrijk om het geloof te zien, het hart te peilen en de motieven te proeven van wie zich laten overdopen en hen niet te drijven in consequenties die ze zelf niet (willen) trekken.”

Het gaat mij nu vooral om “(…) en hen niet te drijven in consequenties die ze zelf niet (willen) trekken.” Ik vraag mij af wat de deputaten nu met deze zin bedoelen. Betekent dit dat de deputaten niet voor het toepassen van een ‘onttrekking metterdaad’ zijn? Onttrekking metterdaad betekent dat een tweede doop als consequentie heeft, dat door het ondergaan van deze tweede doop iemand zich onttrekt aan de gemeente waar hij lid is. Maar wat nu als iemand lid wil blijven van de gemeente? Is dan het toepassen van ‘onttrekking metterdaad’ het opdringen van een consequentie die iemand zelf niet wil trekken?

Ik heb het al eerder gezegd, maar zeg het hier nogmaals: ik kan mij niet aan de indruk onttrekken dat er in de GKv verschillend gedacht wordt over het toepassen van ‘onttrekking metterdaad’.

Geen opwekking zonder berouw

2010-11-25T02:40:00.005+01:00

Reinier Sonneveld schrijft in ‘Het goede leven’ over een opwekking. Wat is een opwekking eigenlijk? Wikipedia geeft daarop een antwoord. Ook Reinier beantwoordt die vraag en wel zo: “(…) de periodes dat de kerk uit een geestelijke dood opstond, meer dan ooit weer Jezus gingen bewonderen en vol van hem werd.” Het antwoord van Keller op die vraag is: “Hij (AG: Richard Lovelace) leerde ons dat de opwekkingen plaatsvonden toen predikers mensen tot het inzicht brachten, dat het grootste deel van hun leven zelfrechtvaardiging was. Veel christenen aanvaarden wel dat ze gered zijn door genade en niet door werken, maar weten niet hoe het uitwerkt in hun leven. Op het moment dat christenen er echter achter komen wat de gevolgen zijn van het nieuwe leven, is dat heel bevrijdend en resulteert dat in een moment van vernieuwing.”

Reinier schrijft dat elke grote opwekking begint met berouw. “We hebben het fout gedaan en het moet radicaal anders. Zonder zo’n diep ervaring van zonde zal er nooit meer een vernieuwing komen in de westerse kerk.” Geen opwekking dus zonder zondebesef. Het is een koppeling die ik overal lees. Bijvoorbeeld bij Kamsteeg in ‘Dit is mijn passie’, en ook bij ‘Gods plannen voor jou’ van J.I. Packer. Maar waarom is deze koppeling tussen opwekking en berouw/zondebesef nodig?

Een opwekking begint met het zoeken naar God op nieuwe manieren en het aan de kant zetten van verkeerde dingen. “We kunnen ons afwenden van onze zonden en daarmee de weg van de Here effenen, wegversperringen opruimen en een snelweg voor God in ons leven creëren.” “Alleen als we de heilige Geest weer toelaten, de Geest ‘die duidelijk maakt wat zonde, gerechtigheid en oordeel is’, alleen dan kan de kerk weer vitaal worden. Opwekking heeft te maken met de weg teruggaan naar huis (jongste zoon in Lucas 15), bekering, wegdoen van zonden, ruimte geven aan de Geest. Ja, opwekking heeft alles te maken met zondebesef en berouw.

Zelfrechtvaardiging en (zelf)reflectie

2010-11-23T01:03:00.000+01:00

In mijn blog ‘zelfrechtvaardiging’ schreef ik over de oorzaak van niet onderscheidend gedrag bij protestanten managers. Zelfrechtvaardiging is de oorzaak volgens de schrijfster (Marieke Meijer-van Abbema) van het artikel ‘Leiden zonder jezelf te rechtvaardigen’. Het artikel reikt ook een middel voor een oplossing aan: (zelf)reflectie. Nu is zelfrechtvaardiging niet een exclusief ‘voorrecht’ voor protestanten managers. Het is de ‘standaardinstelling’ van ons allemaal. Het middel is dus niet alleen voor managers of geestelijke leiders van belang, maar voor iedereen.

Het middel is dat wij “(…) misleidende patronen van zelfrechtvaardiging gaan opdiepen”. Dat betekent dat wij onszelf observeren en eigen gedachtepatronen onderzoeken. Marieke geeft aan, dat wij zodra iets van irritatie of spanning de kop opsteekt, onderliggende patronen omhoog moeten halen om zo te ontdekken waar wij op dat moment onze identiteit op baseren. Die onderliggende patronen mogen wij (vervolgens) bij God brengen.

Het open en eerlijk naar jezelf kijken, valt niet mee. Het is zelfs “(…) onmogelijk om je altijd bewust te zijn van wat je beweegt.” Daarvoor is een levende verbondenheid, relatie met God noodzakelijk. Juist in je ontmoeting met de Heer, mag je inzicht ook over jezelf krijgen.

Zelfrechtvaardiging

2010-11-18T20:25:00.003+01:00

In het ND van 18 november 2010 staat het artikel ‘Leiden zonder jezelf te rechtvaardigen’ (op pagina 12). Het artikel roept bij mij nogal wat herkenning op, omdat het zaken aan de orde stelt die ik ook op diverse blogs bij de kop had.

Het artikel gaat over de vraag: “Hoe kan het dat het hanteren van een christelijke visie op leidinggeven niet tot onderscheidend gedrag leidt?” Uit onderzoek blijkt namelijk dat protestantse managers minder mensgericht zijn dan niet-christelijke managers. "En dat lijkt in tegenspraak met begrippen als dienstbaarheid (...), investeren van je leven voor anderen (...). Hoe kan het dat het hanteren van een christelijke visie op leidinggeven niet tot onderscheidend gedrag leidt?" Is dit niet (min of meer) dezelfde vraag als die van Sieds de Jong: "zouden christenen het eigenlijk niet beter behoren te doen dan niet-christenen?"

De schrijfster (Marieke Meijer-van Abbema) denkt dat een belangrijke oorzaak ligt in het feit dat de kerk al zo lang spreekt over de zondige aard van mensen en de goede vruchten die zij moeten laten zien. “Goede vruchten zijn verworden tot een voorwaarde voor goed christen-zijn en daarmee acceptatie door God. Hierdoor is een onbewust patroon ontstaan van zelfrechtvaardiging.” Maar iedere christen weet toch wel dat je jezelf niet kan rechtvaardigen? Zeker maar “de praktijk leert dat deze gedachten van zelfrechtvaardiging zich veel dieper hebben vastgezet dan wij ons bewust zijn. Luther noemde zelfrechtvaardiging al onze ‘standaard’instelling.”

Radicale levensstijl

2010-11-15T09:00:00.001+01:00

Ds. Sieds de Jong staat stil bij de stelling van Keller: “De kerk is een ziekenhuis voor zondaars, geen museum voor heiligen.”[1] Het gaat in de kerk om genade voor zondaars. Deze stelling staat in het gedeelte waar Keller ingaat op het veel gehoorde bezwaar tegen het christelijke geloof dat christenen zich vaak in negatieve zin onderscheiden van niet-christenen.[2]

De Jong merkt op dat de kerk meer is dan de hierboven genoemde typering. Het gaat in op de vraag: “zouden christenen het eigenlijk niet beter behoren te doen dan niet-christenen?” “Anders gezegd: zou het niet wat radicaler mogen?” De Jong schrijft dat hij in Gods Woord een niet mis te verstane radicaliteit tegenkomt. Hij noemt als bewijs daarvoor de teksten: Hebreeën 12 : 14, Matteüs 5 : 46 – 47, Efeziërs 4 : 20, Matteüs 25 : 1 – 2 en 1 Petrus 4 : 2. De conclusie van De Jong is dat de kerk óók een revalidatiecentrum is waar herstel plaatsvindt. De kerk óók een plek is waar mensen radicaal veranderd wórden. De kerk als ziekenhuis is te statisch, te eenzijdig. “De weg naar herstel en de oproep om je daarvoor in te spannen blijven namelijk buiten beeld.”

De volgende vragen geeft De Jong mee voor persoonlijke bezinning: “Hoe uitgesproken christelijk is mijn levensstijl? Ben ik radicaal in mijn leven als christen? Verwacht ik wel genoeg van Gods kracht en van zijn Geest in het vormgeven van het leven van alledag?”

[1] De Reformatie, nummer 3, jaargang 86, 5 november 2010
[2] In alle redelijkheid, hoofdstuk 4 ‘De kerk is verantwoordelijk voor heel veel onrecht’

(Zelf)reflectie (2)

2010-11-11T19:59:00.000+01:00

In mijn vorige blog schreef ik over (zelf)reflectie. Ik wil er nog wat over zeggen. Ik denk dat we reflecteren moeilijk vinden. Het is veel gemakkelijker om de splinter in het oog van die ander te zien dan te reflecteren en de balk in je eigen ogen op te merken. Zodra je begint over die splinter (bij die ander) zonder eerst jezelf eerlijk te onderzoek, moet er (denkbeeldig) een bel bij je gaan rinkelen.

Zonder hulp van buitenaf is het ook heel moeilijk om namaakgoden te ontdekken. Gelukkig geeft God ons hulpmiddelen: Gods Geest, Gods Woord en geestelijke broers/zussen (gemeente). Eerlijk en serieus zelfonderzoek zal dus biddend, met een geopende Bijbel en al luisterend naar God en mensen moeten gebeuren.

Er is nog iets wat reflecteren moeilijk maakt. Keller schrijft dat namaakgoden verkeerde overtuigingen bij je op (kunnen) wekken. Afgoden kunnen je een eigen herinterpretatie van de werkelijkheid geven. Wantrouw daarom je overtuiging. Wees daarom voorzichtig met jouw kijk op de werkelijkheid. Spiegel die overtuiging en jouw kijk op de werkelijkheid aan Gods Woord en (geestelijk) wijze broers en zussen. Zoek al biddend en luisterend naar de Geest je weg daarin.

(Zelf)reflectie (1)

2010-11-10T01:49:00.003+01:00

Wij hebben allemaal last van namaakgoden (afgoden). “(…) ze verschuilen zich in ieder mens.” Iedereen zondigt en de drijfveer achter onze zonden zijn namaakgoden. Keller geeft in zijn boek ‘Namaakgoden’ aan dat wij de afgoden moeten opzoeken, moeten herkennen. Als we onze afgoden herkennen, krijgen we oog voor de invloed die deze namaakgoden uitoefenen op ons hart. Met andere woorden, we zullen in de spiegel moeten kijken. Aan (zelf)reflectie moeten doen.

Ik vraag mij af of wij ons wel bewust zijn hoe belangrijk het is om te reflecteren als persoon, maar ook als gemeente, als kerkenraad, etc. Hoe vaak kijk je in de spiegel? Hoe vaak kijkt de gemeente, de raad in de spiegel? Reflectie is nodig om onze namaakgoden op het spoor te komen. Zonder noemenswaardige (zelf)reflectie zullen de namaakgoden in ons leven, in de gemeente, in de raad stilletje hun gang gaan.

Keller schrijft dat de invloed van namaakgoden in ons leven teruggedrongen kan worden door ze op te zoeken en ze te vervangen door God. Maar als we niet zoeken (omdat we niet of onvoldoende reflecteren), zullen we ook niet de namaakgoden vervangen door de enige ware God. Of denken we dat het allemaal nog niet zo’n vaart zal lopen met die namaakgoden? Lees de Bijbel eens (Oude Testament): daar gaat het niet alleen over Israëlieten, daar gaat het ook over ons!

wordt vervolgd......

Kernprobleem is gebrek aan verbondenheid

2010-11-08T20:39:00.000+01:00

Toen ik de blog ‘Verbondenheid is hét middel tegen secularisatie’ schreef, viel mij iets op.

• Tim Keller gebruikt de gelijkenis van de verloren zoon om het grootste probleem van de kerk toe te lichten. Het kernprobleem is geestelijke lauwheid en gebrek aan vitaliteit van ‘oudste zonen’ in de kerk. Oudste zonen zijn vervreemd van het vaderhart van God. Ze kennen geen levende verbondenheid met God. [1]
• Maris zegt dat het behoren bij de kerk zijn betekenis verliest als christenen niet een levende verbondenheid kennen met Christus. Het gebruikt daarbij het beeld van de kerk als een lichaam. [2]
• Schaeffer beantwoordt vervolgens de vraag hoe wij de secularisatie in de kerk het hoofd moeten bieden. Het antwoord is: De oplossing voor een geseculariseerde kerk en wereld is God en mens samen, God en mens als bondgenoten. God en mensen horen bij elkaar, zijn met elkaar verbonden (verbond). [3]

De analyse van Schaeffer is feitelijk dezelfde als de opmerking van Maris en de analyse van Tim Keller. Ik vind het zelf opmerkelijk dat ik via drie verschillende wegen (Schaeffer, Maris en Keller) uitkom bij hetzelfde probleem: het kernprobleem is dat we in meer of mindere mate vervreemd zijn van het vaderhart van God. Het gaat om de verbondenheid tussen God en de mens en tussen de mens en God.

Is dat niet het kernprobleem van de kerk (en de wereld) van onze tijd? Het ontbreken of een slecht functionerende verbondenheid tussen God en mensen? Maar is dat niet het kernprobleem van alle tijden, te beginnen bij de zondeval in het paradijs? Als dat het kernprobleem is, moeten we ook daar de oplossing zoeken.

Antwoord aan reactie Anoniem

2010-10-29T11:33:00.003+02:00

In deze blog reageer ik op een anonieme reactie bij mijn blog ‘Een gehandicapte kerk’. Hoewel ik dat wel ‘lastig’ vind. Reageren op een anoniem iemand. Waarom reageren mensen eigenlijk anoniem?

In de reactie staat dat hij/zij mijn blogs verwijtend vindt overkomen op gemeente, kerkenraad, dominee en (sommige) gemeenteleden. Nu gaan (nagenoeg) al mijn blogs niet over onze gemeente, kerkenraad, dominee en gemeenteleden. Zo heb ik nagedacht en geschreven over wat Tim Keller ziet als het grootste probleem van de kerk. De kerk dus in het algemeen. Ik laat in het midden in hoeverre de inhoud van deze blog van toepassing is op onze gemeente. Ik schreef wat prof. Maris daarover gezegd heeft. Ook dan gaat het over de kerk in het algemeen. Ik maakte een uitzondering op de regel dat mijn blogs niet gaan over onze gemeente en wel in de blog ‘Schapen zonder herder’. Daar verwijst de anonieme lezer ook naar in zijn/haar reactie.

In die blog laat ik de lezer in mijn hart kijken en geef ik aan hoe ik (deels) tegen de gemeente aankijk. De anonieme lezer heeft terecht aangevoeld dat dat een bezorgde kijk is. Een kijk die niet positief uitvalt. Ik heb in deze blog bewust geen voorbeelden genoemd ter onderbouwing van wat ik schreef. Ik kan deze woorden met voorbeelden (feiten) onderbouwen, maar ik wilde bij het schrijven van die blog en wil ook nu deze feiten niet voor het voetlicht halen. Niet alle wereldburgers behoeven te weten hoe de zaken er bij ons voorstaan. Wel wil ik de voorbeelden, de feiten in een persoonlijk gesprek met je delen. Over één feit heb ik eerder gepubliceerd en wel in de blog ‘Uittocht uit kerkelijke gemeente’. Inmiddels hebben al zo’n 150 – 200 mensen de gemeente verlaten. Is die uittocht nu achter de rug?

Je zegt je thuis te voelen in de kerk. Je hebt een fijne kerkelijke wijk en vindt de preken opbouwend. Daar ben ik blij om en vooral: dank God daarvoor. Met jou ben ik God dankbaar voor veel goeds in de gemeente. Zo beginnen ook de brieven van Paulus aan de Korintiërs en de Kolossenzen. Maar zeker in de brief aan de Korintiërs moet Paulus daarna veel misstanden en tekortkomingen benoemen. Dankbaarheid voor het goede in de gemeente kan blijkbaar samengaan met het de vinger leggen bij misstanden. Loopt de kerk totaal niet goed vraag je? Nee, er is ook veel goeds. Mankeert en er nogal wat aan? Ja, ik vind dat er het nodige aan mankeert.

Misschien speelt op de achtergrond dit ook wel een rol: er zijn mensen die tevreden zijn met de bestaande situatie in de kerk. Ik vraag mij af of dit wel juist is, zo’n tevredenheid. Van individuele christenen mag je verwachten dat er sprake is (met vallen en opstaan) van geloofsgroei. Die groei mag je ook verwachten van een groep christenen (de kerk). [1] Daarnaast schreef ik dat ‘gereformeerd’ allereerst een beweging aanduidt van correctie, vernieuwing en groei. [2] Iemand schreef: “We zien inderdaad vaak de status quo aan voor het volgen van Jezus.” De bestaande situatie wordt de norm, terwijl er een streven naar het hoogst haalbare zou moeten zijn (zonder door te slaan in perfectie).” [3] Ik wil je daarom de vraag stellen of het handhaven van de bestaande situatie en het tevreden daarmee zijn wel Bijbels juist, wel gereformeerd is?

Groei, beweging, vernieuwing, een opwekking dat brengt dynamiek met zich mee, maar je zou het ook als onrust kunnen ervaren. Is onrust fout, verkeerd? Moeten we onrust vermijden? Ik heb er al eens wat over geschreven: ‘Onrust is nuttig en heilzaam’. We kunnen onze ogen in de gemeente sluiten voor de onrust of stoppen met het lezen van mijn blogs, boeken, artikelen, etc.. Je kan de tv en de krant wegdoen en dan denken dat er geen onrust is in de wereld. Het tegendeel is het geval. Zo is het ook in de gemeente. De groep met verontruste gemeenteleden is best groot. En een grote groep verontrusten zijn al vertrokken. Onrust ontkennen of wegstoppen leidt niet tot een oplossing.

Natuurlijk kan ik begrip opbrengen voor hen die zich wel thuis voelen in de gemeente. Komt er onbegrip over deze groep voor in mijn blogs? Nee toch? Kan jij begrip opbrengen voor hen die veranderingen willen in de gemeente? Er zijn er die liever vandaag dan morgen afscheid nemen van deze groep (verontruste) mensen. Daar kan ik (Bijbels gezien) geen begrip voor opbrengen.

Anonieme persoon, je schrijft dat mijn blogs je pijn doen. Vanzelfsprekend is dat zeker niet mijn intentie geweest bij het schrijven van die blogs. Ik had jou niet voor ogen (hoe zou dat kunnen?) bij het schrijven. Ik gaf slechts aan mijn eigen gedachten (en gedachten van anderen) woorden. Als ik je toch pijn gedaan heb, kan ik alleen maar zeggen en je vragen: vergeef het mij. Ik wilde niet mijn broers en zussen kwalificeren of zelfs diskwalificeren. Ik wil wel in mijn blogs o.a. over de kerk mijzelf en ons de spiegel voorhouden. Een wazige spiegel (“gekleurde bril”) dat wel.

Zullen we hierover met elkaar doorpraten? Het initiatief moet wel van jou uitgaan, omdat ik niet weet wie jij bent.

Hartelijke groet, Arjan

Verbondenheid is hét middel tegen secularisatie

2010-10-27T00:29:00.004+02:00

Hans Schaeffer schrijft in de Reformatie [1] over ‘God en mens als bondgenoten’. Hij gaat in dit artikel in op ds. Wildschut [2] die stelt dat het kernprobleem van de secularisatie concreet wordt in het feit dat in veel opzichten in het kerkelijke leven binnen de GKv niet langer God in het middelpunt staat, maar de mens. Het gaat in dit artikel over “zorgen over de kerk, zorgen over de levenshouding van kerkleden die schijnbaar moeiteloos kernwaarden van onze cultuur als vrijheid, zelfontplooiing, en geluk overnemen.”

Hoe moeten we dit tij keren? Volgens Schaeffer niet door ons erop te richten, dat wij als kerkleden in toenemende mate seculariseren. Het basisidee achter secularisatie is kortweg: God en mens zijn concurrenten. “De secularisatie is gebaseerd op een dilemma: God of de mens (…) en dan wordt het dus ‘de mens centraal’.” Vatbaar voor cultuurinvloeden zijn wij al sinds de zondeval en dat is dus niet het kernprobleem van deze tijd. Een oplossing is ook niet het tegenovergestelde: God en Zijn eer centraal. “’God centraal’ is op zich onvoldoende om de mensen van nu te overtuigen, (…). Niet omdat ze niet waar is, integendeel. (…) Maar deze notie overtuigt niet omdat ze het secularisatiedilemma overneemt en bevestigt.” Ook aan deze oplossing ligt de vooronderstelling ten grondslag dat God en mens concurrenten zijn, en dat binnen die concurrentie dan natuurlijk God de boventoon moet voeren.

Maar wat is dan de oplossing? Volgens Schaeffer overstijgt God zelf het secularisatiedilemma. Het is bij Hem niet òf God òf de mens, maar God en mens samen. “God en mens als bondgenoten. Met Hem blijkt de mens méér tot ontplooiing te komen dan wanneer hij zichzelf centraal zet.” “Kinderen van God zijn even vatbaar voor namaakgoden (AG: o.a. invloeden vanuit de cultuur) als niet-christenen. Er bestaat geen Bijbels gefundeerde belofte dat de gereformeerde kerken (vrijgemaakt) van deze realiteit worden uitgesloten en dat onze kerken dus niet mensmiddelpuntig zouden zijn.” Het gaat er om dat de namaakgoden ontmaskerd worden. We moeten ons bewust worden dat God geen concurrentie tussen Hem en ons wil, maar ons tot bondgenoten wil maken.

[1] De Reformatie – nummer 31 – jaargang 85 – 10 september 2010.
[2] Afscheiding? Over oproepen om zich van de GKv af te scheiden. Bijdrage aan een bezinning op de situatie in de GKv.

Een gehandicapte kerk

2010-10-25T09:15:00.002+02:00

In de GSEv-bundel ‘Opdat zij allen een zijn’ staat een lezing van prof. Dr. J.W. Maris met de titel “Geestelijke groei en de eenheid van de kerk’. In deze lezing stelt hij de vraag “Hoe staat het er voor met de kerk?”. Hij vervolgt zijn betoog met te zeggen dat deze vraag onlosmakelijk verbonden is met de vraag “Hoe staat het er voor met de christenen?” Kerk-zijn en christen-zijn hebben alles met elkaar te maken. In datzelfde verband zegt hij het volgende: “Bij de kerk behoren is een groot voorrecht, maar dit verlies zijn betekenis geheel als de identiteit van het christen-zijn niet levend functioneert in gelovige verbondenheid met het hoofd (AG: Christus).”

Vanuit het Bijbelse beeld gedacht van leden die verbonden zijn met het hoofd, is dit goed te begrijpen. Het hoofd is als het ware de regelkamer van het lichaam. De lichaamsdelen functioneren juist doordat ze verbonden zijn, aangestuurd worden vanuit het hoofd. Als zo’n verbinding tussen het hoofd en lichaamsdelen uitvalt of slecht functioneert, dan is er sprake van een verlamming, een handicap, een beperking.

Dit beeld gaat ook op voor de kerk. Als kerkleden niet (levend) functioneren in (gelovige) verbondenheid met Christus (het hoofd), geen levende relatie hebben met Christus, dan is er sprake van een ‘verlamde’ of ‘gehandicapte’ kerk. Nu begrijp ik ook beter de opmerking van Keller [1], dat het grootste probleem van de kerk de geestelijke lauwheid, gebrek aan vitaliteit is veroorzaakt door ‘oudste zonen’. Eén van de kenmerken van ‘oudste zonen’ is dat ze vervreemd zijn van God. Ze kennen geen goed functionerende verbondenheid (relatie) met Christus.

[1] Zie mijn blog ‘Grootste probleem van de kerk’

Het vollere evangelie van genade

2010-10-21T16:02:00.000+02:00

Jos Douma is gestart met een prekenserie en het schrijven van blogs over de doop. In zijn blog ‘Terugduwen in het doopwater’ stelt hij de vraag of je in plaats van ‘je bent een zondaar, maar in Christus geheiligd’ niet beter kunt zeggen: ‘in Christus ben ik geen zondaar meer, maar een nieuwe schepping dankzij het vernieuwende werk van de Heilige Geest’. Kort samengevat: ben je een zondaar die geheiligd is of een heilige die zondigt? Jos benadrukt daarbij dat hij daarmee zeker niet wil beweren dat zonden en zondigen een gepasseerd station zijn.

Ik schreef daar ook al blogs over en zei daarin o.a. dit: “Maar hoe zit het met onze identiteit? Is onze identiteit die van een zondaar of wordt onze identiteit ten diepste bepaald door wie wij zijn in Christus? Ben ik een zondaar (identiteit) of een aangenomen kind van God (identiteit) die zondigt (gedrag)?”

Deze vraagstelling is verre van theoretisch. De vraag raakt juist de praktijk. Jos schrijft: “Zit hier ook niet de pijn van heel veel broeders en zusters die het niet konden uithouden in gereformeerde kerken waar het zondaars-evangelie zondag in zondag uit wordt gebracht zonder dat er echt oog is voor het nieuwe leven in Christus?” Ook in onze gemeente vertrekken mensen en zijn mensen vertrokken omdat ze niet het volle evangelie van de genade horen. Ze voelen zich niet begrepen en vinden geen echt luisterend oor, laat staan dat er iets verandert. Wat mooi dat Jos wel blijk geeft van begrip en dit soort zaken eerlijk wil doordenken en daarover wil publiceren.

Hoe ga je er mee om?

2010-10-14T01:55:00.001+02:00

“Niet wat je meemaakt is belangrijk, maar hoe je ermee omgaat.”

Bemind – Henri Nouwen in gesprek

van Philip Roderick

Oplossing grootste probleem van de kerk

2010-10-12T01:35:00.000+02:00

Ik schreef in mijn blogs ‘Grootste probleem van de kerk’ en ‘Oudste zonen en geestelijke lauwheid’ over de toespraak van Tim Keller zoals hij die hield tijdens The Global Leadership Summit 2009. In deze toespraak schetste hij niet alleen het probleem, maar gaf hij ook een oplossing.

Het probleem van geestelijke lauwheid en gebrek aan vitaliteit in de kerk (veroorzaakt door ‘oudste zonen’) moet volgens Keller bestreden worden door te komen tot een nieuw niveau van berouw en aanbidding. De Farizeeërs (oudste zonen) hadden berouw over hun zonden maar kwamen daarmee niet los van hun huichelarij. Het gaat om een dieper, nieuw niveau van berouw: spijt hebben over je motieven achter je goede daden. De oudste zoon moest spijt hebben over de motieven achter zijn gehoorzaamheid. Die gehoorzaamheid had niet de liefde voor de Vader als motief.

Keller noemt nog een tweede ‘bestrijdingsmiddel’ tegen geestelijke lauwheid en gebrek aan vitaliteit: Kijk wat het kostte om de jongste zoon naar huis te krijgen. Het kostte Jezus Christus het leven (genade). Als die wetenschap afdaalt naar ons hart, zal ons leven veranderen.

Alleen door te komen tot dat diepere niveau van berouw kom je tot een nieuw niveau van aanbidding en genade. Een dieper niveau van berouw gecombineerd met het inzien van wat het heeft gekost om je thuis te brengen, ontneemt je je zelfingenomenheid en tilt je uit boven je onzekerheid en het onwaardige gevoel in je hart.

Vernieuwen of overleven

2010-10-07T10:34:00.001+02:00

“Zo ziet het leven eruit als je het van boven af bekijkt: al wat je doet is een kans om je hart te vernieuwen. Kijk je er van onderuit tegenaan, dan is het chronos: ik moet overleven, en daarvoor moet ik knokken.”

Bemind - Henri Nouwen in gesprel

Philip Roderick

Je bent al bemind

2010-10-04T00:47:00.002+02:00

“Eenzaamheid is luisteren naar de stem die zegt dat jij bemind bent, is alleen zijn met Hem die zegt: ‘Jij bent mijn geliefde, ik wil bij jou zijn. Doe niet zo druk, ga niet aan iedereen bewijzen dat je geliefd bent. Je bent al bemind.’”

Bemind - Henri Nouwen in gesprek

Philip Roderick

Onzeker over jezelf?

2010-09-29T00:42:00.005+02:00

“(…) als ons bezig-zijn voortkomt uit een diepe onzekerheid over onszelf, is het niet zeker dat het ten dienste staat van het Rijk van God.”

Bemind – Henri Nouwen in gesprek

Philip Roderick

‘Oudste zonen’ en geestelijke lauwheid

2010-09-27T08:29:00.002+02:00

Keller zegt in zijn toespraak tijdens The Global Leadership Summit 2009 dat ‘oudste zonen’ denken invloed te hebben op God. Ze denken te worden toegelaten bij God door gehoorzaam te zijn. ‘Oudste zonen’ gehoorzamen God om wat het oplevert in plaats van te gehoorzamen om wie Hij is. God is daarmee een middel geworden in plaats van een doel. Hun positie bij God is gebaseerd op hun prestatie. ‘Oudste zonen’ zijn vaak onzeker of ze zelf wel goed genoeg zijn voor God. Daarbij zijn ze veelal star naar anderen. Hun zelfrespect (identiteit) ligt niet in Christus maar is gebaseerd op hun idee dat ze een goed mens zijn. Ze kunnen slecht omgaan met kritiek, omdat dat hun raakt in hun zelfbeeld. ‘Oudste zonen’ (evenals de ‘jongste zoon’ voor zijn bekering) zijn vervreemd van God. Ze willen wat van de Vader in plaats van dat ze de Vader zelf willen. Voor ‘oudste zonen’ is Jezus wel een voorbeeld, maar niet hun verlosser. Het is het verschil tussen religie en relatie (evangelie). Het gevolg van dit alles is volgens Keller dat bij ‘oudste zonen’ vruchten van de Geest ontbreken. Ja, je ziet juist het tegenovergestelde van de vruchten van de Geest: trots, egoïsme, etc. In ‘oudere broers’ zien we die geestelijke lauwheid. Het ‘oudste zoonschap’ is een bron van geestelijke lauwheid.

Grootste probleem van de kerk

2010-09-23T09:27:00.002+02:00

In mijn blog ‘Schapen zonder herder’ had ik het over de situatie in onze kerkelijke gemeente. Als ik daar nog eens over nadenkt, roept dat bij mij de vraag op wat nu het grootste probleem is van de kerk en onze gemeente? Dat is een vraag waar ook Tim Keller bij stilstond in zijn toespraak tijdens The Global Leadership Summit 2009. Wat is nu het grootste probleem van de kerk?

Wat zouden mensen, ambtsdragers antwoorden als je ze die vraag zou voorleggen? Wat is het grootste probleem van onze gemeente? Er zijn mensen in de gemeente die ‘evangelische invloeden’ (wat zouden ze hier mee bedoelen?) als hét probleem van onze gemeente zien. Maar is dat werkelijk het grootste probleem? Keller zegt er dit over: “Geestelijke lauwheid, gebrek aan vitaliteit is nog steeds het grootste probleem.” Maar wat verstaat Keller onder geestelijke lauwheid?

Keller geeft in zijn toespraak een diagnose waar die geestelijke lauwheid uit bestaat. Die diagnose vind ik best verrassend. Hij gebruikt voor zijn diagnose de gelijkenis van de verloren zoon. Hij werkt deze gelijkenis uit, zoals hij dat ook gedaan heeft in zijn boek ‘De Vrijgevige God’. Dus wat is het grootste probleem van de kerk volgens Keller? Geestelijke lauwheid van ‘oudste zonen’ in de kerk.

Herinnert de kerk ons aan wie we zijn?

2010-09-22T01:40:00.012+02:00

“De christelijke gemeenschap is een gemeenschap van mensen die elkaar herinneren aan wie en wat ze werkelijk zijn: de geliefden van God.”

Bemind - Henri Nouwen in gesprek
Philip Roderick

Schapen zonder herder

2010-09-20T00:46:00.001+02:00

Ik las laatst over Jezus die in een boot voer naar een stille plaats om alleen te kunnen zijn met zijn discipelen. Maar als hij daar aankomt, treft hij opnieuw grote groepen mensen aan. Hongerig op zoek naar Gods goede nieuws. Het evangelie van het Koninkrijk. Op zoek naar de Godmens Jezus. Of stonden ze hem op te wachten vanwege alle wondertekenen? Jezus voelde medelijden met deze mensen, “omdat ze leken op schapen zonder herder”. Toch hadden deze mensen wel geestelijke leidslieden (herders). Hoezo schapen zonder herder?

Het riep bij mij de vraag op: Hoe kijkt Jezus naar ons gemeente? Ziet hij daar ook schapen zonder herder, ondanks predikant, ouderlingen en diakenen? ….. Ja, ik denk dat er in onze gemeente groepen mensen als schapen zonder herder zijn. ……. En mensen die hongerig op zoek zijn naar Gods goede nieuws, naar Jezus en deze niet of maar beperkt lijken te vinden in onze gemeente.

Ik heb de moed opgegeven (naar de mens gesproken) dat er (op korte termijn) verandering komt in bovengenoemde situatie in onze gemeente. Maar ik realiseer mij ook dat Jezus tegen mij zegt: “Heb vertrouwen in God.” Ja, God kan een ommekeer ten goede brengen. Zit daar wellicht ten diepste het probleem? Verwachten wij het echt helemaal van God of denken we God een handje te moeten helpen? Hoe ontvankelijk zijn wij eigenlijk voor de doorwerking van de Geest in ons persoonlijk en kerkelijk leven? Jezus zegt ook: “(…) alles waarom jullie bidden en vragen, geloof dat je het al ontvangen hebt, en je zult het krijgen.” Laten we bidden voor de herders van ons gemeente en God vragen om een ommekeer, een opwekking, vernieuwing in gemeente en kerkenraad. Ook bid ik dat herders en gemeenteleden zich laten aanraken door de Geest van Jezus. Alleen zo kunnen we echt gemeente zijn.

Radicaliteit is nog niet zo gemakkelijk

2010-09-16T01:00:00.003+02:00

Jezus vraagt radicaliteit. Dat blijkt in de praktijk nog niet zo gemakkelijk te zijn. Reinier Sonneveld schrijft in ‘Streven naar het hoogste – dat haalbaar is’: “We zien inderdaad vaak de status quo aan voor het volgen van Jezus.” De bestaande situatie wordt de norm, terwijl er een streven naar het hoogst haalbare zou moeten zijn (zonder door te slaan in perfectie). “Alleen enkele specifieke overtredingen, en altijd van wie weinig macht heeft, die klagen we aan. Afkeuring in een gemeenschap treft altijd een minderheid, en hierin is de kerk helaas geen uitzondering.” Je zou kunnen zeggen: we meten met twee maten. Met twee verschillende maten, terwijl wij dat niet zouden moeten doen. Ook gaat zonde vaak over ‘de ander’ en blijft algemeen.

Daarnaast meten we soms met één maat, terwijl dat er meerdere zouden moeten zijn. We hanteren een algemene maat, terwijl het hoogste dat individueel haalbaar is, de maat zou moeten bepalen. De maat bij degene die vijf talenten heeft gekregen is anders dan bij degene die één talent heeft ontvangen. Zo zal aan wie veel gegeven is, ook veel worden gevraagd. Ook leiders (leraren) zullen strenger beoordeeld worden.

Ik verbaas mij er over, dat we met twee maten meten daar waar maar één maat op zijn plaats is. Reinier noemt in dit verband rokers. Rokers leven in zonde, maar toch zal roken nooit een ‘tuchtgrond’ zijn. En we passen één maat toe, daar waar Bijbels gezien meerdere maten toegepast zouden moeten worden. Reiner schrijft dat we fanatieker (radicaler) zijn over een jongere die foute muziek draait of een (jonge) homo die samenwoont, dan bij een voorganger (leider) die rancuneus is of zijn huwelijk verwaarloost.

Radicaliteit: hoogst haalbare - perfectie

2010-09-14T01:11:00.002+02:00

Ik las in Het Katern van het ND van 3 september het artikel ‘Streven naar het hoogste – dat haalbaar is’ van Reinier Sonneveld. In genoemd artikel schrijft hij over Jezus die van ons vraagt perfect te zijn. “Jezus vraagt van ons het onmogelijke.” Daarom staan wij schuldig tegenover God en hebben wij genadige vergeving van onze zonde nodig.

Dat betekent volgens Reinier dat het christelijk ideaal onhaalbaar is. Ons leven is altijd een compromis. Maar is dit geen zwaktebod? Jezus vraagt toch van ons radicaliteit? Ja, een compromis is een zwaktebod als wij op zoek gaan naar een algemene ondergrens, het minimale. Ja, Jezus vraagt van ons radicaliteit. Reinier schrijft dat de Bijbel ons oproept te streven naar het hoogste dat individueel haalbaar is. ‘Wie veel gegeven is, zal veel worden gevraagd.’

Dat hoogst haalbare kan echter ook doorslaan in een streven naar perfectie. “Grenzeloos perfectie nastreven, levert meer kwaad op dan je eigen grenzen kennen. Daarom zijn compromissen gezond.” Temeer omdat het niet altijd een keuze is tussen goed en kwaad maar tussen twee kwaden. “In zulke dilemma’s moet je de proporties zien.” Rekening houden met de concrete situatie en iemands capaciteiten (talenten).

Door genade getinte glazen

2010-09-09T00:51:00.003+02:00

Ik vind ‘Genade, wat een wonder!’ van Philip Yancey een heel mooi boek. O.a. daarom nog een citaat in lijn met de vorige twee blogs.

Yancey stelt in zichzelf de vraag: “Hoe ziet een begenadigd christen eruit?” Hij vervolgt dan zo: “Misschien moet ik de vraag anders stellen: Hoe kijkt een begenadigd christen?”

“Naar mijn mening draait het leven van de christen niet in eerste instantie om ethiek of regels, maar om een nieuwe manier van zien. Ik ontsnap aan de kracht van de geestelijke ‘zwaartekracht’ als ik mijzelf ga zien als een zondaar die God door geen enkele methode van zelfverbetering of zelfverruiming kan behagen. Pas dan kan ik mij tot God wenden om van buitenaf geholpen te worden – om genade – en tot mijn verbazing ga ik dan inzien dat een heilige God mij reeds bemint ondanks mijn tekortkomingen. Ook ontsnap ik aan de zwaartekracht als ik zie dat mijn naasten, ook zondaren, door God bemind worden."

”Hoe ziet een begenadigd christen eruit? “Een begenadigd christen is iemand die de wereld bekijkt door ‘door genade getinte glazen’.” Is dat niet mooi onder woorden gebracht?

Door genade genezen ogen

2010-09-06T09:46:00.000+02:00

Met ons oog zoeken naar de genade die de Here aan anderen geschonken heeft! Daarvoor heb je een genadebril nodig. Anders gezegd: daar heb je door genade genezen ogen voor nodig. Philip Yancey schrijft in ‘Genade wat een wonder!’ daar mooie dingen over.

Hij schrijft dat diepe verschillen een soort vuurproef voor genade vormen. Yancey verwijst daarbij naar Jezus (hoe kan het ook anders) en schrijft daar het volgende over. “Als Jezus een met schuld beladen persoon liefhad en hem hielp, dan zag Hij in hem een dwalend kind van God. Hij zag in hem een menselijk wezen dat geliefd werd door zijn Vader en over wie Hij bedroefd was omdat hij de verkeerde kant opging. Hij zag hem zoals God hem oorspronkelijk bedoeld had en daarom keek Hij door de uiterlijke laag van smerigheid en vuil heen naar de werkelijke mens die daaronder schuil ging. Jezus vereenzelvigde de persoon en de zonde niet (AG: de zonde wel haten, maar de zondaar liefhebben), maar Hij zag de zonde als iets van buitenaf, iets wat niet werkelijk bij hem hoorde, iets wat hem ketende en overmeesterde en waarvan Hij hem wilde bevrijden en weer terugbrengen tot zijn werkelijke identiteit. Jezus was in staat mensen lief te hebben omdat Hij hen liefhad door die laag vuil heen.” Zullen we zijn als Jezus?

Yancey concludeert dan: “Wij allen in de kerk hebben ‘door genade genezen ogen’ nodig om het potentieel van dezelfde genade die God zo rijkelijk verleend heeft, in anderen te zien.” “Iemand liefhebben (…) betekent hem zien zoals God hem bedoeld heeft.” Zijn wij in staat zo met elkaar om te gaan? Yancey heeft gelijk: verschillen in de kerk vormen een vuurproef voor genade. Hebben wij de hoogte, breedte en diepte van genade echt begrepen? Het antwoord op die vraag zal uitkomen in ons omgaan met verschillen in de kerk (en daar buiten).

Een genadebril

2010-09-03T14:31:00.000+02:00

In het ND van zaterdag 28 augustus las ik het artikel ‘Buijs tot voorzitter CGK-synode gekozen’. Om allerlei redenen trok dit artikel mijn aandacht. Het artikel viel mij o.a. op door de mooie woorden die er in opgetekend zijn. Ds. Quant, één van de synodeleden, deed een oproep om ondanks verschillen te zoeken naar “wat ons als ambtsdragers samenbindt”. Een begrijpelijke oproep, omdat in de CGK sprake is van grote onderlinge verschillen.

Het artikel vervolgt: “Hij mediteerde over Handelingen 11, waarin ‘bruggenbouwer’ Barnabas naar de gemeente in Antiochië trekt en daar ‘genade’ aantreft. Laten de synodeleden elkaar ook bekijken door deze genadebril, zei Quant, en niet elkaar beoordelen op onderlinge verschillen.” Quant zegt verder: “Echte eenheid in de synode zal ontstaan wanneer ons oog bij de andere broeders gaat zoeken naar de genade die de Here aan hen heeft geschonken. Dat zal geestelijke herkenning en een geestelijke band geven.”

Natuurlijk geldt de oproept van ds. Quant niet alleen voor ambtsdragers die afgevaardigd zijn naar een synode. Het is een oproep voor alle christenen. Een oproep die ook zeker relevant is voor de GKv (kerkgenootschap waar ik lid van ben). Daar is geen ‘traditie’ van onderlinge verschillen zoals bij de CGK, maar wel een steeds meer ontstaan van verschillen. ……. Met ons oog zoeken naar de genade die de Here aan anderen geschonken heeft!

Japanse namaakgoden

2010-09-01T00:15:00.002+02:00

In het ND van afgelopen zaterdag (28 augustus) staat een artikel dat een mooie illustratie vormt bij het boek ‘Namaakgoden’ van Tim Keller: Japan: het evangelie in een stresscultuur. In het artikel vertelt een Japanse predikant van de Grace City Church uit Tokio ‘over de bevrijdende kracht van het evangelie in een maatschappij waar succes een verslindende afgod is.’ “Veel mensen offeren alles op aan hun werk. Je moet een goede baan hebben, je moet slagen, dat verwacht je omgeving.” In Japan is het werk een namaakgod van formaat.

De predikant vertelt dat de wet in Japan lange werkdagen verbiedt. Waarom dan toch alles opofferen aan het werk? “Het is vooral de groepscultuur. Japanners denken vanuit de ander, wat die van je verwacht. Daar wil je aan voldoen.” Hoe komt het dat er zo weinig christenen zijn in Japan? “Een negatieve houding tegenover het christelijk geloof hoort bij het DNA van Japanners. Als christen ben je anders. Je verbreekt de eenheid van de groep.” “En het beeld is dat je vooral netjes en zuiver moeten leven – erg wettisch dus.” Er is sprake van een afgoderijsysteem: een mix van persoonlijke, culturele en religieuze afgoden.

Welke gevolgen heeft het dienen van deze namaakgod? “(…) dat zie je aan de treurige statistieken: jaarlijks zijn er in Japan meer dan dertigduizend zelfmoorden en meer dan een miljoen mensen zijn depressief.” Namaakgoden brengen ellende, verwoesting met zich mee.

Wat is de oplossing? “Als het evangelie de harten niet verandert, zodat mensen zich gaan afvragen: wie ben ik (AG: identiteit!), waar leef ik voor? – dan is er weinig hoop”. “God heeft ons lief en aanvaardt ons terwijl we zondaars zijn.” De oplossing is het evangelie van genade. Christus en zijn Geest. Het besef van de positie die je mag hebben in en door Christus.

Namaakgoden: een bijzonder boek!

2010-08-30T08:34:00.000+02:00

Waarom vind ik het boek ‘Namaakgoden’ van Tim Keller zo boeiend, zo bijzonder? Ik vind de definitie die Keller geeft voor een afgod bijzonder, verdiepend. Zonde, afgoderij associeerde ik veelal met slechte dingen zoals stelen, liegen, bedriegen, etc. Keller gaat echter een stap verder: het gaat bij afgoden of namaakgoden veelal over goede dingen, die ultieme, absolute waarde krijgen in je leven. Goede dingen die vergoddelijkt zijn. Het blikveld wordt zo veel groter. Ik moet niet alleen in de spiegel kijken om slechte dingen op te sporen, maar ook bij goede dingen is spiegelen noodzakelijk. Dat betekent ook dat afgaan op de buitenkant van dingen, daden, personen niet kan. Ook bij goede daden kan er sprake zijn van pure afgoderij. We moeten doorvragen om zo zicht te krijgen op drijfveren en motieven. Die geven de doorslag. Het is tot Gods eer of tot eer van namaakgoden.

Keller bepaalt mij er weer bij hoe verwoestend het dienen van namaakgoden feitelijk is. Het dienen van namaakgoden is zonde tegen God (verticaal) maar ook verwoestend voor jezelf en je omgeving (horizontaal). Er is sprake van een afgoderijsysteem. Een mengeling van persoonlijke, culturele en religieuze afgoden. Ik vind het ‘eerlijk’ van Keller om ook aandacht te besteden aan religieuze afgoden. Volgens Keller kunnen zelfs leerstellige waarheden (die op zich juist zijn) de positie van een afgod krijgen! Keller kijkt zeker ook kritisch naar de kerk en de misstanden die zich daar voordoen.

Gelukkig beschrijft Keller niet alleen het probleem, maar ook de oplossingen. Hij geeft aan hoe je je namaakgoden kan opsporen en dat de oplossing ligt bij een beter, dieper inzicht krijgen van het genadewerk van Christus. Het werkt niet om alleen maar te waarschuwen tegen de gevaren van zonde en afgoden.

Keller zet m.i. vaakje de puntjes op de i. Zo gaat het er niet alleen om dat je bij Jezus hoort, nee wat je nodig hebt is een levende ontmoeting met God. Het gaat er niet alleen om dat je de redding door Christus (verstandelijk) begrijpt, nee dat begrip moet afzakken naar je hart. Het moet je gedachten, wil en emoties raken.

Verhelderend vind ik het wat Keller schrijft over (geestelijke) blindheid en misvorming. Waarom zien wij het nu niet? Namaakgoden geven je een herinterpretatie van de werkelijkheid, misvormen je gevoelens en gedachten. Mooi is het dat Keller bij zijn beschrijving van de verschillende namaakgoden als toelichting Bijbelse verhalen gebruikt en voorbeelden vanuit zijn (pastorale) praktijk. Bijzonder om die verhalen uitgelegd te krijgen vanuit het gezichtspunt van namaakgoden. Het zal inmiddels wel duidelijk zijn, dat ik het een boeiend en bijzonder boek vind. Het lezen meer dan waard om het daarna te herkauwen en je leven aan te spiegelen.

Namaakgoden leiden tot misvorming

2010-08-27T00:44:00.000+02:00

Jos Douma haalt in zijn tweede preek over 2 Kor. 3 : 18 een uitspraak van Johan Cruyf aan: ‘je gaat het pas zien als je het door hebt.’ Ik moest daar weer aan terugdenken bij het lezen van het boek ‘Namaakgoden’ van Tim Keller. Wij zijn verblind voor bepaalde zaken omdat namaakgoden zich goed kunnen verbergen en wij ziende blind kunnen zijn.

Keller beschrijft het samenspel tussen persoonlijke, culturele en religieuze afgoden. Als Bijbels voorbeeld gebruikt hij daarbij Jona. Jona ergert zich kapot en is kwaad op de Heer als deze genade betoont aan de inwoners van Nineve. Maar hoe kan Jona nu zo kwaad zijn op God als deze genade en mededogen toont? Het antwoord (van Keller) is: Jona was verblind door zijn afgoden. “Is je hart in de greep van een afgod, dan spint die afgod een web van valse voorstellingen over succes en mislukkingen, geluk en verdriet. Hij geeft zijn eigen herinterpretatie van de werkelijkheid.” Jona had het niet door en zag het dus ook niet. Hij was ziende blind. Zijn gedachten waren verwrongen door afgoderij.

Jona gaat vervolgens helemaal door het lint als God de wonderboom die hem schaduw gaf, door een worm laat aanvreten. Zijn reactie is buiten proporties, extreem. Jona wenst te sterven. Keller merkt hierbij op dat afgoderij je gevoelens misvormt. “Zoals een afgod een goed is dat tot hoogste (AG: buitenproportioneel) goed is geworden, zo worden de verlangens die aan afgod oproept verlammend en overweldigend (AG: buitenproportioneel).” Afgoden wekken verkeerde overtuigingen op. “Alledaagse tegenslagen worden (…) uitvergroot tot levensgrote rampen.”

‘Je gaat het pas zien als je het door hebt’. Ja, je gaat het pas zien als je het evangelie van Jezus Christus echt door hebt.

Kerk en namaakgoden

2010-08-25T00:48:00.008+02:00

Het lijkt mij zinvol als een kerk nadenkt over wat er vanuit de cultuur op de kerk afkomt. De cultuur waarin wij leven te analyseren om zo haar (potentiële) afgoden op te sporen. Maar afgoderij kent allerlei vormen. Er is sprake van een afgoderijsysteem. Culturele afgoden vormen slechts één onderdeel uit dit systeem. Het is dus onvoldoende om alleen de culturele afgoden op te sporen zonder ook aandacht te geven aan persoonlijke en religieuze afgoden. Daarnaast beïnvloeden de verschillende afgoden elkaar ook nog eens. Een analyse van één onderdeel uit het afgoderijsysteem geeft nog geen zicht op het hele systeem.

Daarnaast zal een kerk zich vooral ook druk moeten maken over de religieuze afgoden. De afgoden in ons geloof. Een kerk boet aan geloofwaardigheid in als ze wel waarschuwt tegen de culturele en persoonlijke afgoden en niet tegen de religieuze. De afgoderij zoals die binnen de kerk zich voordoet. Keller noemt in zijn boek ‘Namaakgoden’ de volgende vormen van religieuze afgoderij: we maken een afgod van leerstellige zuiverheid, geestelijke gaven en pastorale prestaties en morele onberispelijkheid [1]. En laten we vooral niet denken dat de kerk geen last heeft van religieuze afgoden. Volgens Keller nam onze cultuur afscheid van God juist omdat de kerk zelf vol zat en zit van religieuze afgoden.

Opsporen van persoonlijke, culturele en religieuze afgoden is goed, maar daarmee is er nog geen oplossing. Een probleem zonder oplossing brengt ons niet veel verder. De kerk zal met een oplossing moeten komen. Keller beschrijft in ‘Namaakgoden’ die oplossing. Kort gezegd is de oplossing Christus. (In mij blog ‘Oplossing tegen afgoderij’ ga ik dieper in op deze door Keller beschreven oplossing.)

[1] De religieuze afgod ‘morele onberispelijkheid’ heeft Keller uitgewerkt in zijn boek ‘De vrijgevige God: Recht naar het hart van het christelijke geloof’.

Oplossing tegen afgoderij

2010-08-23T00:35:00.003+02:00

Het is wel mooi dat Tim Keller in zijn boek ‘Namaakgoden’ uitgebreid beschrijft hoe afgoderij precies in elkaar steekt, maar is er ook een oplossing? Kan ik vrij worden van afgoderij? Nee, in dit leven zijn wij niet zonder zonde en de drijfveer achter onze zonde is afgoderij. De afgoden laten zich niet verwijderen. Is er dan helemaal geen hoop? Toch wel, er is een oplossing: Jezus Christus. Door Christus kan ik bevrijd worden van afgoden. De weg daartoe beschrijft Keller in genoemd boek. Die weg loopt via het zoeken van de afgoden en deze vervangen door de enige ware levende God. Keller tekent daarbij aan dat het hierbij niet gaat om een algemeen geloof in God. “Dat hebben de meeste mensen wel, terwijl hun ziel toch door afgoderij geteisterd wordt. Wat we nodig hebben is een levende ontmoeting met God.”

Zoeken: Iedereen heeft last van afgoden; “ze verschuilen zich in ieder mens”. We zullen ze dus moeten opzoeken, moeten herkennen. Onszelf moeten bevragen om zo helder te krijgen of we God dienen dan wel afgoden. Als we onze afgoden herkennen, krijgen we oog voor de invloed die deze namaakgoden uitoefenen op ons hart of cultuur.

Vervangen: De afgoderij is niet te verhelpen met alleen berouw of (hernieuwde) pogingen om anders te gaan leven. De macht van namaakgoden wordt niet gebroken door Jezus na te volgen. Afgoden de rug toekeren betekent niet minder dan dit, maar het betekent wel veel meer.” Het betekent “(…) dat we op waarde schatten wat Jezus voor ons heeft gedaan, ons daarin verheugen en daar rust in vinden. Jezus moet meer schoonheid voor je verbeelding en meer aantrekkelijks voor je hart hebben dan je afgod. Dat zal vervanging bieden voor je namaakgod. Als je de afgod uit de grond trekt maar nalaat om de liefde van Christus in zijn plaats te ‘planten’, dan groeit de afgod weer aan.” “Je moet Christus meer liefhebben, zoveel meer dat je geen slaaf van je bindingen meer bent.” Daarbij is het niet genoeg dat wij deze waarheid slechts verstandelijk geloven, maar deze waarheid moet je hart raken.

Het probleem van namaakgoden

2010-08-20T00:11:00.003+02:00

Wat is nu het probleem van namaak- of afgoden en afgoderij? Tim Keller geeft in zijn boek ‘Namaakgoden’ talloze voorbeelden vanuit de praktijk en de Bijbel welke problemen er achter afgoden wegkomen. Welke ellende namaakgoden veroorzaken. Hier een korte bloemlezing van problemen en ellende zoals beschreven in genoemd boek.

Keller schrijft dat namaakgoden (uiteindelijk) altijd teleurstellen, omdat ze niet kunnen geven wat alleen God kan geven. Namaakgoden hebben een verwoestende invloed bijvoorbeeld op relaties. Namaakgoden veroorzaken allerlei psychologische problemen, “doordat we van goede dingen afgoden maken die we onder controle willen houden en die ons dan het vel over de oren halen.” We worden beheerst door de heer van ons leven. Die heer kan een namaakgod zijn of God. Namaakgoden maken een verslaafde van je en een verslaafde maakt vaak domme en destructieve keuzes. Namaakgoden kunnen je een vals gevoel van veiligheid geven. Namaakgoden kunnen je een verwrongen zelfbeeld geven. Afgoderij leidt tot verwrongen gedachten en gevoelens. De namaakgod ‘macht’ maakt (uiteindelijk) van ons een gewetenloos roofdier. Je wordt wie je vereert. Namaakgoden leiden tot ultieme vormen van onafhankelijkheid of afhankelijkheid. De namaakgod ‘succes’ is een soort verdovingsmiddel. Namaakgoden maken je (geestelijk) blind voor de (geestelijke) werkelijkheid. Namaakgoden kunnen leiden tot voortdurende interne conflicten, tot arrogantie en eigengereidheid, verdrukking van andersdenkenden. Namaakgoden geven een superioriteitsgevoel en roepen een gevoel van minachting en hoon op.

Afgoderij is zonde tegen het eerste gebod en getuigt van ondankbaarheid tegen God. Dat is al erg genoeg. Daarnaast brengen namaakgoden ellende, verwoesting en verdriet teweeg in ons leven en dat van anderen. Afgoderij maakt meer kapot dat je lief is. Ook om die reden lijkt het mij meer dan zinvol om het onderwerp ‘namaakgoden’ op de kaart te zetten en er aandacht voor te vragen.

Namaakgoden in allerlei soorten en maten

2010-08-18T00:28:00.000+02:00

Keller noemt in zijn boek ‘Namaakgoden’ een hele lijst categorieën van afgoden. Van theologische afgoden, seksuele afgoden tot culturele afgoden. Ook deelt hij de afgoden in in groepen.

Zo schrijft Keller over de indeling ‘diepe afgoden’ en ‘oppervlakkige afgoden’. Bij diepe afgoden gaat het om je drijfveren en temperamenten. Deze afgoden zijn actief op een dieper niveau, in je hart. Keller denkt daarbij aan: ultieme vormen van macht, bevestiging, comfort en beheersbaarheid. Oppervlakkige afgoden zijn de meer concrete en zichtbare afgoden: geld, je partner, je kinderen, etc. Met deze oppervlakkige afgoden zoeken de diepe afgoden naar vervulling. Zo kan de afgod geld (oppervlakkige afgod) als drijfveer hebben macht maar ook comfort of beheersbaarheid (diepe afgoden). Keller stelt dat het geen zin heeft de oppervlakkige afgoden aan te pakken. De diepe afgoden moeten worden aangepakt. Zij vormen immers de drijfveer achter de oppervlakkige afgoden.

Een andere indeling is die van persoonlijke afgoden (individueel) en afgoden van onze cultuur, samenleving en religie (collectief). Keller geeft aan dat afgoderij allerlei complexe vormen kent. We hebben niet alleen met persoonlijke afgoden te maken. “Collectieve goden van de cultuur en de religie kunnen persoonlijke afgoden aanjagen en zo een giftig mengsel maken.” Het is een samenspel van individuele en collectieve afgoden. Het is een afgoderijsysteem.

Alles kan een namaakgod zijn

2010-08-16T00:52:00.004+02:00

Ik las laatst het boek ‘Namaakgoden’ van Tim Keller. De ondertitel van het boek is: ‘De lege beloften van geld, seks en macht, en de enige werkelijke hoop.’ Keller legt in dit boek uitgebreid uit wat wij moeten verstaan onder namaak- of afgoden en afgoderij.

Afgoden zijn volgens Keller (veelal) goede dingen – zoals een geslaagde carrière, liefde, materiële bezittingen, het gezin zelfs – die door een mensenhart worden veranderd in ultieme zaken. “Ons hart vergoddelijkt deze dingen en maakt ze tot centrum van ons leven. We denken dan dat die dingen zin en zekerheid en vervulling zullen schenken als we ze hebben.” Iets wat op zichzelf genomen goed is, krijgt ultieme waarde toegedicht, vormt een absolute waarde. Afgoderij is: “Alles wat belangrijker voor je is dan God, alles wat je hart en verbeelding meer in beslag neemt dan God, alles wat je zoekt om ervan te ontvangen wat alleen God kan geven.” “Is er iets dat voor je geluk, de zin van je leven en je identiteit van fundamenteler belang wordt dan God, dan is het een afgod.”

Bij alles in ons leven waar niet God op de eerste plaats staat (en dus een namaakgod), is er sprake van afgoderij. Volgens Keller kan alles als namaakgod functioneren en vooral de beste dingen van het leven kunnen dat. Dus niet alleen geld, seks en macht kunnen afgoden zijn, maar ook je vrouw of man, je kinderen, het voldoen aan verwachtingen, de kerk, leerstellige waarheden, geestelijke gaven, een moreel verantwoord leven, etc.

Genade is de oplossing

2010-07-03T20:00:00.001+02:00

Zonde en genade hebben veel met elkaar te maken. Zonde zou je het probleem kunnen noemen en genade de oplossing. Probleemstelling en oplossing horen bij elkaar. Genade is de oplossing voor het probleem van de zonde. Zonder heldere probleemstelling (zonde) zal je ook niet uitkomen bij een goede oplossing (genade).

Zonde en genade staan in een bepaalde verhouding ten opzichte van elkaar. Ik denk dat het belangrijk is om goed zicht te hebben op de juiste verhouding tussen zonde en genade. Zo kun je veel nadruk leggen op en aandacht geven aan de zonde. Maar je kunt zoveel aandacht besteden aan de zonde, dat je vergeet dat Gods genade overvloediger is dan de zonde diep is.

Zonde buigt zomaar je blikrichting af naar jezelf (zondig als je bent) om daarna bij jezelf te blijven stilstaan. Je moet (vervolgens) van je af zien en je richten op Christus. Alleen bij hem is genade verkrijgbaar. Focus op Christus. Niet de zonde heerst in het leven van de gelovige, maar de genade (Christus). We leven onder de genade. Genade verandert mensen. Genade is alles. Genade geneest. Genade en waarheid horen bij elkaar. God overstelpt ons met zijn genade. Liefde en genade zijn synoniemen. Je unieke positie dank je aan de genade van Christus: kind van God. Maar genade is meer: je mag steeds meer en meer op Jezus gaan lijken. Genade is dé oplossing.

Maar als je het probleem (zonde) niet onderkent, zal je ook niet op zoek gaan naar en open staan voor de oplossing (genade). Zonde en genade horen bij elkaar. Zonde zonder genade is dodelijk. Genade zonder zonde(besef) is niet mogelijk. Genade betekent leven! Er is zonde en genade, maar de grootste daarvan is genade.

De schoolvakanties zijn bij ons begonnen. Ik neem als blogger nu ook vakantie. In de tweede helft van augustus hoop ik de pen weer op te pakken.

Niet alleen woorden maar ook daden

2010-06-29T09:28:00.001+02:00

In het ND van zaterdag 19 juni staat een column van Gerard de Korte: ‘Oecumene van het hart’. Hij schrijft in zijn column over een dialoog “over de snelle veranderingen in kerk en samenleving”. En over het worstelen met de vraag “hoe wij de rijkdom van Schrift en traditie kunnen doorgeven aan de nieuwe generaties”.

Vervolgens schrijft hij het volgende: “In dat kader is het ontzettend belangrijk te laten zien dat de verbondenheid met Christus ook werkelijk het verschil maakt. Het is eigenlijk de vraag naar levensheiliging, naar werkelijk christelijk leven. Zien mensen nog aan onze wijze van leven dat wij van Christus zijn? Alleen als wij als christenen in daad en woord de relevantie van ons geloof in beeld brengen, zullen nieuwe mensen met ons mee willen gaan doen.”

Ook Troost schrijft in ‘Spiritualiteit van ontvankelijkheid’ over dit onderwerp. Over het laten zien van een verbondenheid met Christus. Over levensheiliging. Over de relevantie van het geloof in beeld brengen. Hij zegt daar o.a. dit over: “De kracht van het evangelie wordt voelbaar, wanneer dat wat er te horen is bevestigd wordt door dat wat er te zien en mee te maken is. (…) Dat ook vandaag het koninkrijk van God weer zichtbaar wordt. Dat Gods aanwezigheid niet alleen wordt geloofd maar ook als realiteit wordt ervaren. Dat er weer echt iets van de kerk gaat uitstralen naar hen die Jezus nog niet of niet meer kennen (Hand. 2 : 27). Er lopen zoveel mensen rond in Nederland, die ooit elke week in de kerk zaten. (…) Maar die hun geloof zijn kwijtgeraakt, omdat ze alleen maar woorden hoorden, maar niet de realiteit van die woorden hebben ervaren.” (Onderstrepingen door AG).

Het gaat over de realiteit van ons geloof in het leven van elke dag (dus niet alleen de zondag). Die realiteit is geen realiteit als het vooral bij woorden blijft en wij ons in onze daden niet (positief) onderscheiden van niet-christenen. In dat geval gaat er geen appél uit van ons naar niet-christenen.

Vingerwijzing

2010-06-24T15:01:00.009+02:00

Ik woonde deze week de diploma-uitreiking van mijn dochter bij. Aan het eind van die ceremonie vertelde Sjoerd Wijma een verhaal. Een verhaal over studenten die aan het eind van een aantal dagen survival de neiging hadden met een kromme rug en gebogen hoofd naar de punten van hun schoenen te kijken en voort te sjokken. Hierdoor werd hun blikveld heel beperkt tot alleen dat hele kleine stukje wereld om hun heen. Ze zagen hoogstens een schaduw van wat kwam. Juist door rechtop te lopen en vooruit te kijken ontstond er ruimte, een weidse blik, perspectief. Sjoerd vroeg aan de studenten (en de aanwezigen) zich dit beeld te herinneren als ze dreigen vast te lopen in zichzelf. Hij verwees daarbij naar Hebreeën 12 : 2. Op het richten van je blik op Jezus.

Ik was die dag begonnen met het lezen van Kol. 2 : 6 - 3 : 4. Daar staat o.a. dit: “Als u nu met Christus uit de dood bent opgewekt, streef dan naar wat boven is, waar Christus zit aan de rechterhand van God. Richt u op wat boven is, niet op wat op aarde is. U bent immers gestorven, en uw leven ligt met Christus verborgen in God. En wanneer Christus, uw leven, verschijnt, zult ook u, samen met hem, in luister verschijnen.” Richt je op wat boven is, waar Christus zit. Richt je op Jezus Christus. De werkelijkheid is Christus!

Het trof mij dat wat ik ’s-morgens in de Bijbel had gelezen zo treffend ’s-avonds werd verwoord in de vorm van een metafoor. Een beeld om te onthouden. En ik dacht: zou dit nu een vingerwijzing van God (voor mij) zijn? In ieder geval heb ik mij weer opnieuw voorgenomen vooral de blik te richten op Jezus. Mijn blikveld niet te laten inperken tot die kleine en kleinmenselijke mensenwereld om mij heen.

Gevoelscultuur: mannelijk én vrouwelijk

2010-06-21T08:28:00.002+02:00

Philip Troost schrijft in ‘Spiritualiteit van ontvankelijkheid’ over het mannelijk én vrouwelijk zijn van elk mens. “Van élk mens geldt dat hij of zij Gods beeld vertoont door mannelijk én vrouwelijk te zijn.” De mens is als evenbeeld van God geschapen: mannelijk en vrouwelijk schiep Hij de mensen (Genesis 1 : 27). Het mannelijke en het vrouwelijke zijn volgens Troost “kwaliteiten of eigenschappen die in de mens schuilen”.

Troost stelt dat in de traditionele kerken de hang naar meer vrouwelijkheid in het geloof nog vaak als iets negatiefs wordt gezien. “(…) de toonzetting blijft toch vooral die van het wijzen op de gevaarlijke kanten van de gevoelscultuur.” Troost geeft aan dat vanuit de insteek mannelijk en vrouwelijk, in onze cultuur het mannelijke al honderden jaren achtereen domineert. Ik denk dat de kerk daardoor onmiskenbaar is beïnvloed.

“In plaats van vrouwelijke aspecten als voelen en ervaren steeds weer als een bedreiging te zien waar we behoedzaam en voorzichtig mee moeten omgaan, wil ik (AG: Troost) er voor pleiten die meer zachte en vrouwelijke aspecten juist met open armen binnen te halen en te zien als een verrijking en aanvulling die de kerk juist nodig heeft. (…) Tenminste, als we die vrouwelijkheid op een vruchtbare en gezonde manier leren verbinden met de mannelijke aspecten.”

Die verbinding tussen het vrouwelijke en mannelijke is volgens Troost belangrijk. “Want wanneer we die verbinding niet maken, zal de hang van onze cultuur naar meer vrouwelijkheid ook in de kerk een eigen leven gaan leiden. (…) Dan komen we van de regen in de drup, want of je nu door het verstand of door het gevoel wordt overheerst, in beide gevallen is het niet de heerschappij van Christus.” Beiden, gevoel én verstand in onderlinge verbondenheid moeten in dienst gesteld worden van Christus.

Cultuur biedt positieve effecten en kansen

2010-06-18T00:37:00.003+02:00

Beïnvloeding vanuit de cultuur kan naast negatieve ook positieve effecten hebben. Vanuit de gevoelscultuur kom ik gemakkelijker tot het inzicht, dat geloof vooral affectief van aard is. Geloven is vooral liefhebben. Het gaat om een liefdesrelatie tussen God en mensen. Die Bijbelse boodschap landt m.i. gemakkelijker bij mensen in een gevoelscultuur.

Een culturele context waarin alles relatief gevonden worden, brengt mij wellicht eerder tot het inzicht dat mijn kennen tekortschiet en ik kijk in een wazige spiegel (1 Kor. 13). Het behoed mij er voor om te gemakkelijk met grote woorden te spreken. De culturele context helpt mij om te komen tot het inzicht dat Gods woord absoluut van aard is, maar ons kennen van dat woord eenzijdig is en beperkt (relatief).

De culturele context en de maatschappij waarin wij leven biedt ook kansen voor de kerk. Er is veel vraag naar spiritualiteit. Wie kan beter in dit verlangen voorzien dan de kerk? Juist de kerk moet toch dé vindplaats zijn voor zoekers naar spiritualiteit? Er is veel eenzaamheid. Biedt de kerk niet de beste remedie tegen eenzaamheid? Veel mensen zoeken vervulling en welzijn. De kerk heeft toch voor deze mensen een fantastische boodschap in de persoon van Jezus? De vraag is: richt de kerk zich (expliciet) op het ‘verzilveren’ van die kansen?

Beïnvloeding vanuit cultuur

2010-06-16T14:47:00.002+02:00

Tomlin ziet de cultuur en de geest van die cultuur als (potentiële) afgoden. Afgoden die ons proberen te verleiden om voor hen te buigen. Is dat niet wat overdreven? Ik denk het niet. Iedereen wordt beïnvloed vanuit de cultuur waarin we leven. We ademen die cultuur als het ware elke dag in. Van nature is iedereen ontvankelijk voor de invloeden vanuit de cultuur.

Daaruit volgt dat ook de kerk wordt beïnvloed door de cultuur. Die beïnvloeding werkt negatief uit als vooral de eenzijdige nadruk vanuit de cultuur de boventoon gaat voeren. Als bijvoorbeeld alles draait om gevoel. Het moet in de kerk gaan om gevoel én verstand, het objectieve én het subjectieve, om het individuele én het gemeenschappelijke, om het relatieve en het absolute. Het gaat mis als we er een tegenstelling van maken en de juiste onderlinge verhouding tussen de begrippen uit het oog verliezen. Als we geen balans kunnen vinden of juist dreigen kwijt te raken tussen bijvoorbeeld gevoel en verstand. Als de invloeden aangewend worden voor zelfhandhaving in plaats van dienstbaar gemaakt te worden aan Gods eer.

Packer zei dit daarover: “Wij christenen zijn in feite hopeloos slecht in het vermijden van extremen. Wij zijn als de slinger van een klok, constant van het ene extreme naar het andere zwaaiend. Het is de kracht van reactie, misschien wel de sterkste negatieve kracht in een mensenleven, die deze zwaaiing veroorzaakt.” We zwaaien zomaar van de extreme positie van ‘het verstand’ naar de extreme positie van ‘het gevoel’.

Maar hoe kan je nu weerstand bieden aan deze beïnvloeding? Door te strijden niet zozeer tegen de beïnvloeding, maar voor vervulling met de Geest. Voor die vervulling is wel ontvankelijkheid en overgave nodig. Hoe meer we ontvankelijk zijn voor de Geest hoe minder we ontvankelijk zijn voor de verleidingen vanuit de cultuur.

Cultuur

2010-06-11T19:51:00.002+02:00

Tomlin schrijft in zijn boek ‘Geestelijk Fit’ ook over ‘cultuur’. “In welke cultuur of tijd de kerk ook leeft, als ze haar cultuur en de geest van die cultuur niet probeert te begrijpen, zal ze zich ermee vermengen. Als de afgoden die haar verleiden om voor hen te buigen niet herkend worden, loopt de kerk het risico van een subtiele nauwelijks merkbare aanbidding van deze goden. In iedere culturele context moet de kerk enerzijds een sterk besef van haar identiteit hebben, en anderzijds een helder bewustzijn van de trends en verleidingen die haar omgeven, wil ze trouw zijn aan haar ware Heer, Jezus Christus. Iedere cultuur zal altijd een mix zijn van goed en kwaad, goedheid van God en bedrieglijke slechtheid.”

Culturele invloeden zijn niet (altijd) per definitie slecht of verkeerd. Zo zeggen wij dat wij nu leven in een gevoelscultuur. Gevoel is op zichzelf niet slecht (immoreel). Het is wel verkeerd als we ons alleen maar door gevoel laten leiden. Je kunt met de gevoelscultuur de goede of verkeerde kant uitgaan. Onze cultuur is ook heel divers. Zo is het eenzijdig om alleen maar te spreken over een gevoelscultuur. “Er is daarnaast ook nog steeds het staalharde skelet van het rationalisme. Dat wordt bijvoorbeeld voelbaar in de waarheidsclaim van de wetenschap.” Ook is de sterke nadruk op gevoel (deels) een correctie op rationalisme zoals dat sinds de verlichting opgang deed. De eenzijdigheid van het rationalisme wordt zo gecorrigeerd door een sterkere nadruk op het gevoel. Elke correctie brengt wel het risico met zich mee door te slaan in een andere eenzijdigheid, maar dat doet niets af of toe aan het nut van deze correctie.

Karaktervorming en deugden

2010-06-09T22:36:00.000+02:00

Het valt mij op dat de laatste tijd er allerlei boeken en artikelen opduiken die gaan over ‘karaktervorming’ en ‘deugden’. De boeken ‘Geestelijk Fit van Graham Tomlin en ‘Een robuuste kerk’ van Stanley Hauerwas zijn daar voorbeelden van. De Reformatie besteedt in nummer 26 van dit jaar aandacht aan ‘Deugden in het basisonderwijs’. Dit naar aanleiding van een symposium over dit onderwerp en de introductie van het boek ‘Doe me een Deugd’.

Maar wat is een ‘deugd’? “Een deugd is geen handeling, maar een houding. Handelingen komen voort uit een houding.” Tomlin zegt het zo: “(…) christelijke deugd, bedoelen we een bepaalde levenskwaliteit, die regelmatig uitkomt in verschillende daden. De focus ligt niet op die daden zelf, maar op de levenskwaliteit die deze daden mogelijk maakt.” Je karakter wordt bepaald, gevormd door de houdingen die je hebt ontwikkeld. Bij karaktervorming gaat het om de ontwikkeling van het vermogen om Gods wil te doen zonder daar echt over na te denken.

Maar waarom die belangstelling voor ‘deugden’? Tomlin komt in genoemd boek uit op deugden, omdat hij schrijft over het ontwikkelen van geestelijke gezondheid en conditie (zoals het fitnesscentrum dat doet op het fysieke terrein). Bij geestelijke conditie gaat het volgens Tomlin om het ontwikkelen van geestelijke kwaliteiten die je in staat stellen om dingen te doen die anders buiten je bereik liggen. Om het ontwikkelen van deugden dus. “Voor Hauerwas is de ontwikkeling van deugd de centrale taak van de kerk (…).” En met het boek ‘Doe me een Deugd’ proberen de schrijvers aandacht te vragen voor deugden in het onderwijs.

Vrijheid in Christus

2010-06-07T19:44:00.003+02:00

Ds. Mark van Leeuwen schrijft in de Reformatie[1] over de vrijheid die christenen hebben in Christus. Dit naar aanleiding van de brief aan de Galaten. Christenen zijn gekocht door Jezus Christus en daarom is een christen niet meer een slaaf maar een kind van God. God is niet hun Baas maar hun Vader.

Ons probleem is dat wij steeds weer terugvallen in de houding van een slaaf. We leveren onze vrijheid in. Hoe? Van Leeuwen noemt de afgod van de religieuze prestaties. “Je ‘goeie gedrag’ is een afgod geworden (…).” Je inspanningen voor God zijn een doel in zichzelf geworden. Je inzet voor God is belangrijker geworden dan God zelf. “Je hebt iets naast God waarop je je zekerheid bouwt.”

Maar hoe ontdek je nu of je last hebt van deze onvrijheid? “Als ik me goed voel bij goede prestaties en somber bij slechte, dan heb ik de zekerheid van Gods liefde afhankelijk gemaakt van mezelf. Dan zijn mijn inspanningen voor God mijn afgod geworden. Ze beheersen mijn leven. Ze bepalen hoe ik denk, hoe ik me voel, hoe ik me gedraag. Ze maken mij tot hun slaaf.”

Paulus doet ons een hartstochtelijke oproep toekomen: laat je niet opnieuw een slavenjuk opleggen!

[1] De Reformatie nummer 26 – jaargang 85 – 21 mei 2010 – ‘Het vijfde evangelie’

Kerk: geef mensen wat ze willen

2010-06-04T00:12:00.003+02:00

In mijn blog ‘Kerk: pas je aan of confronteer’ ging het om de vraagstelling: moeten we in de kerk de mens naar de mond praten of de confrontatie aangaan? Tomlin staat in zijn boek ‘Geestelijk fit’ bij eenzelfde soort vraag stil: “Moet de kerk de mensen dus geven wat ze willen, of hen laten willen wat ze (AG: de kerk) te geven heeft?”

Tomlin behandelt deze vraag vanuit een bepalend kenmerk van de cultuur waarin de kerk vandaag leeft: het consumentisme. “Is het mogelijk dat kerk trouw blijft aan zichzelf en iets aanbiedt wat waardevol is voor de consumenten van de hedendaagse westerse samenlevingen?” Of anders gezegd: kan de kerk tegemoetkomen aan de behoeftes en verlangens van mensen en trouw blijven aan zichzelf?

Tomlin legt uit dat “hoewel er gevaren schuilen in een consumentistische mindset, er ten diepste geen tegenstelling bestaat tussen tegemoetkomen aan behoeftes en de waarheid van het evangelie.” “De truc is te onderscheiden tussen ontregelde, zondige verlangens en geschapen, door God gegeven verlangens. Niet het verlang op zichzelf is zondig, maar de gedachte dat onze diepste menselijke verlangens ergens anders vervuld kunnen worden dan in God.”

“Daarom is een van de belangrijkste taken voor de kerk van vandaag (…) vast te stellen welke vorm het basale menselijke verlangen naar God aanneemt, met name in de hedendaagse cultuur. Tegelijk moet de kerk erover nadenken hoe ze die verlangens kan aanspreken, hoe ze mensen kan helpen om de levende God te vinden. Alleen Hij kan bevredigen, genezen en verlossen.” Alleen God kan onze behoeftes en verlangens ten diepste vervullen. “Als plaatselijke kerken mensen gaan helpen om de kwaliteiten te ontwikkelen die de natuur van God weerspiegelen en om een goed leven te leiden, dan hebben ze niet alleen iets te bieden waarvan de consumptiemaatschappij weet dat ze dit nodig heeft om te overleven. Deze kerken zullen ook trouw zijn aan hun aard.”

Kerk: pas je aan of confronteer

2010-06-02T00:11:00.026+02:00

In het ND van zaterdag 29 mei las ik het artikel ‘Botsen over de actuele preek’. In dit artikel wordt verslag gedaan van een spreekbeurt van Prof. Bram van de Beek voor zo’n zeventig predikanten van de Gereformeerde Bond. Volgens het artikel ging de spreekbeurt kort gezegd over: “pas je als kerk niet aan, maar confronteer.” Anders gezegd: “De mens naar de mond praten of de confrontatie aangaan – dat is de keuze op de kansel.” Is die keuze werkelijk zo ‘eenvoudig’? Het artikel vertelt dat Van de Beek nogal wat tegengas kreeg van de hoorders. Zou het dan toch wat ingewikkelder, genuanceerder liggen?

Als ik Tim Keller goed begrijp, past hij een andere aanpak toe. Keller zegt ergens in een interview dit: “Contextualisering is die dingen uit het christelijk geloof kiezen die goed aansluiten bij je cultuur en dat brengen op een manier die mensen raakt. Je begint met dingen die mensen graag willen horen (…).” Hij praat de mensen in eerste instantie als het ware naar de mond.

Keller vervolgt: “(…), en daarna zeg je: als je consequent wilt zijn, dan moet je ook dingen accepteren die je niet graag hoort.” Daarna confronteert hij ze dus met dingen. Waarom past hij deze aanpak toe? “Je moet de cultuur binnengaan, want als je mensen alleen confronteert zonder dat je hun cultuur kent, zullen ze niet luisteren.”

Het lijkt er dus op, dat het bij Keller geen tegenstelling is: óf naar de mond praten óf de confrontatie aangaan, maar hij gebruikt het één om daarna de confrontatie aan te kunnen gaan.

Onmacht en onwil

2010-05-31T08:43:00.001+02:00

Juist wat ik schreef in mijn vorige blog ‘Theoloog met stoornis’ deed mij weer terugdenken aan de regiodag van Stichting Koinonia. Daar sprak Hans Groeneboer over de kracht en de onmacht van de kerk. Daarbij ging het ook over de kracht en de onmacht van mensen, christenen.

Juist dat element van ‘onmacht’ is mij sterk bijgebleven na genoemde regiodag. Er kan bij mensen sprake zijn van onmacht en van onwil. Autisme is zo’n vorm van onmacht. De autist is er mee belast, heeft er niet voor gekozen. Je kunt hem of haar dat ook niet verwijten. Over onwil kun je mensen wel aanspreken. Onwil is (min of meer) een bewuste keuze die omgezet kan worden naar ‘wil’. Daarbij realiseer ik mij dat er ook allerlei dwarsverbanden zijn tussen onmacht en onwil.

Ik denk dat andere vormen van onmacht wel opgelost kunnen worden. Onmacht in de vorm van psychologische blokkades, overlevingsstrategieën, identiteitsproblemen, etc. Onderling en ambtelijk pastoraat zal denk ik ook meer hierop gericht moeten zijn. Daarmee wil ik niet zeggen dat we nu allemaal maar de psycholoog moeten gaan uithangen. Ik denk wel dat de Bijbel (Jezus) voor veel vormen van onmacht een geweldige boodschap heeft en dat de Geest ons kan veranderen, onze onmacht kan verminderen of wegnemen, al dan niet met behulp van professionele hulpverleners.

Theoloog met stoornis

2010-05-29T11:07:00.003+02:00

Ik het ND las ik de afgelopen twee weken een viertal artikelen over autisme bij theologen. O.a. het artikel ‘Theoloog met asperger: geen probleem’. In dit artikel wordt m.i. een belangrijke opmerking gemaakt. “Het is ronduit gevaarlijk mensen met stoornissen in een verdacht hokje te stoppen. Dit gaat in tegen het belijden dat alle mensen naar Gods beeld geschapen zijn, allen gezondigd hebben en allen onder de gevolgen van de zonde lijden. Daarin zijn geen categorieën van meer of minder, slechter of beter.” Het is denk ik goed om dit vast te houden.

Het artikel stelt verder dat theologen met stoornissen in het autismespectrum (en andere stoornissen) zeker wel goede theologen kunnen zijn. De schrijvers zien een rol weggelegd voor ouderlingen en kerkelijke vergaderingen om desnoods corrigerend op te treden richting hun geestelijke leiders. Ze geven ook aan dat deze corrigerende functie zeker niet gemakkelijk is en soms zelfs haast niet (meer) is in te vullen. Het artikel eindigt vervolgens zo: “Ouderlingen zijn helaas soms niet bij machte kleine pausdommen te voorkomen.”

In het ND van 28 mei schrijft Nicolette Silvis dat autisme bij theologen wel een probleem is. Waarom? Omdat een predikant in zijn ambtswerk juist op die gebieden waar het autisme hinderend werkt actief is: “inlevingsvermogen, persoonlijke betrokkenheid, leiding geven, keuzes maken in agendabeheer. En ook: het creatieve proces van preken maken: het Woord van God op jezelf laten inwerken, overbrengen aan anderen zodat het ‘landt’, het vermijden van eigen stokpaardjes!”

Hoe nu om te gaan met een predikant met autisme? “Het is uiteindelijk in belang van predikant, zijn gezin en gemeente dat autisme in een vroegtijdig stadium ontdekt en bespreekbaar gemaakt wordt.” Is er een alternatief? Nee, doormodderen is erger, pijnlijker en schadelijker.

Navolging is worden als God

2010-05-18T00:27:00.001+02:00

In hoofdstuk 5 van ‘Geestelijk fit – het belang van christelijke karaktervorming’ schrijft Graham Tomlin over het worden als God. In dit hoofdstuk viel mij opnieuw op dat we maar niet ‘een relatie met God hebben’, maar “delen in Gods eigen wezen”. “(…) christen-zijn betekent ‘deel (…) krijgen aan de goddelijke natuur’.” Wij worden als het ware vergoddelijkt, hoe beperkt dat in dit aardse leven misschien ook nog maar is.

Henri Nouwen wees mij daar ook al op: “In en door de Geest van Christus worden we Christussen voor anderen, overal en altijd. Discipelschap (leerling zijn) is dus het leven van de Geest in onszelf, waardoor we opgetild worden naar het goddelijke leven.” Nouwen schrijft, dat de weg van het kruis ons eigen pad wordt, niet omdat we proberen Jezus na te volgen, maar omdat we door onze verwantschap met zijn Geest veranderd zijn in levende Christussen.[1] Navolging gaat dus veel verder dan alleen maar het inspirerende voorbeeld van Jezus volgen en overnemen.

“God vergeeft en redt zondaars juist zodat Hij ze kan veranderen in mensen die op Christus lijken en in zijn beeld delen, deel hebben aan zijn goddelijke natuur.” “Christenen, (…), zijn zij die ‘in Christus’ zijn, geroepen om te groeien naar zijn gelijkenis. Christus navolgen betekent dat je meer en meer door de Geest van de Heer naar de luister van dat beeld wordt veranderd (2 Kor. 3 : 18).

[1] ‘Nederigheid en dienstbaarheid – het neerwaartse pad van Christus’ van Henri Nouwen

Iedereen zoekt zijn bestemming

2010-05-10T00:36:00.000+02:00

In het ND van 6 mei staat een artikel over de solozeiler Henk de Velde: ‘Geestelijke zoektocht in een zeilboot’. Daarin zegt hij o.a. dit: “De Velde zoekt zelf voortdurend naar God. Op zijn schip heeft hij alle tijd om zich te verdiepen in zijn grote hoeveelheid geestelijke boeken. ‘Ik voel mij een pelgrim. Niet alleen als reiziger, maar ook in mijn zoektocht naar God. Iedereen zoekt naar zijn oorsprong of beter gezegd: zijn bestemming’.”

Ieder mens zoekt zijn bestemming. Bewust of onbewust. Maar hoe kom je tot je bestemming? Tot het inzicht wat je bestemming is? Ik denk dat mensen alleen echt tot hun bestemming komen, als ze hun identiteit in basis (als fundament) laten bepalen door God. Waarom? Omdat de Bijbel zegt dat ieder mens als beelddrager van God (=als Jezus zijn) wordt geschapen. Ieder mens wordt geschapen om als Jezus te zijn. Hoe meer wij dat beeld vertonen (zijn als Jezus) des te meer komen wij tot onze bestemming als mens. Worden wij echt gelukkig (innerlijk, op een diep niveau).

Conflicten: bedreiging of kans?

2010-05-05T00:56:00.005+02:00

Ik heb het boek ‘Geestelijk fit – het belang van christelijke karaktervorming’ van Graham Tomlin bijna uit. Ik kreeg het boek begin 2009. Ik heb het toen gelezen, maar de inhoud landde niet echt bij mij. Ik pakte het boek nu weer naar aanleiding van de blogs ‘Spirituele vorming (2)’ en ‘Spirituele vorming (3)’ van Jos Douma. Jos laat zich heel positief uit over dit boek. Graham Tomlin is ook de schrijver van het boek ‘Een kerk die prikkelt – Uitdaging om provocerend gemeente te zijn’. Dat vind ik een zeer verhelderend en leerzaam boek. Ik heb er in diverse blogs aandacht aan besteed.

Nu bij het opnieuw lezen van ‘Geestelijk fit’ ontdek ik pas hoeveel bijzondere zaken Tomlin aansnijdt in zijn boek. Zaken die mij aan het denken zetten. Ik pak er nu een element uit. In hoofdstuk 8 beschrijft Tomlin een aanzet tot een nieuwe vormgeving van de kerk. Voor die beschrijving gebruikt hij een vijftal hoofdelementen waarvan de eerste ‘vorming’ is.

“Vorming tot gelijkenis van Christus is centraal in de missie van de kerk, en een van de belangrijkste manieren waarop God dat transformatiewerk in ons verricht, is door iets wat weinigen onder ons graag willen: lijden. (…) Te vaak verwachten we dat de kerk een plek is van harmonie, vrede en samenwerking, en zijn we verrast wanneer dit niet zo blijkt te zijn.” Conflicten, ruzies en misverstanden “zijn geen abrupte onderbrekingen in een overigens vredig en kalm leven. Het zijn kansen voor Gods creatieve transformerende genade, die ons vernieuwt naar Christus’ beeld. Het is de werkelijkheid van de kerk zoals ze is, een verbijsterende mengelmoes van heerlijke genade en lelijke conflicten – de arena waarin God geestelijke gezondheid tot stand brengt. Door zo’n kerk, niet door de ideale kerk van onze verbeelding, wil God werken.”

Graham trekt vervolgens deze conclusie: “Alleen een positieve aanvaarding van de ervaring van lijden en het bestaan van conflicten stelt ons in staat om christelijke deugd te leren.” Dat betekent natuurlijk niet dat wij de conflicten moeten opzoeken. Maar God gebruikt het lijden als instrument om ons naar zijn beeld te vernieuwen.

Redeemer Church: wat trekt mij daar zo aan?

2010-05-03T10:05:00.003+02:00

In het ND van zaterdag 1 mei schrijft George Harinck een column met de titel ‘Een preek over jouw wereld’. George vertelt in zijn column dat als hij in de buurt van New York is, hij de Redeemer Church bezoekt om Tim Keller te horen preken. Hij vertelt ook dat hij zich in al die jaren vaak heeft afgevraagd: “wat trekt mij daar zo aan?” Hij noemt vervolgens drie dingen.

1) Tim Keller “preekt als een causeur”. Een causeur is een conferencier, een redenaar met humor. George noemt in dit verband Toon Hermans. George tekent hierbij aan, dat je hiervoor talent moet hebben. Dat heb je of heb niet. 2) Tim Keller komt snel ter zake. Zo snel mogelijk naar de preek. 3) Tim Keller heeft het over mijn wereld.

George noemt dit laatste punt als het belangrijkste van de drie. Welke films draaien er, naar welke muziek wordt er geluisterd, wat bespreken mensen als ze onder elkaar zijn? Niet om er tegen te waarschuwen of om een recensie te geven, “maar om te laten zien waar de cultuur bij ons aan appelleert – en dat daar het evangelie ook een appel doet”. De prediker moet zich verplaatsen in de vragen en perspectieven die in film en muziek aan de orde komen. “Die spelen namelijk ook in de hoofden van de hoorders.” “De christelijke boodschap is geheel anders, maar betreft precies hetzelfde: de emoties, angsten, vragen, verlangens van ons en onze wereld.”

Zie ook mijn blog 'Tim Keller: betekenis evangelie voor nu'.

De rechtvaardige kan omgaan met onrecht

2010-04-29T00:32:00.001+02:00

“Welke houding neem je aan als jou onrecht wordt aangedaan?” Op die vraag geeft ds. Klaas van den Geest een antwoord in zijn artikel ‘Voor vals gerucht niet vrezen’ in de Reformatie.[1] Het antwoord op die vraag zoekt hij in Psalm 112. In deze psalm gaat het over iemand die voor een vals gerucht niet zal vrezen (vers 7). Over iemand die niet vreest als anderen zijn woorden en zijn intentie achter die woorden anders uitleggen, dan hij voor ogen heeft.

Wie is die iemand uit psalm 112? Een rechtvaardige noemt de psalm die mens. Een rechtvaardige is iemand die allereerst God zoekt in die afhankelijke houding van ‘vreze des Heren’, die het begin van wijsheid is. “Zo vind je rust. Je wilt niet meer hoe dan ook je gelijk bewijzen. Je hoeft je niet meer zo nodig te verdedigen: voor kwaad gerucht zal hij niet vrezen. Je vreest God alleen.” De rechtvaardige kiest niet “voor de tegenaanval, maar voor verdieping van zijn contact met God.” Intensief gebed, concentratie op God, kijken naar Jezus.

Ja, kijken naar Jezus. Jezus was een volmaakt rechtvaardig mens. Ook is hij een sprekend voorbeeld van iemand van wie de woorden werden verdraaid. Zijn intentie werd niet op waarde geschat. Hij kreeg leugens en onrecht te verduren. Ondanks dat ging Hij daar als een rechtvaardige mee om. Hij vreesde de mensen niet. Hij vreesde alleen God, zijn Vader. Door naar Jezus te kijken mag je steeds meer een rechtvaardige worden in je handel en wandel. Mag je als een rechtvaardige omgaan met onrecht dat je wordt aangedaan.

[1] De Reformatie, nummer 23 – jaargang 85 – 9 april 2010

Conflicten in de kerk

2010-04-26T00:52:00.001+02:00

“Interne spanningen en discussies verlammen kerken. Als er veel energie gaat zitten in het oplossen van conflicten, komen leven uit genade, getuigen van Gods liefde en dienen in de wereld in de verdrukking. Welke houding neem je aan als jou onrecht wordt aangedaan?”

Dit is de inleiding van ds. Klaas van den Geest van zijn artikel ‘Voor vals gerucht niet vrezen’ in de Reformatie.[1] Van de Geest schrijft dat conflicten onvermijdelijk zijn. Dat conflicten en spanningen vaak niet eerlijk worden benoemd. Dat mooie woorden de werkelijkheid verdoezelen en dat conflicten vaak escaleren.

Vervolgens stelt hij de vraag: “Hoe kun je escalatie voorkomen? Daarvoor moet je op zoek gaan naar wie de echte vijand is. Is dat die ander, met wie je in de clinch ligt? Nee, het is de duivel, die Gods gemeente uit elkaar wil drijven. Hij is uit op verdeeldheid, hij wil een gemeente die opgaat in haar interne verwikkelingen. De energie van Gods Geest moet wegebben in onderling gekrakeel. Dat is zijn doel: het werk van God kapot maken, kleinmenselijk geharrewar de agenda laten bepalen, ook die van kerkenraden.”

[1] De Reformatie, nummer 23 – jaargang 85 – 9 april 2010

Moeten verandert in ont-moeten

2010-04-23T00:41:00.004+02:00

Jos Douma schrijft in zijn boekje: ‘De ontmoeting – 12 uren met Jezus’ ook over een ‘verborgen betekenis’ van het woord ontmoeten. Ontmoeten kun je ook lezen als ont-moeten. Moeten tegenover ont-moeten, zoals haasten staat tegenover ont-haasten. “(…) in een echte ontmoeting met Jezus zullen we ook mogen leren ervaren hoe waardevol ont-moeten is.” Volgens Jos brengt een echte ontmoeting met Jezus deze verandering met zich mee: ont-moeting!

In de ontmoeting met Jezus wordt de (wettische) last van je afgenomen. “Als je hem leert kennen, leer je de overvloed van het koninkrijk van God kennen. Die volheid van leven, die overvloedige goedheid van onze Heer valt je ten deel als je Jezus echt ontmoet. En uit deze overvloed gaat door de Geest in jouw leven de gehoorzaamheid stromen die Jezus aan je geeft.” Het moeten wordt via de ontmoeting met God steeds meer een ont-moeten. Het moeten verandert in een willen, een verlangen.

Ik heb over die goedheid en overvloed de blog ‘Je wordt wie je bewondert’ geschreven. Ik had toen vooral deze tekst daarbij voor ogen: “Uit zijn overvloed zijn wij allen met goedheid overstelpt.” Een tekst uit Johannes 1 (vers 16).

Ontmoeting met God

2010-04-22T21:10:00.002+02:00

Ik schreef al dat de diepste ontmoeting die we mogen ervaren de ontmoeting met God is. Over deze ontmoeting schreef Jos Douma een mooi boekje: ‘De ontmoeting – 12 uren met Jezus’. In het boekje schrijft Jos allerlei mooie woorden over de ontmoeting tussen God en mensen en tussen mensen en God. De kern van dit boek vormen de twaalf overdenkingen (de twaalf uren met Jezus) waarin Jos ons wil helpen te luisteren naar Jezus. “Aan dat luisteren naar zijn stem is een belofte verbonden: dat het door de Geest tot een ontmoeting met de levende Heer komt.”

Jos schrijft dat geloven ten diepste is dat je God ontmoet. En dat de Bijbel ook wel het ‘boek van de ontmoetingen’ genoemd. In de Bijbel lezen we over ontmoetingen tussen God en mensen. Ontmoetingen met gewone mensen die bijzondere mensen werden omdat God hen had ontmoet. En “omdat ze uit die ontmoeting als veranderde mensen tevoorschijn waren gekomen. Echte ontmoetingen waren het geweest, waar ze met huid en haar, met hart en ziel in betrokken waren.” Ook Jos schrijft over echte (ware) ontmoetingen en geen echte (mislukte) ontmoetingen. Echte of mislukte ontmoetingen tussen mensen onderling of tussen God en mensen.

“Voor zo’n echte ontmoeting is het ook nodig dat je jezelf openstelt: dat je kwetsbaar bent, dat je je laat raken, dat je deelt wat er in je leeft aan angst en boosheid, schuld en schaamte, vreugde en verlangens. (…) Ook als je op zoek bent naar een echte ontmoeting met God, is het belangrijk om tot je door te laten dringen dat je eigen openheid en kwetsbaarheid een belangrijke voorwaarde zijn voor zo’n ontmoeting.”

Echte ontmoeting beoordeelt en veroordeelt niet

2010-04-19T08:50:00.002+02:00

Op mijn blog ‘mislukte ontmoeting’ schreef ik over het boekje ‘Benedictijnse regels – voor een gelukkig leven’ van Anselm Grün. Ik schreef over echte ontmoetingen en mislukte ontmoetingen.

Grün stelt in zijn boekje dat het niet beoordelen en niet veroordelen een kenmerk is van een ware ontmoeting. Een echte ontmoeting “ontlokt juist het goede aan de ander.” In plaats van de ander te willen veranderen, accepteer je hem of haar onvoorwaardelijk. “En juist deze ervaring van acceptatie biedt de ander de mogelijkheid tot verandering. Wanneer ik de ander echter wil veranderen, dan ervaart hij dat als de boodschap: ‘Ik ben niet goed zoals ik ben. De ander wil me alleen maar aanvaarden als ik anders ben.’”

Het Bijbels verhaal over Jezus en de tollenaar Zacheüs noemt Grün hierbij ter illustratie. “Jezus zegt tegen de kleine tollenaar Zacheüs, die zijn minderwaardigheidscomplexen probeert te compenseren door zoveel mogelijk geld bijeen te schrappen, dat hij mag zijn zoals hij is. Dat verandert hem. Nu hoeft hij zich niet meer anders voor te doen. Nu is hij vol van vreugde over de ontmoeting met iemand die hem vertrouwt. Zolang hij veracht, veroordeeld werd, moest hij steeds rigoureuzer worden in zijn inspanningen om anderen klein en zichzelf met zijn bezit groot te maken, om zich daarmee boven hen te plaatsen. Zolang we de ander willen veranderen, houdt die hardnekkig vast aan zijn gedrag. Hij rechtvaardigt zich.”

Mislukte ontmoeting

2010-04-17T11:54:00.002+02:00

Grün schrijft in het op mijn blog ‘Het geluk van de ontmoeting’ genoemde boek over geslaagde ontmoetingen, over ontmoetingen waarbij mensen ons schade willen toebrengen, over mislukte ontmoetingen en ontmoetingen die een strijd zijn. Hij schrijft over ontmoetingen die ons diep raken en over ontmoetingen tussen een man en een vrouw. En over de diepste ontmoeting die we mogen ervaren: de ontmoeting met God.

Een ontmoeting kan mislukken doordat je op een bepaalde manier naar de ander kijkt. Zo kun je met een vooringenomen blik naar iemand kijken. Grün schrijft dat bij een ware of echte ontmoeting je altijd open moet staan voor het nieuwe en onbekende. “In de ontmoeting ben ik bereid om mezelf in twijfel te trekken en me te laten veranderen. Als ik de ontmoeting met vooringenomen beelden en mening inga, zal die mislukken.”

Een ontmoeting mislukt nogal eens omdat we in die ontmoeting de uniciteit van de ander niet zien. “We nagelen hem vast op onze zienswijze.” Volgens Grün slaagt een ontmoeting alleen “als we de tijd nemen om goed naar de ander te luisteren. Wat beweegt hem? Waarnaar verlangt hij? Wat zou hem goeddoen?”

Een ontmoeting mislukt ook als we de ander helemaal niet zien. Een ontmoeting gaat verder dan een contact. “Als we te zeer met onszelf en met onze problemen bezig zijn, kunnen we de ander niet daadwerkelijk ontmoeten. We gaan voorbij aan zijn behoeften en doen hem daarmee pijn. Ontmoeting vereist de moed om ons met de ander te bemoeien en hem een stuk met ons mee te nemen, voor hem te zorgen.”

Het geluk van de ontmoeting

2010-04-16T12:11:00.005+02:00

In het boek ‘Benedictijnse regels voor een gelukkig leven’ schrijft Anselm Grün over grondhoudingen die de mens nodig heeft om geluk te ervaren. Over gouden regels die ons leven aangenamer maken en ons leven iets van glans van volmaaktheid en volledig geven. Over uitgangspunten die ons leven de oorspronkelijke glans geven die het van Godswege toekomt.

Eén van de gouden regels die hij beschrijft is ‘het geluk van de ontmoeting’. Grün schrijft daar o.a. dit over: “Voor Martin Buber waren de ontmoeting met andere mensen en de ontmoeting met God er belangrijke voorwaarden voor dat de mens zichzelf vindt, dat hij zijn eigen ik kan ontdekken. Zijn beroemde stelling was: 'Ik word door jou.' In de ontmoeting ervaar ik wie ik werkelijk ben. In de ontmoeting vind ik de weg naar mijn ware ik. Een ware ontmoeting bevrijdt me van alle rollen die ik speel en van alle maskers die ik opzet.”

In het hoofdstuk over ‘het geluk van de ontmoeting’ haalt Grün allerlei verhalen aan vanuit de Bijbel. Verhalen die een ontmoeting beschrijven, zoals de geschiedenis waarin de Emmaüsgangers de opgestane Jezus ontmoeten. Grün sluit het hoofdstuk zo af: “Het zou het mooist zijn als we aan het eind van al deze ontmoetingsverhalen tot het inzicht zijn gekomen: ‘Ik ben mezelf. Ik ben helemaal geworden zoals God me geschapen en bedoeld heeft.’”