Posts

Wel keuzevrijheid – geen onbegrensde keuzeruimte

-
Ik schreef ooit een aantal blogs over de zeven eigenschappen van effectief leiderschap (of voor succes in je leven) van Stephen Covey. Eén van die blogs ging over de eerste eigenschap Wees proactief . Bij die eigenschap stelt Covey de vraag of de stimulus-responstheorie juist is.   Keuzevrijheid Hij komt bij het vinden van een antwoord op deze vraag uit bij Viktor Frankl . Frankl ontdekte “een fundamenteel principe van de menselijke natuur: tussen stimulus en respons ligt de menselijke vrijheid om te kiezen”. “Onze keuzevrijheid is onze grootste kracht.” “Hij (AG: Frankl) ontwikkelde hiermee de belangrijkste effectieve eigenschap voor elke situatie: proactiviteit.” “Proactiviteit is meer dan initiatieven nemen. Het betekent dat je verantwoordelijk bent voor je eigen leven. Ons gedrag is afhankelijk van onze beslissingen (AG: of keuzes), niet van onze omstandigheden.”   Geen determinisme Er is dus sprake van keuzevrijheid tussen stimulus (implus, aansporing, actie) en respo...
Een reactie posten
Meer lezen

Het vijfde gebod en Nagy

-
Ik schreef al eerder over het vijfde gebod en Nagy . Het vijfde gebod zoals je dat o.a. kunt lezen in  Exodus 20 : 12 : “Toon eerbied voor uw vader en uw moeder. Dan zult u lang leven in het land dat de HEER, uw God, u geven zal.”. Een gebod of leefregel die Hij gaf om mensen in de vrijheid te stellen. Een regel die een liefdevol en gelukkig leven beoogd.   Nagy (1920) observeerde mensen in zijn Praktijk/Kliniek en zag een dynamiek waar hij woorden aangaf en die bij ons bekend is geworden als het contextuele gedachtegoed (de relationele ethiek). Menselijke relaties hebben een eigen relationele orde die universeel is, ethische is en ontologisch gefundeerd.   De relationele context van mensen kent een ontische dimensie , die de fundamentele, existentiële onderlinge afhankelijkheid van mensen belicht. “Een mens kan alleen leven en zich ontwikkelen in relatie tot de andere mens en er is altijd sprake van geven en ontvangen tussen twee mensen.” “Mensen kunnen niet anders...
Een reactie posten
Meer lezen

Over het woord ‘orde’ (3)

-
Ik schreef eerder een aantal blogs over ‘orde’ en rondde dat af met de blog ‘ orde en geloof ’. Later, na het schrijven van deze blogs had ik een dialoog met een AI chatbot over het woord ‘orde’ en in die dialoog ontstond een mooi overzicht van de ontwikkeling in mijn denken over ‘orde’. Ik laat je die ‘reis’ in deze blog zien.   Maar eerst de vraag: Waarom toch mijn belangstelling voor het begrip ‘orde? Waarom is het gaandeweg mijn ontdekkingsreis zo’n fundamenteel begrip voor mij geworden? Nu, terugkijkend op die zoektocht besef ik dat ‘orde’ voor mij een verbindend begrip is geworden tussen allerlei perspectieven of disciplines.   Nederlandse betekenis Het Nederlandse woord orde betekent oorspronkelijk: een wijze waarop iets geordend, samenhangend of op elkaar afgestemd is. De kern is dan: orde is een samenhang waardoor een veelheid een betekenisvol geheel vormt.   Fysische orde Hier betekent orde: een stabiel patroon van onderlinge relaties. Zo heeft ons zonnes...
Een reactie posten
Meer lezen

Psychosociaal perspectief op de Bijbel

-
Ik gaf in mijn vorige blog woorden aan het vijfde gebod met taal vanuit het contextuele gedachtegoed ( Nagy ). Dat vind ik heel verhelderend. Twee korte zinnetjes uit de Bijbel krijgen voor mij zo kleur en verdieping. Waarom werkt dat zo bij mij? En: kan je eigenlijk wel met een psychosociaal perspectief woorden geven aan een Bijbels gebod?   Psychosociaal perspectief op de Bijbel Is het terecht dat ik met contextuele woorden (Nagy) een verklaring of verdieping gaf aan het (Bijbelse) vijfde gebod? Enerzijds is de Bijbel geen psychologieboek, maar anderzijds heeft de Bijbel wel een boodschap ook voor de relationele werkelijkheid. Hoe hier mee om te gaan?   Allereerst is het belangrijk om beide perspectieven zorgvuldig te onderscheiden . Er is één werkelijkheid die met verschillende ‘brillen’ op bekeken kan worden. Nagy kan niet de goddelijke oorsprong of het religieuze gezag van het gebod verklaren. Hij kan wel zichtbaar maken welke relationele werkelijkheid door het geb...
Een reactie posten
Meer lezen

Het vijfde gebod in contextuele taal

-
Ik schreef in mijn vorige blog dat in de Tien Geboden de dragende relationele orde van de werkelijkheid onder woorden is gebracht en zo is ‘vertaald’ naar een waarneembare of zichtbare orde. ‘Die orde zelf is dieper, breder. Denk daarbij aan de Bergrede of de relationele ethiek van Nagy; twee voorbeelden van een verdieping/verbreding.’    In de Bijbel ( Exodus 20 : 12 ) lezen we het vijfde gebod: "Toon eerbied voor uw vader en uw moeder. Dan zult u lang leven in het land dat de HEER, uw God, u geven zal." Is het mogelijk om aan dit vijfde gebod woorden te geven vanuit het contextuele gedachtegoed (Nagy) als verdieping/verbreding? Ik doe een poging.   Existentiële of verticale loyaliteit Jouw vader en jouw moeder : Binnen het contextuele gedachtegoed begint de relatie tussen ouders en kinderen bij een onomkeerbaar existentieel feit: een mens ontvangt het leven van en via zijn ouders. Nagy spreekt hier van existentiële of verticale loyaliteit. Er is sprake van een o...
Een reactie posten
Meer lezen

Orde en geloof

-
Ik schreef twee blogs over het woord ‘orde’. Over de werkelijkheid waar die orde is ingebakken. Die orde is immanent (een wezenlijk onderdeel van) of intrinsiek aanwezig in de realiteit van ons bestaan. Maar hoe verhoudt die zich nu tot God, tot geloof?   Ik geloof dat God de bedenker en schepper is van ‘orde’. Onze werkelijkheid vindt haar oorsprong en houvast in God. Hij is de bron waaruit onze realiteit voortkomt. Als schepper van ‘orde’ heeft hij die impliciet aanwezige orde expliciet verwoord in de Tien Geboden. De dragende relationele orde van de werkelijkheid werd zo ‘vertaald’ naar een waarneembare  of zichtbare orde. De Tien Geboden zijn niet de orde zelf, maar een verwoording van de relationele orde. Die orde zelf is dieper, breder. Denk daarbij aan de Bergrede of de relationele ethiek van Nagy; twee voorbeelden van een verdieping/verbreding.   Zonde is daarmee veel meer dan alleen het overtreden van een regel: het is een ingaan tegen de (relationele) orde...
Een reactie posten
Meer lezen

Over het woord ‘orde’ (2)

-
In vervolg op mijn vorige blog sta ik opnieuw stil bij het woord ‘orde’.   Keuze Je kan wel ingaan tegen deze orde. Niet-meebewegen en je eigen spoor trekken. Die keuzemogelijkheid heb je. Het je structureel keren tegen die orde leidt echter wel tot een disbalans, destructief recht, ziekte. Tot opengebroken of verziekte relaties en verminderde vitaliteit. Tot schuld en onrecht. Niet-meebewegen is contraproductief en leidt tot energieverspilling. Leidt tot fragmentatie in plaats van samenhang. Orde kun je negeren, maar niet afschaffen. Die orde is bindend omdat zij de werkelijkheid is. Als het ware ‘ ingebakken’ in het menselijk bestaan.   Gevolgen - herstel Zoals je zwaartekracht (fysische orde) niet kunnen negeren zonder gevolgen, zo kun je ook de relationele orde of biologische orde niet negeren zonder gevolgen. De orde zal zich corrigeren, maar soms op een destructieve manier. Als reactie moet je de oplossing niet zoeken bij symptoombestrijding. De oplossing ligt bij h...
Een reactie posten
Meer lezen