Arjan's blog

Ik schreef twee blogs over het woord ‘orde’. Over de werkelijkheid waar die orde is ingebakken. Die orde is immanent (een wezenlijk onderdeel van) of intrinsiek aanwezig in de realiteit van ons bestaan. Maar hoe verhoudt die zich nu tot God, tot geloof?   Ik geloof dat God de bedenker en schepper is van ‘orde’. Onze werkelijkheid vindt haar oorsprong en houvast in God. Hij is de bron waaruit onze realiteit voortkomt. Als schepper van ‘orde’ heeft hij die impliciet aanwezige orde expliciet verwoord in de Tien Geboden. De dragende relationele orde van de werkelijkheid werd zo ‘vertaald’ naar een waarneembare  of zichtbare orde. De Tien Geboden zijn niet de orde zelf, maar een verwoording van de relationele orde. Die orde zelf is dieper, breder. Denk daarbij aan de Bergrede of de relationele ethiek van Nagy; twee voorbeelden van een verdieping/verbreding.   Zonde is daarmee veel meer dan alleen het overtreden van een regel: het is een ingaan tegen de (relationele) orde...

In vervolg op mijn vorige blog sta ik opnieuw stil bij het woord ‘orde’.   Keuze Je kan wel ingaan tegen deze orde. Niet-meebewegen en je eigen spoor trekken. Die keuzemogelijkheid heb je. Het je structureel keren tegen die orde leidt echter wel tot een disbalans, destructief recht, ziekte. Tot opengebroken of verziekte relaties en verminderde vitaliteit. Tot schuld en onrecht. Niet-meebewegen is contraproductief en leidt tot energieverspilling. Leidt tot fragmentatie in plaats van samenhang. Orde kun je negeren, maar niet afschaffen. Die orde is bindend omdat zij de werkelijkheid is. Als het ware ‘ ingebakken’ in het menselijk bestaan.   Gevolgen - herstel Zoals je zwaartekracht (fysische orde) niet kunnen negeren zonder gevolgen, zo kun je ook de relationele orde of biologische orde niet negeren zonder gevolgen. De orde zal zich corrigeren, maar soms op een destructieve manier. Als reactie moet je de oplossing niet zoeken bij symptoombestrijding. De oplossing ligt bij h...

Ik schreef diverse blogs waarin het woord ‘orde’ of een daarvan afgeleid woord als ‘ordening’ of ‘(ge)ordend’ voorkomt ( *1 ). In deze blog sta ik opnieuw stil bij het woord ‘orde’.   Betekenis De betekenis van het woord ‘ orde’ is: de juiste plaats van dingen ten opzichte van elkaar. Waar chaos staat voor willekeur, staat orde voor een bewuste rangschikking die stabiliteit en begrijpelijkheid biedt. Orde is de zelfregulerende afstemming op leven. Is samenhang in het grotere geheel. Is de dragende structuur van de werkelijkheid. Is gerichtheid van bewustzijn. Is gedeelde betekenis en structuur. Is stabiliteit door beweging. Orde is datgene waardoor iets kan bestaan, zich kan ontwikkelen en betekenisvol kan zijn.  Voorbeelden Er zijn allerlei voorbeelden te noemen van ‘orde’. Hieronder som ik er een aantal op: Relationele orde : evenwicht bij de balans van geven en ontvangen (bij symmetrische relaties), loyaliteitsregels (verticaal, horizontaal, zijnsloyaliteit), het...

Ik las het essay Ik zie wat ik geloof – Big Tech als architect van de nieuwe werkelijkheid van Roxanne van Iperen (1976). Een indrukwekkend boekje dat o.a. handelt over de invloed en macht van Big Tech.   Ze schrijft dat de aantrekkingskracht van (digitale) chatbots niet moet worden onderschat. In dit verband noemt ze de al in 1966 uitgebrachte chatbot ELIZA , gebouwd door Weizenbaum en ontworpen als psychotherapeut. De scripts van ELIZA ‘bestonden uit niets meer dan simpele patroonherkenning die aan de gebruiker werd gespiegeld (‘Ik ben verdrietig’, ‘Waarom ben je verdrietig?’), maar Weizenbaums proefpersonen ervoeren het meteen als een luisterend oor’.   “Het was de geautomatiseerde versie van klassieke freudiaanse overdracht: de diepmenselijke neiging onze gevoelens en gedachten op een ander te projecten, in dit geval zelfs op een computerprogramma.” Vervolgens merkt Van Iperen op: “Wat ons staat te gebeuren is een extreme intensivering van dit ‘Eliza-effect’, (…).” ...

 Ik las in De onverbrekelijke band van Annelies Onderwaater ‘nog enkele opmerkingen over het absolute karakter van de dimensie van de relationele ethiek’ (p.76). Ze schrijft het volgende:   “Ethisch betekent bij Nagy niet normerend, iets wat iemand behoort te doen of te laten. De dimensie van de relationele ethiek heeft haar wortels niet in de cultuur of in de moraal. Voor Nagy is het een universeel menselijk gegeven dat gebaseerd is op een eerlijke verdeling van rechten en verplichtingen. In elke relatie is er een dimensie van geven en nemen.”   “Nagy ging ervan uit dat de dimensie van de relationele ethiek, zoals hij die beschreven heeft, bestaat. Deze ligt verankerd in de realiteit . In die zin kan zijn relationele ethiek een absolute ethiek worden genoemd: dit is zijn werkelijkheid. Voor degene die zijn werkelijkheid niet (volledig) deelt, zal bijvoorbeeld de uitspraak dat het bestaan van loyaliteit een verplichting inhoudt (…) wel een normatieve uitspraak zijn....

Er is in grote lijnen een (historische) ontwikkeling te zien is in het denken van Ivan Boszormenyi-Nagy (=Nagy). Nagy werd geboren in 1920 in Boedapest - Hongarije. Toen hij ging studeren volgde hij een medicijnenstudie (tot arts) met als specialisatie psychiatrie.  De focus lag bij Nagy bij de start van zijn professionele carrière als psychiater vooral bij het individu. Hierin zie ik de tweede dimensie van de relationele werkelijkheid terugkomen.   In 1948 verliet Nagy Hongarije en ging naar Oostenrijk en werkte daar in een ziekenhuis. Vervolgens verruilde hij twee jaar later Oostenrijk voor de Verenigde Staten en vestigde zich daar definitief. In zijn Hongaarse periode werd Nagy al beïnvloed door Kalman Gyarfas. En in de Verenigde Staten werkte hij 6 jaar (tussen 1950 - 1957) onder leiding van diezelfde Gyarfas. Gyarfas dacht ‘in termen van relaties’. Niet alleen het individu, maar relaties waarin individuen actief zijn kregen zijn aandacht.   In de periode 1957 ...