Arjan's blog

Ik was aan het bladeren in De namiddag van het christendom van Tomáš Halík. Ik had het boek al gelezen , maar Halík raakt mij met zijn boeken elke keer weer opnieuw. Nu trok het woord ‘ transformatie ’ (p.165) mijn aandacht. Hieronder neem ik over wat Halík daarover in zijn boek schrijft.   “In het christendom gaat het er werkelijk om dat we ‘opnieuw geboren worden’ (Joh. 3 : 1 – 21), het gaat om een transformatie ( metanoia ). Deze verandering vat ik enigszins anders op (…) dan mensen die bekering opvatten als slechts een verandering van denken of een ‘morele verbetering’; dat zijn allemaal hooguit deelaspecten op de weg van het ‘christen worden’. Zij zijn eerder iets wat op een natuurlijke wijze met hun bekering gepaard gaat; ze zijn een gevolg ervan, maar je kunt de bekering zelf niet hiertoe reduceren. Je kunt het leven uit het geloof niet reduceren tot een overtuiging ( belief ), een moraal of een emotionele beleving van de ‘tweede geboorte’. De metanoia is een existenti...

Ik las De reis van het gewaarzijn van Riekje Boswijk-Hummel:. Ik schreef over haar boeken al eerder  diverse blogs . De reis van het gewaarzijn is haar (tot nu toe) laatst uitgegeven boek. Met dezelfde gestructureerde en diepgaande manier van schrijven, die ik ook herken in onder andere haar boek Boos , leidt ze ons in dit boek door de wonderlijke wereld van het gewaarzijn.     De titel vond ik vaag en nietszeggend. Dat kom door het woord gewaarzijn . Een niet heel bekend en veel gebruikt woord. De titel behoeft dus de nodige toelichting. Dat doet de schrijfster dan ook direct aan het begin van haar boek. Ze schrijft: “In mijn denken is het gewaarzijn van essentieel belang. Het gewaarzijn heeft alles te maken met bewust worden, maar ik gebruik het woord bewustzijn liever niet, omdat dat woord verschillende betekenissen kan hebben. Ik geef er de voorkeur aan om het woord gewaarzijn te gebruiken.”   “Het gewaarzijn kun je een ‘instrument’ noemen; een instrument ...

Het boek Revolutie binnen de relatie van Riekje Boswijk-Hummel is een boek met een  psychosociaal inhoud . Het valt mij op dat ze adviezen geeft, conclusies trekt in haar boek die overeenkomen met leefregels en overtuigingen zoals wij die ook kennen vanuit het christendom. Ik zal hieronder aan aantal voorbeelden noemen.   Biedt scheiding de oplossing? Boswijk-Hummel zegt in haar boek niet dat scheiding nooit de oplossing is. “Ik wil niet beweren dat elke scheiding onzinnig is. Wat ik wel beweer is dat de meeste scheidingen plaatsvinden op juist dat punt waarvan ik denk dat je relatie nou net spannend, vernieuwend en groeizaam kan worden.” “Er zit dus in mijn ogen niets anders op dan dat je niet zozeer je partner, of je huwelijk als wel jezelf revolutionair verandert.” “In deze onbekende fase van je huwelijk heb je elkaar nodig, niet om elkaar liefde te geven en dergelijke, maar om elkaar te spiegelen te confronteren. Je hebt elkaar nodig om de rollen die je hebt opgebouwd...

“Hoe verleg ik de identificatie van mijn ego naar mijn hart?” Die vraag komt aan de orde in Revolutie binnen de relatie van Riekje Boswijk-Hummel. “Door mijn wil in te zetten om ten eerste mezelf, mijn hart, te bereiken en daarna diezelfde wil te gebruiken om de liefde die ik binnen in mezelf ontdek weer naar buiten uit te stralen.”  Wat gebeurt er als je je identificatie verlegd vanaf je ego naar je hart? Boswijk-Hummel schrijft dat er dan een verandering in gevoel zal optreden. “Het is niet meer je ego dat gevoelens produceert, maar het is nu je hart dat gaat spreken.” Een aantal gevoelens, of gevoelshoudingen zullen van kleur en karakter veranderen als je je meer identificeert met je hart (in plaats van met je ego). Ze zijn beschreven vanaf pagina 198 in Revolutie binnen de relatie en hieronder genoemd: trots wordt vergeving; illusie wordt aanvaarding; manipulatie wordt vertrouwen; angst wordt overgave; passie wordt wil; hechting wordt trouw; machtsstrijd wordt wijsheid; ...

Riekje Boswijk-Hummel schrijft in haar boek Revolutie binnen de relatie – Liefde opnieuw ontwikkelen nog veel meer lezenswaardige zaken. Ik zal er nog twee noemen. In deze blog schrijf ik over liefde voor jezelf .   Boswijk-Hummel schrijft er dit over: “Meestal wordt liefde voor jezelf verward met egoïsme.” Liefde voor jezelf heeft echter een ander karakter dan het houden van jezelf in de zin van totaal “door jezelf geabsorbeerd zijn”.   “Liefde voor jezelf is een voorwaarde voor het ontstaan van elke andere vorm van liefde. Wanneer je jezelf niet aardig vindt, wanneer je jezelf niet kunt vergeven wat je allemaal voor stommiteiten uithaalt en uitgehaald hebt, wanneer je niet met jezelf kunt opschieten, dan zul je van niemand anders buiten je kunnen houden.”   Ik maak een religieus uitstapje: Je naaste liefhebben en God liefhebben kan dus niet los gemaakt worden van jezelf liefhebben. Als je jezelf niet liefhebt, kan je je naaste en God ook niet liefhebben. Het werk...

Ik gaf in deze blog al aan vervolgblogs te zullen schrijven naar aanleiding van het boekje Revolutie binnen de relatie – Liefde opnieuw ontwikkelen van Riekje Boswijk-Hummel. Het onderwerp waar de schrijfster in genoemd boek uitgebreid aandacht aan schenkt, is die van je ego . Je ego doet mij denken aan de ego-toestanden waarmee ik al eerder kennismaakte bij de Transactionele Analyse van Eric Berne.   Wat is je ego ? “Je ego is het hele systeem van waarden en normen, ideeën en overtuigingen, dat jouw specifieke reacties op de buitenwereld veroorzaakt. Dat wat feitelijk zichtbaar wordt in je handelen, wordt veroorzaakt door een onzichtbaar deel in jezelf: je ego. Je ego bepaalt en veroorzaakt je gedragspatroon.”   Ontwikkeling ego “In eerste instantie is een ego niets anders dan een soort kijkglas voor de wereld.“ “Alle impulsen die spontaan vanuit je wezen komen, moeten worden omgevormd tot gedrag. (…) Door eindeloos veel leerprocessen waardoor je ervaring opdoet, leer...

Ik las recent het boekje Revolutie binnen de relatie – Liefde opnieuw ontwikkelen van Riekje Boswijk-Hummel. Bij de eerste drukken van het boek was de titel Revolutie binnen het huwelijk . Vanaf de 7 e druk heeft ze het woord ‘huwelijk’ vervangen voor ‘relatie’ omdat ze die relaties voor ogen heeft waarin sprake is van een min of meer bewuste keuze en een toekomstperspectief . “Relaties dus waarin een idee bestaat zoals ‘Met jou wil ik het proberen.’” Dit soort relaties betreft niet alleen gehuwden. Het boek heeft drie delen meegekregen; de schrijfster onderscheidt namelijk drie soorten huwelijken (of relaties): de oppervlakkige (deel 1), de evoluerende (deel 2) en de revolutionaire huwelijken (deel 3). Het kenmerk van oppervlakkige huwelijken is, “dat de problemen de zich in de loop van de jaren voordoen niet zozeer besproken als wel omzeild, verdoezeld of weggewerkt worden”. “De evoluerende huwelijken zijn die relaties waarin de partners wél bereid zijn hun problemen onder ogen ...

Ik schreef al eerder over het interview dat Andries Knevel had met Arnold Huijgen. Er is vanuit dit interview ook nog iets anders in mijn gedachten blijven haken. Hieronder geef ik een deel van het interview weer. Huijgen zegt daarin o.a. het volgende.   Wat nou als het hele verhaal (AG: de Bijbel – het geloof) niet waar is? Als wij het ons nu allemaal inbeelden ( Feuerbach )? Het is gewoon projectie. Met die vraag heeft Arnold Huijgen geworsteld. En zegt hij: geregeld heb ik die vraag nog. Er gaat geen week voorbij dat ik die vraag niet heb. Ik vind (zegt Huijgen) eigenlijk dat als je tegenwoordig theoloog bent of predikant, dat je die vraag van binnenuit ook moet kennen. Want iedereen heeft toch die vraag. Je kunt toch niet in de wereld van vandaag rondlopen en denken: het is logisch dat God bestaat. Het is compleet niet vanzelfsprekend dat er een God bestaat. En dus beelden wij het ons niet allemaal in?   Het je inbeelden van het geloof. God is mogelijk een projectie ...

In het ND van 25 oktober stond een artikel over gesprekken over heikele thema’s . Er gaat in dit soort gesprekken heel wat mis. In het artikel kun je dat nalezen. Aan het eind van het artikel worden vijf principes genoemd om zo te komen tot een verbetering van een dialoog. Dit artikel deed mij sterk denken aan de uiteenzetting van Riekje Boswijk-Hummel in het boek Boos . Hieronder meer daarover uit het genoemde boek. Denken – voelen - zien Boswijk-Hummel schrijft o.a. over de relatie tussen denken en voelen. Denken en voelen zijn twee verschillende werkwoorden. Dat suggereert volgens de schrijfster dat het twee verschillende activiteiten zijn, terwijl dat niet het geval is. “Denken en voelen vinden altijd tegelijkertijd plaats” (p.72). Daarom maakt ze er één woord van: denkvoelen . “Het denkvoelen vormt je ‘binnenwereld’” (p.72). Ook   denkvoelen en zien (‘buitenwereld’) zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Er is geen volgorde in de tijd. “Alles gebeurt op hetzelfde mo...

Riekje Boswijk-Hummel schreef het boek Boos met als ondertitel: boosheid erkennen, begrijpen, loslaten. Ik deze blog geef ik een samenvatting van deel VII – Behoefte . Het laatste deel van het boek. De schrijfster behandelt in dit deel “behoeftes, en de vraag welke wél en welke niet opgegeven kunnen worden” (p.222). Dit, omdat het loslaten van boosheid alles te maken heeft met het loslaten van doelen en behoeftes. Behoeftes – categorieën De schrijfster deelt mogelijke behoeftes als volgt in. algemeen menselijke behoeftes: concrete behoeftes; relationele of emotionele behoeftes: behoefte aan aandacht, erkenning,  respect, support, liefde ; ontwikkelingsbehoeftes: behoeftes van fysieke, emotionele en spirituele ontwikkeling en groei ; behoeftes gebaseerd op tekorten of negatieve zelfbeelden: neurotische behoeftes: relationele of emotionele behoeftes gebaseerd op tekorten ; traumatische behoeftes ik-behoeftes: behoefte om ‘iemand te zijn’ – tekort aan zelfwaard...

Riekje Boswijk-Hummel schreef het boek Boos met als ondertitel: boosheid erkennen, begrijpen, loslaten. Ik deze vijfde blog geef ik een samenvatting van deel VI – De verwarrende werkelijkheid uit het boek. In het vorige deel schreef ze over het voeren van gesprekken. Ze geeft aan het begin van deel VI direct toe dat gesprekken in de praktijk meestal ‘ronduit verward’ verlopen. Daar gaat ze in dit deel dieper op in. Verwarring Die verwarring kan worden veroorzaakt doordat er niet één doel en één behoefte is, maar meerdere doelen en behoeftes tegelijkertijd. Naast een concreet doel en behoefte spelen ook nog relationele doelen en behoeftes een rol. Het verwarrende is nu dat je communiceert en argumenteert over het concrete doel (bijvoorbeeld de vakantiebestemming), terwijl de boosheid wordt veroorzaakt door het niet vervuld worden van je relationele doel en behoefte. “(…) de argumenten die je aanvoert, heb je gezocht bij je vooringenomen standpunt” (p.203). Het lastige kan...

Riekje Boswijk-Hummel schreef het boek Boos met als ondertitel: boosheid erkennen, begrijpen, loslaten. Ik mijn vierde blog geef ik een samenvatting van deel V uit het boek. In dit deel beschrijft ze ‘hoe nu verder’, nadat ze in het vorige deel schreef over boosheid stoppen, je beeld bijstellen en boosheid loslaten. Doelen inwisselen We hebben in de voorgaande hoofdstukken gezien dat het bij boosheid niet gaat om het uit de wegruimen van een obstakel ( zie definitie van boosheid ), maar om het vervullen van een behoefte. Boosheid heeft met pijn te maken en daaronder ligt een onvervulde behoefte. Die onvervulde behoefte kan je (soms) ook vervullen door een ander doel te kiezen. Obstakel is een ding Maar, het inwisselen van doelen kan ook geen optie voor je zijn. Wat dan? Boswijk-Hummel maakt een onderscheid tussen wanneer het obstakel een ding is en wanneer het een persoon is. Hier de eerste variant. Een optie is om alsnog je oorspronkelijke doel te bereiken. Je ond...

Riekje Boswijk-Hummel schreef het boek Boos met als ondertitel: boosheid erkennen, begrijpen, loslaten. Ik mijn derde blog geef ik een samenvatting van deel IV uit het boek. Boos zijn - boos doen Deel IV heeft de volgende titel meegekregen: boosheid erkennen, stoppen en loslaten. Boswijk-Hummel maakt een onderscheid tussen gefrustreerd zijn, boos zíjn en boos dóen (p.101): - gefrustreerd zijn: voelen dat je ‘onder stress’ staat; -   boos zíjn: je frustratie op het obstakel richten en voelen dat je boos bent op dat obstakel; -  boos dóen: de boosheid omzetten in directe of indirecte uitingen van boosheid. Het is goed dat je gefrustreerd bent, dat je boos bent, maar “de kunst is echter om niet boos te gaan dóen (…)” (p101). Maar je werd niet voor niets boos. Boosheid is een signaal en dat signaal moet je niet negeren. Je boosheid moet je erkennen. Boosheid stoppen Hoe kan je nu wel gefrustreerd   en boos zijn, maar niet boos doen? “Je ‘stopt’ je bo...

Riekje Boswijk-Hummel schreef het boek Boos met als ondertitel: boosheid erkennen, begrijpen, loslaten. Ik mijn tweede blog start ik met deel II uit haar boek en geef ik ook een samenvatting van deel III. Hoe boosheid er uitziet In deel II van het boek beschrijft de schrijfster hoe boosheid kan worden geuit, en hoe boosheid er dan uitziet. Je kunt boosheid op een directe en indirecte manier uiten. Vormen van directe uitingen zijn: een woordenwisseling, ruzie, verbaal geweld, fysiek geweld, je boosheid afreageren op iets of iemand anders en bij iemand anders (je vertelt een ander over je boosheid). Indirecte vormen van uitingen zijn: slachtoffergedrag, mokken en pruilen, vormen waarin een element van ‘afstraffen’ zit zoals genoegdoening (ik pijn, dan jij ook pijn) of leedvermaak, vormen van afstand nemen en onthouding, zwijgen, cynisme, ziek worden, roddelen, jaloezie en stalken. Indirecte vormen van boosheid worden toegepast omdat mensen bang zijn voor het obstakel (iets ...

Riekje Boswijk-Hummel schreef het boek Boos met als ondertitel: boosheid erkennen, begrijpen, loslaten. Ik vind het een inzichtgevend boek en zal proberen een samenvatting daarover te geven. Ik heb het al eens eerder gezegd: een samenvatting is slechts een samenvatting. Heel veel details moeten in een samenvatting ongenoemd blijven. En dan is het ook nog eens mijn (vanuit mijn perspectief geschreven) samenvatting. Daarom stel ik voor: koop het boek en lees het zelf eens door! Ik beveel het boek van harte bij je aan. Wie heeft er nu niet te maken met boosheid in zijn leven?    Aanleiding Waarom heeft de schrijfster 252 pagina’s volgeschreven over het onderwerp ‘boos’? Ooit besloot ze om haar opvattingen over het onderwerp boos aan een nader onderzoek te onderwerpen (p.16). Zij stelde vragen als: Wat ís boosheid eigenlijk? Wat maakt eigenlijk dat mensen boos worden? Wat ligt er ten grondslag aan boosheid? Wat is het effect van het uiten van boosheid? Wat levert het...