Posts

De zin van het bestaan (2)

Afbeelding
Zoals gezegd bestaat het boekje De zin van het bestaan uit twee delen. In deel II beschrijft Viktor Frankl de ‘beginselen van de logotherapie’. Frankl schrijft dat het geen gemakkelijke opgave voor hem was (hij noemt het zelfs ‘een vrijwel ondoenlijke zaak’) om een korte samenvatting te schrijven ‘van een materie, die in het Duits achttien boekdelen vult’. Als het al voor Frankl geen gemakkelijke opgave was om een samenvatting te maken, hoe zou ik dan een samenvatting van deze samenvatting kunnen maken? Ik noem daarom hieronder slechts een aantal elementen uit deel II.
De reden dat Frankl zijn theorie logotherapie heeft genoemd, is dat het Griekse woord logos duidt op een betekenis. ‘Logotherapie, …, richt zich zowel op de betekenis van het menselijk bestaan als op het streven van de mens naar een dergelijke betekenis. Volgens de logotherapie is dit streven naar de zin van zijn leven, de primaire motivatiekracht waarover de mens beschikt.’ ‘De logotherapie stelt zich tot taak de patië…

De zin van het bestaan (1)

Afbeelding
Ik schreef eerder over het boek De Keuze van Edith Eva Eger. In het boek lezen we hoe een medestudent van Eger haar attent maakte op het boekje De zin van het bestaan van Viktor Frankl en het haar aanbod (p.185). Zowel Eger als Frankl overleefden het concentratiekamp. Frankl was 23 jaar ouder dan Eger, al negenendertig en een succesvol arts en psychiater, toen hij naar Auschwitz werd gestuurd. Frankl en Eger ontmoetten elkaar na beëindiging van de Tweede Wereldoorlog en er ontstond een vriendschap tussen hun beide.
Het boekje De zin van het bestaan (15e druk – 2015) bestaat uit twee delen. In deel I beschrijft Viktor zijn ervaringen in concentratiekampen en in deel II geeft hij een uitleg over de beginsel van de logotherapie. In deel I schrijft Frankl dat er drie fasen te onderscheiden zijn in de mentale reacties van de gevangenen op het kampleven: ‘de periode volgend op zijn aankomst in het kamp, de periode waarin hij zich de routine van het kampleven heeft eigen gemaakt en de period…

Het leven is een paradox

Afbeelding
Brené Brown schrijft in haar boek Verlangen naar verbinding – Er echt bij horen en de moed om alleen te staan over de paradox. ‘Het Griekse woord ‘paradox’ is een samenvoeging van twee worden, para (naast, tegenover) en doxa (mening, verwachting). Het Latijnse paradoxum betekent: ‘schijnbaar absurd maar echt waar’.’ In haar boek haalt ze o.a. dit citaat van Carl Jung aan: ‘Alleen de paradox kan de volheid van het bestaan bij benadering bevatten.’
Geduld met God – Twijfel als brug tussen geloven en niet-geloven van Tomáš Halík had mijn ogen al geopend voor de ‘paradox’. Je kunt er in dit boek niet om heen: de paradox is voor Halík een belangrijk fenomeen. Hij beschrijft paradoxen in zijn boek zowel expliciet als impliciet. Hier wat citaten en opmerkingen van Halík: Halík noemt Jezus ‘de meester van de paradoxen’ (p.33).‘Wat mij ooit had doen besluiten om mij het christendom en de katholieke kerk tot geestelijke woonplaats te maken – namelijk dat het een religie van paradoxen was (…) (p.…

Geduld met God - Tomáš Halík (5)

Afbeelding
naar deel 4
XI. De Heilige Zacheüs ‘(…) de heilige Zacheüs werd de patroon van alle eeuwige zoekers, van ‘allen die uitzien’’. Om zo ‘te waken over hun geduld in het voorportaal van het geloof’. ‘Zelfs áan de overkant’ zijn er velen voor wie Jezus’ woord ook geldt: Je bent niet ver van het Koninkrijk Gods. Wie anders moet dit woord aan hen overbrengen dan wijzelf? Maar hoe doen we het zo dat de boodschap inderdaad een blijde boodschap is, zoals Jezus’ bericht moet zijn, zodat het hen aanspreekt bij hun naam, zodat ze niet worden afgeschrikt door wat er over onze lippen komt? Hoe zorg je ervoor dat het werkelijk begrepen wordt als een broederlijke uitnodiging die hen in hun vrijheid aanspreekt, niet als een opdringerige bekeringspoging, een arrogante inkapseling van mensen die niet bij ons willen horen?Hoe toon je niet alleen tact en ‘pastorale voorzorg’, maar ook liefde die (…) de ander de ander laat zijn, zijn anders-zijn respecteert, die niet probeert alle verschillen weg te werken e…

Geduld met God - Tomáš Halík (4)

Afbeelding
naar deel 3
IX. Tijd om stenen te verzamelen Naar aanleiding van Prediker 3 : 1 – 8 stelt Halík aan het begin van dit hoofdstuk de vraag: ‘Wat voor tijd is het nu, waarin de Zacheüssen van vandaag erop wachten te worden aangesproken? Waartoe is het nu tijd?’ Zijn antwoord is: ‘Het is tijd om stenen te verzamelen, om ze op te ruimen; er is al genoeg met stenen gegooid. Het is tijd om elkaar nabij te zijn.’ De tijd voor het creëren van nabijheid, noemt Halík de ‘tijd om stenen bijeen te zamelen’. De hele wereld is bezaaid met stenen. Die stenen kunnen veranderen in grote keien van vooroordelen en vijandigheid. ‘De brengers van vergeving en redding kunnen vandaag de vele wachtende Zacheüssen niet bereiken als die keien op de weg blijven liggen.’ ‘Waar zijn de vredestichters die Jezus noemt in de acht zaligsprekingen?’
Halík is zich er van bewust dat onze wereld altijd last zal blijven houden van ‘de schaduw van geweld’. In dit verband schrijft hij over terrorisme en de rol van de media daa…

Geduld met God - Tomáš Halík (3)

Afbeelding
naar deel 2
VI. De brief Halík schrijft in dit hoofdstuk dat hij een lange brief ontving van een ‘overtuigd atheïst’. De schrijver proclameert in zijn brief ‘trots zijn atheïsme en in de tekst beloofde hij gehakt te maken van het geloof van de christenen, het bestaan van God te weerleggen en de volslagen onzinnigheid van de Bijbel aan te tonen’.Al lezend komt Halík tot de conclusie: ‘Het was eerlijk gezegd een nogal saaie tekst. Bijna iedere dorpspastoor of eerstejaars seminarist zou antwoord kunnen geven op alle oude, zwaar versleten argumenten van de Verlichtingsfilosofen, positivisten, materialisten en marxisten die ik hier (AG: in de brief) aantrof.’ Halík wilde de brief al weggooien toen zijn aandacht getrokken werd door een vervolg. ‘God, (…), wordt ineens het mikpunt van een ongelofelijke scheldpartij, eindigend met de woorden: ‘Je bent een moordenaar met bloed aan je klauwen. Ik vervloek je!’’ Dit gaat Halík te ver. Waarom deze vervloeking? Dan ontdekt hij al verder lezend in de…

Geduld met God - Tomáš Halík (2)

Afbeelding
naar deel 1
III. Ver van alle horizonnen In dit hoofdstuk voert Halík de jonge karmelitaanse non Thérèse van Lisieux ten tonele. Ze ervoer voor haar dood grote geestelijke strijd en innerlijke duisternis. Ze ervoer Godsverlatenheid. Ze verloor alle zekerheid van het geloof. Ze bevond zich “ver van alle horizonnen”. Dit meisje ontmoette in haar leven waarschijnlijk nooit een atheïst. Ze geloofde ook niet dat er echte atheïsten bestonden, totdat ze besefte dat er echt mensen zijn die geheel zonder geloof leven.
Ze herinterpreteert haar ervaring van Godverlatenheid als een zitten aan één tafel met niet-gelovigen. In deze herinterpretatie “opent ze tegelijk de mogelijkheid hun atheïsme te herinterpreteren: de toestand die zij onverschillig aanvaarden als iets wat nu eenmaal zo is (…), is in werkelijkheid een toestand van duisternis, een gebied “ver van alle horizonnen”.” Volgens Halík ging het Thérèse niet om het terughalen van deze niet-gelovigen in het hart van de kerk, maar eerder om een…