Over het woord ‘orde’ (2)

In vervolg op mijn vorige blog sta ik opnieuw stil bij het woord ‘orde’. 

Keuze
Je kan wel ingaan tegen deze orde. Niet-meebewegen en je eigen spoor trekken. Die keuzemogelijkheid heb je. Het je structureel keren tegen die orde leidt echter wel tot een disbalans, destructief recht, ziekte. Tot opengebroken of verziekte relaties en verminderde vitaliteit. Tot schuld en onrecht. Niet-meebewegen is contraproductief en leidt tot energieverspilling. Leidt tot fragmentatie in plaats van samenhang. Orde kun je negeren, maar niet afschaffen. Die orde is bindend omdat zij de werkelijkheid is. Als het ware ‘ ingebakken’ in het menselijk bestaan. 

Gevolgen - herstel
Zoals je zwaartekracht (fysische orde) niet kunnen negeren zonder gevolgen, zo kun je ook de relationele orde of biologische orde negeren zonder gevolgen. De orde zal zich corrigeren, maar soms op een destructieve manier. Als reactie moet je de oplossing niet zoeken bij symptoombestrijding. De oplossing ligt bij het luisteren naar de (achterliggende) orde en het opnieuw gaan (mee)bewegen in harmonie met die orde. 

Herstel zal gezocht moeten worden in een herstel van de (relationele) orde. Een straf of morele afrekening is geen middel tot herstel, omdat daarmee niet de disbalans wordt opgeheven. Ontschuldigen (contextueel begrip – Nagy) is daarom ook geen opschorting van de relationele orde, maar een herstellende kracht binnen die orde. 

Waarneembare en dragende orde
Ja kunt op twee manier naar orde kijken. Orde als waarneembare orde en als dragende orde. Waarneembare orde staat voor: zo is het georganiseerd. Dit is de orde die je kunt zien, beschrijven, meten. Denk hierbij aan patronen, structuren, regels, gedragingen. De waarneembare orde geeft en stelt de vraag: wat gebeurt er?

Dragende orde staat voor: zo kán het kloppen. Dit is nu en hier passend. Zo is het bedoeld. Dit is de orde die achter de verschijnselen ligt.  De dragende orde is de normatieve en ontologische grond (fundament) en stelt de vraag: wat doet recht? 

Deze twee lagen van orde kun (en moet) je onderscheiden (zodat je ze niet door elkaar haalt), maar zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Zo is het ingaan tegen de dragende orde meer dan “een regel overtreden” (=waarneembare orde). En is het voorstelbaar dat er een regel overtreden wordt (=waarneembare orde) om zo recht te doen aan de dragende orde (denk als voorbeeld aan een ‘noodleugen’).