Arjan's blog

Wanneer verdient een mens respect ? Ik sprak met iemand over deze vraag. Ik zei dat iedereen respect verdient ongeacht zijn mening of overtuiging. De ander (mijn gesprekspartner) vond dat ook maar maakte één uitzondering op deze regel: iemand verdient respect tenzij zijn mening, zijn overtuiging tegen Gods wil of gebod ingaat. Dus het was voor haar een respect-tenzij. Respect is een thema dat bij mij vooral betekenis heeft gekregen vanuit de relationele grondwet . Daarnaast geeft het zoeken op mijn blog naar het woord ‘ respect ’ de nodige hits: het onderwerp vind ik belangrijk en ik heb er veel over nagedacht. Het bovengenoemd gesprek hield mij nog lang bezig. Is respect nu onvoorwaardelijk of is het voorwaardelijk?  Wij spraken er later samen nog een keer over door. De andere nuanceerde haar mening en stelde dat iemand (als persoon ) altijd respect verdient, maar zijn of haar mening niet als deze ingaat tegen Gods wil. Maar, is dat niet een wat bijzondere stelling? Als je d...

In deze blog schrijf ik verder waar ik in mijn vorige blog stopte: ik sta stil bij het thema respect vanuit het perspectief van secure based leiderschap zoals mij dat is aangereikt vanuit de boeken Taal van Transitie , Laat je niet gijzelen en Care to Dare (1) . Hieronder een aantal citaten. Hoofdstuk 3 in Taal van Transitie gaat over hechting en veerkracht. Het tweede thema op de transitiecirkel. Ik lees daar o.a. dit: “De leiderschapskwaliteit die medewerkers wereldwijd aangeven het belangrijkste te vinden, is respect . (…) Als dit nageleefd wordt en in het gedrag duidelijk is, zorgt het voor een gevoel van veiligheid en vertrouwen. Respect is de sleutel tot vertrouwen, dat aan de basis ligt van de verhouding tussen de leider en zijn werknemer en tussen collega’s onderling. Vertrouwen ligt aan de basis van teamwork.” (p.101) Hoofdstuk 6 van Laat je niet gijzelen heeft als titel meegekregen: de effectieve dialoog. In dit hoofdstuk geven de schrijvers een opsomming van zaken...

In het boek Geweldloze communicatie – Ontwapenend, doeltreffend en verbindend (Marshall B. Rosenberg) vind ik ook de drie pijlers terug die met elkaar de relationele grondwet vormen (verantwoordelijkheid, autonomie en respect).   Respect “Geweldloze Communicatie verdiept het luisteren, bevordert respect en empathie en kweekt een wederzijds verlangen om vanuit het hart te geven.”   Rosenberg geeft een opsomming met een aantal menselijke basisbehoeften. In deze lijst noemt hij ook respect .   Empathie (met empathie ontvangen of luisteren) is één van de twee onderdelen van Geweldloze Communicatie. Empathie wordt zo omschreven: “Empathie is een respect vol begrijpen en aanvaarden van wat er in de ander leeft.”   Autonomie “Het derde element van Geweldloze Communicatie is het erkennen van de bron van onze gevoelens. Geweldloze Communicatie verdiept ons besef dat het spreken en handelen van anderen misschien wel aanleiding maar nooit oorzaak van ons gevoel kan...

Riekje Boswijk-Hummel schreef het boek Boos met als ondertitel: boosheid erkennen, begrijpen, loslaten. Ik deze vijfde blog geef ik een samenvatting van deel VI – De verwarrende werkelijkheid uit het boek. In het vorige deel schreef ze over het voeren van gesprekken. Ze geeft aan het begin van deel VI direct toe dat gesprekken in de praktijk meestal ‘ronduit verward’ verlopen. Daar gaat ze in dit deel dieper op in. Verwarring Die verwarring kan worden veroorzaakt doordat er niet één doel en één behoefte is, maar meerdere doelen en behoeftes tegelijkertijd. Naast een concreet doel en behoefte spelen ook nog relationele doelen en behoeftes een rol. Het verwarrende is nu dat je communiceert en argumenteert over het concrete doel (bijvoorbeeld de vakantiebestemming), terwijl de boosheid wordt veroorzaakt door het niet vervuld worden van je relationele doel en behoefte. “(…) de argumenten die je aanvoert, heb je gezocht bij je vooringenomen standpunt” (p.203). Het lastige kan...

“In de grondwet staan de basisregels die in Nederland gelden en waar iedereen die zich in Nederland bevindt aan heeft te houden.”( 1 ) Naast de Nederlandse grondwet is er ook een relationele grondwet ook wel genoemd een grondwet van samenwerking . Deze grondwet geeft aan wat op fundamenteel niveau geldt voor onderlinge relaties in het algemeen en specifiek in een samenwerkingsverband. Een grondwet dus die de basisregels bevat waaraan iedereen die zich in het samenwerkingsverband of het team bevindt, zich heeft te houden. Om zo de samenwerking of de onderlinge relaties te laten functioneren en optimaal tot z’n recht te laten komen. Door deze basisregels met elkaar af te spreken en ons hieraan te houden worden we betrouwbaar voor elkaar. Betrouwbaarheid en vertrouwen zijn belangrijke pijlers voor een goede relaties. Verantwoordelijkheid Het eerste artikel of de eerste regel uit die grondwet heeft betrekking op verantwoordelijkheid. Je hebt recht op je eigen verantwoordelijkheid. Net als...

Riekje Boswijk-Hummel schreef het boek Boos met als ondertitel: boosheid erkennen, begrijpen, loslaten. Ik deze blog geef ik een samenvatting van deel VII – Behoefte . Het laatste deel van het boek. De schrijfster behandelt in dit deel “behoeftes, en de vraag welke wél en welke niet opgegeven kunnen worden” (p.222). Dit, omdat het loslaten van boosheid alles te maken heeft met het loslaten van doelen en behoeftes. Behoeftes – categorieën De schrijfster deelt mogelijke behoeftes als volgt in. algemeen menselijke behoeftes: concrete behoeftes; relationele of emotionele behoeftes: behoefte aan aandacht, erkenning,  respect, support, liefde ; ontwikkelingsbehoeftes: behoeftes van fysieke, emotionele en spirituele ontwikkeling en groei ; behoeftes gebaseerd op tekorten of negatieve zelfbeelden: neurotische behoeftes: relationele of emotionele behoeftes gebaseerd op tekorten ; traumatische behoeftes ik-behoeftes: behoefte om ‘iemand te zijn’ – tekort aan zelfwaard...

In gesprekken of discussies hoor je mensen wel eens op andere mensen reageren met een ‘Ja, maar ….’. George Kohlrieser (e.a.) vraagt daar in zijn boeken Laat je niet gijzelen en Care to Dare aandacht voor. Kohlrieser roept ons op te stoppen met ‘ja, maar’. Dat doet hij in het gedeelte waar hij schrijft over factoren die een dialoog blokkeren. ‘Ja, maar’ blokkeert de dialoog. “De zin ‘ja, maar’ doet meestal afbreuk aan wat er eerder gezegd is.” “Dit (AG: ‘ja, maar’) is een klassiek voorbeeld van iets of iemand niet serieus nemen – een van de vier belangrijkste zaken die de dialoog blokkeren. Het betekent helemaal geen ja. Het is een manier om aan te geven dat je het oneens bent, om afstand te nemen van de vorige opmerking en je eigen persoonlijke standpunt te uiten. Het is eigenlijk een manier om ‘nee’ te zeggen. Het is het ultieme bewijs dat mensen in monologen praten en niet in dialogen.” “Daarom is ‘ja, maar …’ een subtiel teken van gebrek aan respect en doet het afbreuk.” Respec...

Ik schreef in mijn vorige blog over de relationele grondwet die ook wel de grondwet van samenwerking wordt genoemd. De taal die ik daarvoor gebruikte was vooral ingekleurd vanuit het contextuele gedachtegoed (Nagy). In deze blog is vooral taal gebruikt zoals die wordt aangereikt vanuit de boeken Taal van Transitie , Laat je niet gijzelen en Care to Dare (1) . Waarom deze drie boeken? Omdat ik ze recent gelezen heb en ze min of meer voor hetzelfde gedachtegoed staan. Dat gedachtegoed of de drie boeken vat ik samen met de woorden: secure base leiderschap . In de drie genoemde boeken kom je niet de woorden relationele grondwet of grondwet van samenwerking tegen. Wel waar deze woorden voor staan: verantwoordelijkheid, autonomie en respect. Met behulp van citaten zal ik aangeven wat er over de regels uit de relationele grondwet geschreven staat in de boeken. Ik zal daarbij de woorden die de relationele grondwet vormen onderstrepen. Hoofdstuk 4 in Taal van Transitie gaat over verbi...

In hoofdstuk 1 van het boek 'Grenzen & Kinderen schrijven Cloud en Townsend dat het voornaamste doel van opvoeden is kinderen te helpen het karakter te ontwikkelen waarmee ze de toekomst goed tegemoet kunnen gaan. Het woord ‘karakter’ gebruiken ze om een totale beschrijving te geven van hoe iemand is. De toekomst van het kind begint dus nu. Grenzen zijn de sleutels die relaties doen slagen. ‘Kinderen worden niet met grenzen geboren. Ze maken zich grenzen eigen vanuit relaties en door discipline.’ ‘De essentie van grenzen is zelfbeheersing, verantwoordelijkheid, vrijheid en liefde. Dit is de rivierbedding voor het geestelijke leven.’ Cloud en Townsend beschrijven in hoofdstuk 2 welk soort karakter we willen ontwikkelen in onze kinderen. Ze laten enkele kwaliteiten zien die zij belangrijk achten voor volwassen gedrag. ‘Voor de ontwikkeling van dergelijke kwaliteiten zijn grenzen van essentieel belang.’ Zij noemen de volgende kwaliteiten: liefhebben, verantwoordelijkheid, ...

Zoals al eerder schreef, las ik laatst het boek Niet zonder hoop van Tomáš Halík . Daarmee heb ik alle tot nu toe in het Nederlands vertaalde boeken (6 boeken) van Halík gelezen. Met dank aan mijn broer die mij op dat spoor zette door het boek Geduld met God  cadeau te geven. Ik vroeg mij na het lezen van Niet zonder hoop af: wat boeit mij nu zo aan de boeken van Tomáš Halík? Halík is zeker geen gemakkelijke schrijver. Ik moet zijn boeken meerdere keren lezen, bijna bestuderen, wil ik enigszins begrijpen wat hij schrijft. Alsof het geheimenis van zijn boeken bij een oppervlakkige, eerste lezing verborgen blijft en zich alleen kenbaar maakt bij een nadere bestudering van de boeken. Dat is denk ik één van de redenen waarom ik de boeken van Halík zo uitdagend, boeiend en inspirerend vind. Een andere reden is dat o.a. Halík mij het belang heeft laten inzien van de paradox . Daar schreef ik al eerder allerlei blogs over. Daarmee heeft hij een speciaal plaatsje veroverd in m...

In mijn vorige blog schreef ik over ‘ onbegrip ’: ‘Onbegrip is zomaar gebaseerd op onwetendheid’. Tjeerd Boersma schrijft ook over begrip en onbegrip en wel in ‘Het conflict te lijf’. [1] Volgens hem ontstaan “verreweg de meeste conflicten door een ‘onschuldig anders-zijn’ van de ander, en maar weinig door echt boevengedrag en kwade opzet”. “Doordat iedereen uniek en dus anders is, is er ook niemand die ik helemaal begrijp. Dat levert spanning op – niet te voorkomen en heel normaal.” Hij geeft aan dat je met die spanning twee kanten op kan: het kan leiden tot meer begrip óf meer onbegrip . Begrip leidt tot vertrouwen, acceptatie, respect en verrijking. Onbegrip leidt tot wantrouwen, afwijzing, verachting en scheiding. Onschuldig anders-zijn van de ander. Over anders-zijn schrijft ook Henri Nouwen mooie woorden. [2] “Vreemden, mensen die anders zijn dan wij, maken ons vaak angstig, achterdochtig, vijandig zelfs. Hun anderszijn zorgt ervoor dat wij ons onzeker voelen.” Hoe komen w...

Wie je bent en wat je doet is o.a. gevormd door wat je meekreeg van je ouders (of verzorgers) in je baby-/kindertijd. Als je reflecteert op die periode en op wat je al dan niet meekreeg, zet je dan daarmee je ouders wellicht in een kwaad daglicht? Beschuldig je ze daarmee van nalatigheden of onrecht?   Deze vragen komen aan bod in het boek Ongezien opgegroeid van Lindsay C. Gibson die de ondertitel Herstel na een jeugd met narcistische, afwijzende of afstandelijke ouders heeft meegekregen. Ik citeer:   “Het kan moeilijk zijn om objectief naar je ouders te kijken, want dat geeft je misschien het gevoel dat je hen verraadt. Maar dat is hier niet de bedoeling. Het doel van dit boek is niet om geen respect voor je ouders te tonen of hen te verraden, maar om hen eindelijk objectief te bekijken. Ik hoop dat je begrijpt dat wat in dit boek wordt gezegd over emotioneel onvolwassen ouders gebaseerd is op een diepgaand inzicht in de redenen van hun beperkingen. Zoals je zult zien, ...

Ik las het boek Ongezien Opgegroeid van Lindsay C. Gibson. Het boek gaat over emotionele (on)volwassenheid in het algemeen en  specifiek over emotioneel onvolwassen ouders.   De schrijfster gebruikt een complete pagina (p.39) om uit te leggen wat emotionele volwassenheid is. Ze schrijft daar o.a. dit: “Mensen die emotioneel volwassen zijn, kunnen autonoom functioneren terwijl zij tevens diepe emotionele verbintenissen hebben, en die beide elementen verweven ze probleemloos in hun dagelijks leven.” Emotioneel volwassen mensen zijn autonome mensen. Dat doet mij denken aan wat ik eerder schreef over  autonomie , zijnsloyaliteit (Nagy) en emotionele competentie (Maté). In hoofdstuk 2 vind je een opsomming van ‘persoonlijkheidskenmerken die geassocieerd worden met emotionele on volwassenheid’ en in hoofdstuk 10 een opsomming van kenmerken van emotionele volwassenheid. De opsomming is verhelderend en kan je helpen je bewust te worden van emotionele (on)volwassenheid en d...

Opnieuw een blog naar aanleiding van het boek Revolutie binnen de relatie – Liefde opnieuw ontwikkelen van Riekje Boswijk-Hummel. Er is een woord, een onderwerp dat je veel tegenkomt in het boek: verantwoordelijkheid . Daarover meer in deze blog. Ik zal dit woord verder cursief weergeven.   Wat is die revolutie? Revolutie binnen de relatie, maar wat is nu precies de inhoud van de revolutie? “Het belangrijkste bestanddeel van de wending die hier plaatsvindt, is de verplaatsing van de verantwoordelijkheid , oftewel: je gaat uit de machtsstrijd.” De grote ommekeer bestaat hierin,   “dat je naar jezelf gaat kijken en niet meer de ander naar jezelf gaat omvormen”. “Niet de ander, maar jijzelf bent verantwoordelijk voor je manier van doen.” Is de revolutie gemakkelijk? In de praktijk is dat zeker niet gemakkelijk. Het is veel gemakkelijker om de ander de schuld te geven en de ander te willen veranderen. “Er zitten drie zeer krachtige heersers op de troon die steevast beweren d...

In het boek van Edwin H. Friedman – Van geslacht op geslacht krijgen de begrippen zelfdefinitie en zelfdifferentiatie veel waarde mee. Maar, wat is nu (zelf)differentiatie en zelfdefinitie precies? Eerst wat citaten. Citaten “Met differentiatie bedoelen we het vermogen van een gezinslid om zijn of haar eigen levensdoelen en waarden te bepalen, los van de druk van de omgevingsfactoren. ‘Ik’ te kunnen zeggen, wanneer anderen ‘jullie’ en ‘wij’ van je vragen” (p.34). “Het omvat ook het vermogen tot een (relatief) niet-angstig-bezorgde presentie te midden van bezorgde systemen en om maximale verantwoordelijkheid te nemen voor de eigen bestemming en het eigen emotionele bestaan” (p.34). “Dit concept moet echter niet verward worden met autonomie of narcisme. Differentiatie betekent een ‘ik’ te kunnen zijn, terwijl men met anderen verbonden blijft” (p.34). En als Friedman schrijft over de differentiatieschaal van Bowen, dan zegt hij daar o.a. dit: “Wanneer ze (AG: ‘hun kinderen’) ui...

Vanaf hoofdstuk 4 tot en met hoofdstuk 13 (deel 2) in het boek 'Grenzen & Kinderen' schrijven Cloud en Townsend over tien wetten of principes over grenzen. Tien principes die kinderen moeten kennen over het stellen van grenzen. ‘Deze principes zullen je helpen grenzen te stellen op veel vlakken van het leven thuis met je kinderen. Gebruik ze om je kinderen te brengen op het punt dat ze verantwoordelijkheid kunnen dragen.’ Het gaat om de volgende tien wetten: de wet van zaaien en oogsten; de wet van verantwoordelijkheid; de wet van macht; de wet van respect; de wet van motivatie; de wet van evaluatie; de wet van vooruitgang; de wet van jaloezie; de wet van activiteit; de wet van onthulling.  In hoofdstuk 14 (deel 3) schrijven Cloud en Townsend dat kennis van deze zaken en inzicht niet genoeg zijn. ‘Als je dit boek op tafel legt of onder het kussen van je kind, zal hem dat niet veel goed doen. Het is tijd o...

Riekje Boswijk-Hummel schreef het boek Boos met als ondertitel: boosheid erkennen, begrijpen, loslaten. Ik mijn vierde blog geef ik een samenvatting van deel V uit het boek. In dit deel beschrijft ze ‘hoe nu verder’, nadat ze in het vorige deel schreef over boosheid stoppen, je beeld bijstellen en boosheid loslaten. Doelen inwisselen We hebben in de voorgaande hoofdstukken gezien dat het bij boosheid niet gaat om het uit de wegruimen van een obstakel ( zie definitie van boosheid ), maar om het vervullen van een behoefte. Boosheid heeft met pijn te maken en daaronder ligt een onvervulde behoefte. Die onvervulde behoefte kan je (soms) ook vervullen door een ander doel te kiezen. Obstakel is een ding Maar, het inwisselen van doelen kan ook geen optie voor je zijn. Wat dan? Boswijk-Hummel maakt een onderscheid tussen wanneer het obstakel een ding is en wanneer het een persoon is. Hier de eerste variant. Een optie is om alsnog je oorspronkelijke doel te bereiken. Je ond...