Arjan's blog

Ik las het essay Ik zie wat ik geloof – Big Tech als architect van de nieuwe werkelijkheid van Roxanne van Iperen (1976). Een indrukwekkend boekje dat o.a. handelt over de invloed en macht van Big Tech.   Ze schrijft dat de aantrekkingskracht van (digitale) chatbots niet moet worden onderschat. In dit verband noemt ze de al in 1966 uitgebrachte chatbot ELIZA , gebouwd door Weizenbaum en ontworpen als psychotherapeut. De scripts van ELIZA ‘bestonden uit niets meer dan simpele patroonherkenning die aan de gebruiker werd gespiegeld (‘Ik ben verdrietig’, ‘Waarom ben je verdrietig?’), maar Weizenbaums proefpersonen ervoeren het meteen als een luisterend oor’.   “Het was de geautomatiseerde versie van klassieke freudiaanse overdracht: de diepmenselijke neiging onze gevoelens en gedachten op een ander te projecten, in dit geval zelfs op een computerprogramma.” Vervolgens merkt Van Iperen op: “Wat ons staat te gebeuren is een extreme intensivering van dit ‘Eliza-effect’, (…).” ...

 Ik las in De onverbrekelijke band van Annelies Onderwaater ‘nog enkele opmerkingen over het absolute karakter van de dimensie van de relationele ethiek’ (p.76). Ze schrijft het volgende:   “Ethisch betekent bij Nagy niet normerend, iets wat iemand behoort te doen of te laten. De dimensie van de relationele ethiek heeft haar wortels niet in de cultuur of in de moraal. Voor Nagy is het een universeel menselijk gegeven dat gebaseerd is op een eerlijke verdeling van rechten en verplichtingen. In elke relatie is er een dimensie van geven en nemen.”   “Nagy ging ervan uit dat de dimensie van de relationele ethiek, zoals hij die beschreven heeft, bestaat. Deze ligt verankerd in de realiteit . In die zin kan zijn relationele ethiek een absolute ethiek worden genoemd: dit is zijn werkelijkheid. Voor degene die zijn werkelijkheid niet (volledig) deelt, zal bijvoorbeeld de uitspraak dat het bestaan van loyaliteit een verplichting inhoudt (…) wel een normatieve uitspraak zijn....

Er is in grote lijnen een (historische) ontwikkeling te zien is in het denken van Ivan Boszormenyi-Nagy (=Nagy). Nagy werd geboren in 1920 in Boedapest - Hongarije. Toen hij ging studeren volgde hij een medicijnenstudie (tot arts) met als specialisatie psychiatrie.  De focus lag bij Nagy bij de start van zijn professionele carrière als psychiater vooral bij het individu. Hierin zie ik de tweede dimensie van de relationele werkelijkheid terugkomen.   In 1948 verliet Nagy Hongarije en ging naar Oostenrijk en werkte daar in een ziekenhuis. Vervolgens verruilde hij twee jaar later Oostenrijk voor de Verenigde Staten en vestigde zich daar definitief. In zijn Hongaarse periode werd Nagy al beïnvloed door Kalman Gyarfas. En in de Verenigde Staten werkte hij 6 jaar (tussen 1950 - 1957) onder leiding van diezelfde Gyarfas. Gyarfas dacht ‘in termen van relaties’. Niet alleen het individu, maar relaties waarin individuen actief zijn kregen zijn aandacht.   In de periode 1957 ...

In de blog De vijf dimensies van Nagy  schreef ik dat Ivan Boszormenyi-Nagy (=Nagy) vijf dimensies onderscheidt in de relationele werkelijkheid. In deze blog sta ik opnieuw stil bij deze dimensies.   Verschil tweede en vierde dimensie Het verschil tussen de tweede (psychologische) dimensie en de vierde (relationeel-ethische) dimensie is duidelijk . De tweede heeft vooral betrekking op het individu (intrapsychisch) en de vierde, ook wel genoemd de dimensie van de intergenerationele familiedynamiek, kijkt naar de dynamiek in gezinnen door de generaties heen. De vierde dimensie kijkt dus veel breder dan de tweede, omdat niet alleen naar een individuele persoon wordt gekeken.   Verschil tussen derde en vierde dimensie Maar nu het verschil tussen de derde (interactionele) dimensie en de vierde. Die is lastiger te duiden. Ze kijken allebei breder dan alleen naar het individu. Ze hebben allebei een systemisch karakter. Anders gezegd, bij beide vind je een vorm van systeemden...

Je hebt besloten om in therapie te gaan maar weet niet zo goed welke therapeut of therapie je moet kiezen. Wat dan, of maakt het niet zoveel uit welke therapie je kiest? Voor het beantwoorden van deze vragen gebruik ik twee therapieën als ‘model’, namelijk IFS (=Internal Family System – Richard C. Schwartz) en CT (=Contextuele therapie - Ivan Boszormenyi-Nagy afgekort: Nagy).   Een eenvoudige zoektocht? Een voorbeeld van zo’n zoektocht vinden we terug in het boek Het wordt nooit beter van Griet op de Beeck. Ik heb daar twee blogs over geschreven. Zij had de moed al opgegeven. Vind maar eens de ‘juiste’ therapie én ook nog de ‘juiste’ therapeut. Op de Beeck laat zien dat deze zoektocht een verre van eenvoudige zoektocht is.   Het maakt niet uit De vijf dimensies van Nagy maken direct duidelijk dat de variant ‘ het-maakt-niet-zoveel-uit-welke therapievorm-ik-kies ’ niet bestaat. IFS is een aanpak die vooral intrapsychisch (de binnenwereld van een individu) gepositioneer...

In mijn vorige blog schreef ik dat Ivan Boszormenyi-Nagy (=Nagy) vijf dimensies van de relationele werkelijkheid onderscheidde. De eerste vier dimensies zijn de volgende:   Feitelijke dimensie (biologische en sociale feiten) – geboorte, ziekte, overlijden, gebeurtenissen Psychologische dimensie – gevoelens, behoeften, motieven, trauma Interactionele dimensie – communicatie en gedrag tussen mensen Relationeel-ethische dimensie – rechtvaardigheid in relaties – balans tussen geven en ontvangen D imensies of ordeningsniveaus Deze vier dimensies beschrijven verschillende ordeningslagen of -niveaus van menselijke relaties. De laag van de werkelijkheid waarop iets georganiseerd of betekenisvol is. Het gaat hier over op welk niveau of laag iets “plaatsvindt” of verklaard moet worden.   Denk hierbij als metafoor aan een gebouw met verdiepingen.  Het gebouw staat voor ‘de relationele werkelijkheid’.   Elke verdieping is een ordeningsniveau: begane grond – feiten, eerste v...